آیه ۲۶ سوره مائده
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره مائده |
| شماره آیه | ۲۶ |
| جزء | ۷ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| درباره | مجازات بنی اسرائیل به دلیل سرپیچی آنان از فرمان حضرت موسی(ع) در پیکار با دشمنان |
| آیات مرتبط | آیه ۲۴ سوره مائده، آیه ۲۵ سوره مائده |
آیه ۲۶ سوره مائده به تبیین کیفرِ سرپیچی بنیاسرائیل از فرمان حضرت موسی(ع) میپردازد.[۱] بر پایهٔ منابع تفسیری، در آیات پیشین بنیاسرائیل مأمور شدند که به سرزمین مقدس وارد شده و با دشمنان خدا پیکار کنند، اما آنان از این فرمان سر باز زدند.[۲] این آیه مجازات نافرمانی آنان را محرومیت از ورود به سرزمین مقدس و سرگردانی چهل ساله در بیابانی بی آب و علف معرفی میکند؛[۳] کیفری که پس از نفرین موسی(ع) و اجابت آن از سوی پروردگار، دامنگیر آنها شد.[۴]
﴿قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ ٢٦﴾ [مائده:26]﴿خدا به موسی] فرمود [ورود به] آن [سرزمین] چهل سال بر ایشان حرام شد [که] در بیابان سرگردان خواهند بود پس تو بر گروه نافرمانان اندوه مخور ٢٦﴾
برخی مفسران بر این باورند که فلسفه این مجازات بنیاسرائیل، عدم آمادگی روحی آنان برای رشد و رسیدن به قدرت بوده است؛[۵] چراکه سالها بردگی زیر سلطه فرعون، آنان را دچار خودکمبینی کرده و همین ضعفِ روحی، مانع از پذیرش فرمانِ جهاد حضرت موسی(ع) گشت.[۶] همچنین برخی معتقدند، حرمتِ ورود به سرزمین مقدس، نه از سنخ حرمت شرعی، بلکه از نوع حرمت تکوینی است؛ بدین معنا که خداوند چنین مقدر فرمود تا بنیاسرائیل چهل سال از ورود به آن سرزمین بازمانده و در سرگردانی باشند.[۷]
برخی تفاسیر با استناد به سرنوشت بنیاسرائیل در این آیه، سرپیچی از فرمان الهی را عاملی مؤثر در تغییر سرنوشت جوامع و افراد میدانند.[۸] امام علی(ع) نیز، در خطبه ۱۶۶ نهجالبلاغه، با یادآوری دوران سرگردانی بنیاسرائیل در پیِ نافرمانی از دستور الهی، به مسلمانان هشدار دادند که به دلیل تفرقه و کوتاهی در یاریِ حق، دوران سرگردانی و انحرافِ این امت، بسا طولانیتر و دشوارتر از بنیاسرائیل خواهد بود.[۹]
ماجرای سرپیچی بنیاسرائیل، مجازات الهی و سرگردانی آنان در بیابان تیه، در کتاب مقدس (عهد عتیق) نیز بازتاب داشته است.[۱۰]
پانویس
- ↑ مَغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۳، ص۴۴؛ بحرانی، البرهان، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۲۶۸، حدیث ۳۰۱۵.
- ↑ برای نمونه رجوع کنید به طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۲؛ فیضالاسلام، ترجمه و تفسیر قرآن، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۲۲۲.
- ↑ برای نمونه رجوع کنید به عیاشی، التفسیر، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۳۰۴، حدیث ۷۰؛ ابنکثیر، تفسیر القرآن العظیم، ۱۴۱۹ق، ج۳، ص۷۱؛ هاشمی رفسنجانی، تفسیر راهنما، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۲۴۰.
- ↑ فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۲۴؛ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۳۴۹؛ فیضالاسلام، ترجمه و تفسیر قرآن، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۲۲۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۳۴۴؛ سید قطب، فی ظلال القرآن، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۸۷۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۳۴۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۲.
- ↑ قُرَشی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۵۰.
- ↑ نهج البلاغة، تصحیح: صبحی صالح، خطبهٔ ۱۶۶، ص۲۴۱.
- ↑ کتاب مقدس، کتاب اعداد، باب ۱۴، آیه ۲۶-۳۶؛ مرکز فرهنگ ومعارف قرآن، دائرة المعارف قرآن کریم، ۱۳۸۱ش، ج۹، ص۱۲۳.
منابع
- ابنکثیر، اسماعیل بن عمر. تفسیر القرآن العظیم، محشی: شمسالدین، محمد حسین بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
- بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، مصحح: قسم الدراسات الإسلامیة مؤسسة البعثة، قم، مؤسسه بعثه، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
- سید قطب، فی ظلال القرآن، بیروت، دارالشروق، چاپ پانزدهم، ۱۴۰۸ق.
- شریف رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، تصحیح: صبحی صالح، قم، نشر هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
- عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر، محقق و مصحح: هاشم رسولی محلاتی، تهران، المطبعة العلمیة، چاپ اول، ۱۳۸۰ق.
- فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تحقیق: حسین اعلمی، تهران، انتشارات الصدر، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق.
- فیضالاسلام اصفهانی، علینقی، ترجمه و تفسیر قرآن عظیم، تهران، نشر فقیه، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.
- قرشی، سید علیاکبر، تفسیر احسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت، چاپ سوم، ۱۳۷۷ش.
- کتاب مقدس، به همت انجمن کتاب مقدس، ترجمه: جماعت بریتش وفورن بیبل سوسائیتی، لندن، مطبع دروگولین، چاپ اول، ۱۸۹۵م.
- مدرسی، محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دار محبی الحسین(ع)، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
- مرکز فرهنگ ومعارف قرآن، دائرة المعارف قرآن کریم، قم، موسسه بوستان کتاب، چاپ اول، ۱۳۸۱ش.
- مَغنیه، محمدجواد، تفسیر الکاشف، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
- هاشمی رفسنجانی، اکبر، تفسیر راهنما، قم، موسسه بوستان کتاب (مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم)، چاپ پنجم، ۱۳۸۶ش.