پرش به محتوا

آیه ۲۳ سوره مائده

از ویکی شیعه
آیه ۲۳ سوره مائده
مشخصات آیه
واقع در سورهسوره مائده
شماره آیه۲۳
جزء۷
اطلاعات محتوایی
مکان نزولمدینه
دربارهتوصیه مؤمنانِ بنی‌اسرائیل بر ورود به سرزمین مقدس
آیات مرتبطآیه ۲۱ سوره مائده، آیه ۲۲ سوره مائده، آیه ۲۴ سوره مائده


آیه ۲۳ سوره مائده به توصیه دو تن از مردان مؤمنِ بنی‌اسرائیل برای ورود قوم موسی(ع) به سرزمین مقدس اشاره دارد.[۱] بر اساس منابع تفسیری، در آیات پیشین، بنی‌اسرائیل به ورود به سرزمین مقدس و پیکار با دشمنان خدا مأمور شدند؛ اما از اجرای این فرمان سر باز زدند.[۲] مطابق این آیه، این دو مؤمن با تأکید بر توکل به خداوند، بنی‌اسرائیل را به ورود از دروازه شهر و اعتماد به وعده الهی برای پیروزی دعوت کردند.[۳]

﴿قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غَالِبُونَ وَعَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ۝٢٣﴾ [مائده:23]﴿دو مرد از [زمره] کسانی که [از خدا] می‌ترسیدند و خدا به آنان نعمت داده بود گفتند از آن دروازه بر ایشان [بتازید و] وارد شوید که اگر از آن درآمدید قطعاً پیروز خواهید شد و اگر مؤمنید به خدا توکل کنید ۝٢٣﴾

در تفاسیر، این دو مرد از نُقَبای دوازده‌گانه بنی‌اسرائیل با نام‌های یوشَع بن نون و کالِب بن یوفنّا معرفی شده‌اند[۴] که نام آنان در کتاب مقدسِ یهودیان نیز آمده است.[۵] در روایتی از امام باقر(ع)، آن دو، پسرعموی حضرت موسی(ع) دانسته شده‌اند.[۶] در برخی منابع نیز آمده است که آنان برای کسب خبر از سرزمین مقدس به آنجا فرستاده شده بودند.[۷] در گزارشی دیگر، آن دو از جباران ساکن آن سرزمین معرفی شده‌اند که به حضرت موسی(ع)، ایمان آورده بودند.[۸]

در پاسخ به این پرسش که آن دو نفر چگونه از پیروزی بنی‌اسرائیل با ورود به سرزمین مقدس اطمینان داشتند، گفته شده است که ایمان و اعتماد آنان به وعده حضرت موسی(ع) موجب این اطمینان شده بود.[۹] برخی مفسران نیز، معتقدند اندام‌های درشتِ ساکنان سرزمین مقدس، موجب می‌شد که آنان در کوچه‌های شهر و نبردهای تن‌به‌تن، از آمادگی کمتری برخوردار باشند.[۱۰]

در تفسیر تبیان، مقصود از نعمت خدا در عبارت «أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمَا»، توفیق الهی برای اطاعت دانسته شده است.[۱۱] علامه طباطبایی نیز در تفسیر المیزان، با اشاره به کاربرد مطلق واژه نعمت در قرآن، مراد از آن را نعمت ولایت و نبوت می‌داند.[۱۲]

مفسران، خوف در عبارت «مِنَ الَّذِینَ یَخَافُونَ» را به ترس از خداوند تفسیر نموده‌اند.[۱۳] بر این اساس، ترس از خدا نعمتی دانسته شده که زمینه شجاعت، جرئت و عمل را فراهم می‌آورد و مانع تسلیم‌شدن انسان در برابر قدرت‌های دیگر می‌شود.[۱۴]

پانویس

  1. ↑ فیض‌الاسلام، ترجمه و تفسیر قرآن، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۲۲۲.
  2. ↑ برای نمونه رجوع کنید به طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن‏، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۲؛ فیض‌الاسلام، ترجمه و تفسیر قرآن، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۲۲۲.
  3. ↑ جعفری، تفسیر کوثر، ۱۳۷۶ش، ج۳، ص۱۱۱.
  4. ↑ برای نمونه رجوع کنید به شیخ طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۳، ص۴۸۶؛ طَبْرسی، مجمع‌البیان، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۲۷۹؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۳۴۰.
  5. ↑ کتاب مقدس، کتاب تثنیه، باب ۱، آیه ۳۶ و ۳۸.
  6. ↑ عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۶۰۷.
  7. ↑ شیخ طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۳، ص۴۸۶.
  8. ↑ طَبْرسی، مجمع‌البیان، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۲۷۹.
  9. ↑ طباطبایی، المیزان‏، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۲.
  10. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۳۴۱.
  11. ↑ شیخ طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۳، ص۴۸۶.
  12. ↑ طباطبایی، المیزان‏، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۱.
  13. ↑ طباطبایی، المیزان‏، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۱؛ سید قطب، فی ظلال القرآن، ۱۴۰۸ق، ج‏۲، ص۸۷۰؛ فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۴۱۵ق، ج‏۲، ص۲۵.
  14. ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۲۶۹.

منابع

  • جعفری، یعقوب، تفسیر کوثر، قم، موسسه انتشارات هجرت، چاپ اول، ۱۳۷۶ش.
  • سید قطب، ابراهیم حسین شاذلی، فی ظلال القرآن، بیروت، دارالشروق، چاپ پانزدهم، ۱۴۰۸ق.
  • شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، با مقدمه: شیخ آقابزرگ تهرانی، تحقیق: احمد قصیرعاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ اول، بی تا.
  • طباطبایی، سید محمدحسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم‏، ۱۴۱۷ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه: محمدجواد بلاغی‏، مصحح: فضل‌الله یزدی طباطبایی و هاشم رسولی، بیروت، دارالمعرفة، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
  • عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، تحقیق: سید هاشم رسولی محلاتی، قم، انتشارات اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق.
  • فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تحقیق: حسین اعلمی، تهران، انتشارات الصدر، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق.
  • فیض‌الاسلام اصفهانی، علی‌نقی، ترجمه و تفسیر قرآن عظیم، تهران، نشر فقیه، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.
  • قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن،چاپ یازدهم، ۱۳۸۳ش.
  • کتاب مقدس، به همت انجمن کتاب مقدس، ترجمه: جماعت بریتش وفورن بیبل سوسائیتی، لندن، مطبع دروگولین، چاپ اول، ۱۸۹۵م.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.