قضاوت داوود میان دو برادر
قضاوت داوود میان دو برادر بدینگونه است که یکی از برادران به حضرت داوود(ع) شکایت میکند که برادرش ۹۹ گوسفند ماده دارد، درحالیکه او تنها یک گوسفند ماده[۱] (میش[۲]) دارد و برادرش ادعا میکند که باید آن یک گوسفند را نیز از او بگیرد.[۳] این فرد از حضرت داوود(ع) میخواهد و شرط میکند که براساس حقی که ظلمی در آن نباشد[۴] قضاوت کند.[۵] حضرت داوود(ع) پس از شنیدن سخنان یک طرف نزاع، حکم علیه طرف دیگر صادر کرد[۶] بدون اینکه دفاعِ او را نیز بشنود یا از وی شاهدی بخواهد.[۷] داوود(ع) رفتار نفر دوم را ظلم دانست.[۸] این داستان در سوره ص نقل شده است.[۹]
به گفته مفسران، این درخواست زمانی اتفاق افتاد که داوود(ع) در محراب خود مشغول عبادت بود[۱۰] و افرادی ناگهان[۱۱] بدون اجازه و یا ورود از در، نزد وی حاضر شدند.[۱۲] ورود اینچنینی، با وجود محافظان و نگهبانان،[۱۳] موجب وحشت داوود(ع) شد[۱۴] و این وحشت باعث شد داوود(ع) در قضاوت عجله کند و نتوانست موضوع را بهطور کامل بررسی کند.[۱۵] برخی مفسران معتقدند براساس شواهد آیه، افرادی که نزد داوود(ع) آمدند دو گروه بودند، نه دو نفر،[۱۶] و اینکه تنها دو نفر آمدند خلاف ظاهر آیه است.[۱۷]
خطای حضرت داوود(ع) را این دانستهاند که وی در رعایت آداب قضاوت قصور کرد[۱۸] و طرف دوم نزاع را به ظلم متهم کرد بدون اینکه کلام وی را شنیده باشد. در آداب قضاوت گفته شده که باید کلام هر دو طرف شنیده شود و سپس حکم صادر گردد.[۱۹] اما فخررازی نیز احتمال داده که حکم داوود مشروط بر صداقت فرد اول و ظلم طرف دوم بوده است.[۲۰] برخی مفسران عمل داوود را ترک اولی دانستهاند نه گناه[۲۱] چراکه پیامبران معصوم از گناه کبیره و صغیره معاف هستند[۲۲] به همین جهت، او پس از آن از خدا آمرزش خواست[۲۳] و لحظهای را برای وسوسه شیطان باقی نگذاشت[۲۴] و در نهایت خداوند نیز وی را مشمول عفو خود قرار داد.[۲۵]
سید محمدحسین فضلالله معتقد است که افرادی که نزد داوود آمدند فرشتگان بودند و این واقعه تنها یک تمثیل بوده است تا داوود برای قضاوتهای آینده آماده شود. ازاینرو، چون این آزمون تکلیفی نبوده، گناهی انجام نشده و توبه داوود صرفاً به معنای خضوع در برابر خداوند بوده است.[۲۶] اما مغنیه بر این باور است که این افراد انسان بودند و دلیلی بر تأویل آیه به فرشتگان وجود ندارد.[۲۷] اما شیخ طوسی نظر مفسران را بر این میداند که این افراد فرشتگان بودهاند، هرچند ظاهر آیه را انسانها میداند.[۲۸]
قضاوت حضرت داوود(ع) میان دو برادر آزمونی برای او دانستهاند[۲۹] زیرا قرآن پیش از آن حِکمت و فصلالخطابی[۳۰](خطابی که میان حق و باطل فاصله میاندازد[۳۱]) را به داوود عطا کرده است.[۳۲] امام رضا(ع) نیز نقل کرده که داوود گمان میکرد هیچ کس از او عالمتر نیست، که این سبب شد خداوند او را در این قضاوت امتحان کند.[۳۳] از امام صادق(ع) نقل شده که امام زمان پس از ظهور به مانند حضرت داوود در میان مردم قضاوت خواهد کرد.[۳۴]
پانویس
- ↑ طباطبائی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۷، ص۱۹۲.
- ↑ حسینی همدانی، انوار درخشان، ۱۴۰۴ق، ج۱۴، ص۱۰۹.
- ↑ حسینی همدانی، انوار درخشان، ۱۴۰۴ق، ج۱۴، ص۱۰۹.
- ↑ طباطبائی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۷، ص۱۹۲.
- ↑ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۱، ص۳۳۹.
- ↑ شیرازی، تبیین القرآن، ۱۴۲۳ق، ص۴۶۶.
- ↑ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۱، ص۳۴۰.
- ↑ سوره ص، آیه ۲۴.
- ↑ سوره ص، آیات ۲۱ - ۲۵.
- ↑ مغنیه، تفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۶، ص۳۷۲.
- ↑ فضلالله، تفسیر من وحی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۹، ص۲۴۶.
- ↑ حسینی شیرازی، تبیین القرآن، ۱۴۲۳ق، ص۴۶۶.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۹، ص۲۴۵.
- ↑ فضلالله، تفسیر من وحی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۹، ص۲۴۶.
- ↑ حسینی شیرازی، تبیین القرآن، ۱۴۲۳ق، ص۴۶۶.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان، بیروت، ج۸، ص۵۵۱.
- ↑ طیب، أطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۱۱، ص۲۳۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۹، ص۲۴۸.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان، بیروت، ج۸، ص۵۵۳.
- ↑ فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج۲۶، ص۳۸۴.
- ↑ طیب، أطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۱۱، ص۲۳۵.
- ↑ طباطبائی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۷، ص۱۹۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۹، ص۲۴۸.
- ↑ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۱، ص۳۴۵
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۹، ص۲۴۹.
- ↑ فضلالله، تفسیر من وحی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۹، ص۲۴۹.
- ↑ مغنیه، تفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۶، ص۳۷۳.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان، بیروت، ج۸، ص۵۵۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۹، ص۲۴۴.
- ↑ سوره ص، آیه ۲۰.
- ↑ شیرازی، تبیین القرآن، ۱۴۲۳ق، ص۴۶۶.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۱۰، ص۹۳.
- ↑ قمی، تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۳۳.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۲۹ق، ج۲، ص۶۳۲.
منابع
- حسینی شیرازی، سید محمد، تبیین القرآن، بیروت، دارالعلوم، چاپ دوم، ۱۴۲۳ق.
- حسینی همدانی، سید محمدحسین، انوار درخشان، تحقیق: محمدباقر بهبودی، تهران، کتابفروشی لطفی، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، با مقدمه: شیخ آقابزرگ تهرانی، تحقیق: احمد قصیرعاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.
- طباطبائی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
- طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش.
- فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق.
- فضلالله، سید محمدحسین، تفسیر من وحی القرآن، بیروت، دار الملاک للطباعة و النشر، چاپ دوم، ۱۴۱۹ق.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، چاپ یازدهم، ۱۳۸۳ش.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق و مصحح: سیدطیب موسوی جزائری، قم، دارالکتاب، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، قم، دارالحدیث، چاپ اول، ۱۴۲۹ق.
- مدرسی، سید محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دارمحبی الحسین، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
- مغنیه، محمدجواد، تفسیر الکاشف، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.