آیه ۲۴ سوره مائده
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره مائده |
| شماره آیه | ۲۴ |
| جزء | ۷ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| درباره | سرپیچی بنیاسرائیل از فرمان حضرت موسی(ع) در پیکار با دشمنان |
| آیات مرتبط | آیه ۲۱ سوره مائده، آیه ۲۲ سوره مائده، آیه ۲۳ سوره مائده |
آیه ۲۴ سوره مائده از سرپیچی بنیاسرائیل از دستور حضرت موسی(ع) مبنی بر پیکار با دشمنان خدا و ورود به سرزمین مقدس سخن میگوید.[۱] مفسران این آیه را نشاندهنده جسارت بنیاسرائیل در مخالفت با فرمان الهی دانستهاند[۲] و معتقدند این آیه بر شرک، کفر و عقیده تشبیه آنان دلالت دارد.[۳]
﴿قَالُوا يَا مُوسَى إِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا أَبَدًا مَا دَامُوا فِيهَا فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ ٢٤﴾ [مائده:24]﴿گفتند ای موسی تا وقتی آنان در آن [شهر]ند ما هرگز پای در آن ننهیم تو و پروردگارت برو[ید] و جنگ کنید که ما همینجا مینشینیم ٢٤﴾
منظور از عبارت «لَن نَدخُلَها»، خودداری بنیاسرائیل از ورود به سرزمین مقدس است که در آیه ۲۱ همین سوره به آن اشاره شده است.[۴] سرزمینی که ساکنان آن در عصر حضرت موسی، قوم عمالقه[یادداشت ۱] معرفی شدهاند.[۵] درباره محل این سرزمین، دیدگاههای مختلفی مطرح است؛ برخی آن را فلسطین، برخی بیتالمقدس، برخی طور سینا و برخی منطقه شام دانستهاند.[۶]
در مورد واژه «رَبّک» در آیه، با اینکه معنای ظاهری آن، «پروردگار تو» است،[۷] برخی مفسران با استناد بهمعنای سَرور برای این واژه و نیز با استناد به بزرگتر بودن هارون از حضرت موسی(ع)، هارون را مصداق این عنوان دانستهاند.[۸]
بر اساس گزارشهای تاریخی، پیش از آغاز جنگ بدر، مقداد بن عمرو با اشاره به همین آیه، خطاب به رسول خدا(ص) وفاداری مسلمانان به پیامبر اسلام(ص) را در برابر رفتار بنیاسرائیل یادآور شد و آمادگی خود را برای جهاد اعلام کرد.[۹] برخی تفاسیر نیز این ماجرا را نشانهای از سستی و ناتوانی بنیاسرائیل در رویارویی با دشمن دانستهاند.[۱۰] همچنین، برخی مفسران با استناد به این آیه، پیروزی رهبران الهی را در گرو همراهی و مسئولیتپذیری مردم در اصلاح جامعه دانستهاند.[۱۱]
پانویس
- ↑ فیضالاسلام، ترجمه و تفسیر قرآن، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۲۲۲.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۲۵؛ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۲؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۳۴۲.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۲؛ طیب، اطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۴، ص۳۳۹.
- ↑ سید قطب، فی ظلال القرآن، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۸۷۰-۸۷۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۳۳۹.
- ↑ عیاشی، التفسیر، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۳۰۵؛ فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۲۵؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۳۳۷.
- ↑ قرآن کريم (ترجمهٔ مکارم)، ۱۳۸۹ش، ص۱۱۲.
- ↑ عاملی، تفسیر عاملی، ۱۳۵۹ش، ج۳، ص۲۵۳-۲۵۴؛ شاهعبدالعظیمی، تفسیر إثنی عشری، ۱۳۶۳ق، ج۳، ص۵۸.
- ↑ واقدی، کتاب المغازی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۴۸.
- ↑ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۳۹۴؛ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۳۷۹.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۳۷۹.
یادداشت
- ↑ عمالقه جمعیتی از نژاد سامی بودند که در شمال شبهجزیره عربستان، نزدیک صحرای سینا، زندگی میکردند. آنان به مصر حمله کردند و مدتها آن را در اختیار داشتند. حکومتشان حدود ۵۰۰ سال طول کشید.(طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۱.)
منابع
- قرآن کريم، ترجمه: مکارم شیرازی، ناصر، قم، انتشارات امام علی بن ابی طالب(ع)، چاپ سوم، ۱۳۸۹ش.
- سید قطب، فی ظلال القرآن، بیروت، دارالشروق، چاپ پانزدهم، ۱۴۰۸ق.
- شاهعبدالعظیمی، حسین، تفسیر إثنی عشری، تهران، نشر میقات، چاپ اول، ۱۳۶۳ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه: محمدجواد بلاغی، مصحح: فضلالله یزدی طباطبایی و هاشم رسولی، بیروت، دارالمعرفة، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
- طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش.
- عاملی، ابراهیم، تفسیر عاملی، مصحح: علیاکبر غفاری، تهران، کتابفروشی صدوق، چاپ اول، ۱۳۵۹ش.
- عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر، محقق و مصحح: هاشم رسولی محلاتی، تهران، المطبعة العلمیة، چاپ اول، ۱۳۸۰ق.
- فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تحقیق: حسین اعلمی، تهران، انتشارات الصدر، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق.
- فیضالاسلام اصفهانی، علینقی، ترجمه و تفسیر قرآن عظیم، تهران، نشر فقیه، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن،چاپ یازدهم، ۱۳۸۳ش.
- مدرسی، محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دار محبی الحسین(ع)، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
- واقدی، محمد بن عمر، کتاب المغازی، تحقیق: مارسدن جونس، بیروت، مؤسسة الأعلمی، چاپ سوم، ۱۴۰۹ق.