آیه ۲۳ سوره مائده
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره مائده |
| شماره آیه | ۲۳ |
| جزء | ۷ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| درباره | توصیه مؤمنانِ بنیاسرائیل بر ورود به سرزمین مقدس |
| آیات مرتبط | آیه ۲۱ سوره مائده، آیه ۲۲ سوره مائده، آیه ۲۴ سوره مائده |
آیه ۲۳ سوره مائده به توصیه دو تن از مردان مؤمنِ بنیاسرائیل برای ورود قوم موسی(ع) به سرزمین مقدس اشاره دارد.[۱] بر اساس منابع تفسیری، در آیات پیشین، بنیاسرائیل به ورود به سرزمین مقدس و پیکار با دشمنان خدا مأمور شدند؛ اما از اجرای این فرمان سر باز زدند.[۲] مطابق این آیه، این دو مؤمن با تأکید بر توکل به خداوند، بنیاسرائیل را به ورود از دروازه شهر و اعتماد به وعده الهی برای پیروزی دعوت کردند.[۳]
﴿قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غَالِبُونَ وَعَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ٢٣﴾ [مائده:23]﴿دو مرد از [زمره] کسانی که [از خدا] میترسیدند و خدا به آنان نعمت داده بود گفتند از آن دروازه بر ایشان [بتازید و] وارد شوید که اگر از آن درآمدید قطعاً پیروز خواهید شد و اگر مؤمنید به خدا توکل کنید ٢٣﴾
در تفاسیر، این دو مرد از نُقَبای دوازدهگانه بنیاسرائیل با نامهای یوشَع بن نون و کالِب بن یوفنّا معرفی شدهاند[۴] که نام آنان در کتاب مقدسِ یهودیان نیز آمده است.[۵] در روایتی از امام باقر(ع)، آن دو، پسرعموی حضرت موسی(ع) دانسته شدهاند.[۶] در برخی منابع نیز آمده است که آنان برای کسب خبر از سرزمین مقدس به آنجا فرستاده شده بودند.[۷] در گزارشی دیگر، آن دو از جباران ساکن آن سرزمین معرفی شدهاند که به حضرت موسی(ع)، ایمان آورده بودند.[۸]
در پاسخ به این پرسش که آن دو نفر چگونه از پیروزی بنیاسرائیل با ورود به سرزمین مقدس اطمینان داشتند، گفته شده است که ایمان و اعتماد آنان به وعده حضرت موسی(ع) موجب این اطمینان شده بود.[۹] برخی مفسران نیز، معتقدند اندامهای درشتِ ساکنان سرزمین مقدس، موجب میشد که آنان در کوچههای شهر و نبردهای تنبهتن، از آمادگی کمتری برخوردار باشند.[۱۰]
در تفسیر تبیان، مقصود از نعمت خدا در عبارت «أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمَا»، توفیق الهی برای اطاعت دانسته شده است.[۱۱] علامه طباطبایی نیز در تفسیر المیزان، با اشاره به کاربرد مطلق واژه نعمت در قرآن، مراد از آن را نعمت ولایت و نبوت میداند.[۱۲]
مفسران، خوف در عبارت «مِنَ الَّذِینَ یَخَافُونَ» را به ترس از خداوند تفسیر نمودهاند.[۱۳] بر این اساس، ترس از خدا نعمتی دانسته شده که زمینه شجاعت، جرئت و عمل را فراهم میآورد و مانع تسلیمشدن انسان در برابر قدرتهای دیگر میشود.[۱۴]
پانویس
- ↑ فیضالاسلام، ترجمه و تفسیر قرآن، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۲۲۲.
- ↑ برای نمونه رجوع کنید به طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۲؛ فیضالاسلام، ترجمه و تفسیر قرآن، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۲۲۲.
- ↑ جعفری، تفسیر کوثر، ۱۳۷۶ش، ج۳، ص۱۱۱.
- ↑ برای نمونه رجوع کنید به شیخ طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۳، ص۴۸۶؛ طَبْرسی، مجمعالبیان، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۲۷۹؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۳۴۰.
- ↑ کتاب مقدس، کتاب تثنیه، باب ۱، آیه ۳۶ و ۳۸.
- ↑ عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۶۰۷.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۳، ص۴۸۶.
- ↑ طَبْرسی، مجمعالبیان، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۲۷۹.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۳۴۱.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۳، ص۴۸۶.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۱.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۱؛ سید قطب، فی ظلال القرآن، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۸۷۰؛ فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۲۵.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۲۶۹.
منابع
- جعفری، یعقوب، تفسیر کوثر، قم، موسسه انتشارات هجرت، چاپ اول، ۱۳۷۶ش.
- سید قطب، ابراهیم حسین شاذلی، فی ظلال القرآن، بیروت، دارالشروق، چاپ پانزدهم، ۱۴۰۸ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، با مقدمه: شیخ آقابزرگ تهرانی، تحقیق: احمد قصیرعاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ اول، بی تا.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه: محمدجواد بلاغی، مصحح: فضلالله یزدی طباطبایی و هاشم رسولی، بیروت، دارالمعرفة، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
- عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، تحقیق: سید هاشم رسولی محلاتی، قم، انتشارات اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق.
- فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تحقیق: حسین اعلمی، تهران، انتشارات الصدر، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق.
- فیضالاسلام اصفهانی، علینقی، ترجمه و تفسیر قرآن عظیم، تهران، نشر فقیه، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن،چاپ یازدهم، ۱۳۸۳ش.
- کتاب مقدس، به همت انجمن کتاب مقدس، ترجمه: جماعت بریتش وفورن بیبل سوسائیتی، لندن، مطبع دروگولین، چاپ اول، ۱۸۹۵م.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.