قضاوت داوود میان دو برادر
قضاوت داوود میان دو برادر از داستانهای قرآنی است. در این داستان، یکی از برادران به حضرت داوود(ع) شکایت میکند که برادرش ۹۹ گوسفند ماده دارد و او تنها یک گوسفند ماده[۱] (میش[۲]) و برادرش میخواهد همان یک گوسفند را نیز بگیرد.[۳] شاکی از داوود(ع) درخواست میکند قضاوتی بدون ظلم انجام شود.[۴] داوود(ع) پس از شنیدن سخنان شاکی، حکم را علیه طرف دیگر صادر میکند[۵] بدون اینکه دفاعِ او را بشنود یا شاهدی بخواهد[۶] و عمل طرف دوم را ظلم میداند.[۷] این داستان در سوره ص نقل شده است.[۸]
برخی مفسران میگویند این درخواست زمانی رخ داد که داوود(ع) در حال عبادت بود[۹] و افرادی ناگهانی[۱۰] نزد او آمدند.[۱۱] ورود ناگهانی، حتی با وجود نگهبانان،[۱۲] موجب وحشت داوود(ع) شد[۱۳] و باعث شد در قضاوت عجله کند و نتواند موضوع را کامل بررسی کند.[۱۴] برخی مفسران براساس شواهدی از آیه، معتقدند افرادی که نزد داوود(ع) آمدند دو گروه بودند، نه دو نفر.[۱۵] مفسران درباره هویت افرادی که نزد داوود آمدند اختلاف نظر دارند؛ سید محمدحسین فضلالله آنان را فرشته[۱۶] و مَغنیه[۱۷] انسان میداند و شیخ طوسی ظاهر آیه را انسان بودن آنان میداند.[۱۸]
خطای داوود(ع)، کوتاهی در رعایت آداب قضاوت بوده است؛[۱۹] در قضاوت باید سخنان هر دو طرف شنیده شود، اما او بدون شنیدن سخن طرف دوم، او را متهم کرد.[۲۰] فخر رازی احتمال داده که حکم داوود مشروط بر صداقت فرد اول و ظلم طرف دوم بوده است.[۲۱] برخی مفسران عمل داوود را ترک اولیٰ دانستهاند نه گناه[۲۲] زیرا پیامبران، معصوم هستند و گناه نمیکنند.[۲۳] به همین دلیل، داوود پس از آن از خدا آمرزش خواست[۲۴] و خداوند او را مشمول عفو خود قرار داد.[۲۵]
سید محمدحسین فضلالله این حادثه تمثیلی برای آماده کردن داوود در قضاوتهای آینده دانسته است. بر این اساس گناهی رخ نداده و توبه او صرفاً نشانه خضوع در برابر خدا بوده است.[۲۶]
قضاوت داوود(ع)، به عنوان آزمونی برای او شناخته شده است،[۲۷] زیرا پیش از آن حِکمت و فصلالخطابی[۲۸](خطابی که میان حق و باطل فاصله میاندازد[۲۹]) به او داده شده بود.[۳۰] از امام رضا(ع) نقل شده که داوود گمان میکرد کسی از او عالمتر نیست و خداوند او را در این قضاوت امتحان کرد.[۳۱] از امام صادق(ع) نیز نقل شده که امام مهدی پس از ظهور مانند داوود، در میان مردم قضاوت خواهد کرد.[۳۲]
پانویس
- ↑ طباطبائی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۷، ص۱۹۲.
- ↑ حسینی همدانی، انوار درخشان، ۱۴۰۴ق، ج۱۴، ص۱۰۹.
- ↑ حسینی همدانی، انوار درخشان، ۱۴۰۴ق، ج۱۴، ص۱۰۹.
- ↑ طباطبائی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۷، ص۱۹۲؛ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۱، ص۳۳۹.
- ↑ شیرازی، تبیین القرآن، ۱۴۲۳ق، ص۴۶۶.
- ↑ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۱، ص۳۴۰.
- ↑ سوره ص، آیه ۲۴.
- ↑ سوره ص، آیات ۲۱ - ۲۵.
- ↑ مغنیه، تفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۶، ص۳۷۲.
- ↑ فضلالله، تفسیر من وحی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۹، ص۲۴۶.
- ↑ حسینی شیرازی، تبیین القرآن، ۱۴۲۳ق، ص۴۶۶.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۹، ص۲۴۵.
- ↑ فضلالله، تفسیر من وحی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۹، ص۲۴۶.
- ↑ حسینی شیرازی، تبیین القرآن، ۱۴۲۳ق، ص۴۶۶.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان، بیروت، ج۸، ص۵۵۱؛ طیب، أطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۱۱، ص۲۳۱.
- ↑ فضلالله، تفسیر من وحی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۹، ص۲۴۹.
- ↑ مغنیه، تفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۶، ص۳۷۳.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان، بیروت، ج۸، ص۵۵۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۹، ص۲۴۸.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان، بیروت، ج۸، ص۵۵۳.
- ↑ فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج۲۶، ص۳۸۴.
- ↑ طیب، أطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۱۱، ص۲۳۵.
- ↑ طباطبائی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۷، ص۱۹۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۹، ص۲۴۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۹، ص۲۴۹.
- ↑ فضلالله، تفسیر من وحی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۹، ص۲۴۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۹، ص۲۴۴.
- ↑ سوره ص، آیه ۲۰.
- ↑ شیرازی، تبیین القرآن، ۱۴۲۳ق، ص۴۶۶.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۱۰، ص۹۳.
- ↑ قمی، تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۳۳.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۲۹ق، ج۲، ص۶۳۲.
منابع
- حسینی شیرازی، سید محمد، تبیین القرآن، بیروت، دارالعلوم، چاپ دوم، ۱۴۲۳ق.
- حسینی همدانی، سید محمدحسین، انوار درخشان، تحقیق: محمدباقر بهبودی، تهران، کتابفروشی لطفی، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، با مقدمه: شیخ آقابزرگ تهرانی، تحقیق: احمد قصیرعاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.
- طباطبائی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
- طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش.
- فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق.
- فضلالله، سید محمدحسین، تفسیر من وحی القرآن، بیروت، دار الملاک للطباعة و النشر، چاپ دوم، ۱۴۱۹ق.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، چاپ یازدهم، ۱۳۸۳ش.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق و مصحح: سیدطیب موسوی جزائری، قم، دارالکتاب، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، قم، دارالحدیث، چاپ اول، ۱۴۲۹ق.
- مدرسی، سید محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دارمحبی الحسین، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
- مغنیه، محمدجواد، تفسیر الکاشف، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.