آیه ۷۷ سوره مائده
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | مائده |
| شماره آیه | ۷۷ |
| جزء | ۶ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | پرهیز از غلو در دین |
| آیات مرتبط | آیه ۱۷۱ سوره نساء |
آیه ۷۷ سوره مائده از پیامبر اکرم(ص) میخواهد تا اهل کتاب را از غلو در دین خود باز دارد.[۱] در آیات پیش از آیه ۷۷ سوره مائده، یعنی از آیه ۷۲ تا آیه ۷۶، درباره کفر و توبیخ مسیحیانی سخن به میان آمده است که عیسی مسیح را خدا پنداشته و یا به تثلیث قائل شدهاند.[۲] اینگونه اعتقادات را منشأ غلو این دسته از اهل کتاب دانستهاند.[۳]
به گفته مفسران، خدا در این آیه به پیامبر(ص) دستور میدهد تا به یهودیان و مسیحیان بگوید از غلو در دین خود پرهیز کنند.[۴] علامه طباطبایی معتقد است که یهودیان و مسیحیان بهواسطه بالا بردن مقام پیامبران و علمای خود تا حد ربوبیت دچار غلو شدهاند.[۵] برخی مفسران نیز اشاره دارند که مسیحیان با نسبت دادن حضرت عیسی به خدا و یهودیان با انکار نبوت حضرت عیسی و پیامبر اسلام، به غلو افتادهاند.[۶] این آیه بهطور کلی تمام امتها را از زیادهروی در دین نهی میکند،[۷] هرچند گفته شده برخی معتقدند که خطاب اصلی آیه به مسیحیان است.[۸]
﴿قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَأَضَلُّوا كَثِيرًا وَضَلُّوا عَنْ سَوَاءِ السَّبِيلِ ٧٧﴾ [مائده:77]
﴿بگو ای اهل کتاب در دین خود بناحق گزافه گویی نکنید و از پی هوسهای گروهی که پیش از این گمراه گشتند و بسیاری [از مردم] را گمراه کردند و [خود] از راه راست منحرف شدند نروید ٧٧﴾
برپایه حدیثی که در تفسیر القمی از امام علی(ع) نقل شده، معنای «قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ» این است که اهل کتاب نگویند حضرت عیسی خدا یا پسر خدا است.[۹]
در عبارت «وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ» از پیروی از هواهای نفسانی گروههایی که پیش از پیامبر اسلام گمراه شدهاند، نهی شده است.[۱۰] بهگفته طبرسی، منظور از این گروه گمراه، مسیحیان و یهودیانی هستند که پیش از عصر پیامبر اسلام میزیستند و نسبت به پیامبرانشان باورهای غلوآمیز داشتند. این آیه، معاصران پیامبر را از پیروی و تقلید کورکورانه از آنان نهی کرده است.[۱۱] علامه طباطبایی نیز میگوید این آیه مردم را از پیروی کورکورانه از کسانی که همیشه دنبالهرو آنها بودهاند، منع میکند.[۱۲] در ادامه، آیه به دو ویژگی این گروه اشاره دارد: اول اینکه آنها خود گمراه بودند و دیگران را نیز گمراه کردهاند،[۱۳] و دوم اینکه آنها از مسیر درست منحرف شده و دیگران را نیز از آن مسیر خارج کردهاند.[۱۴]
پانویس
- ↑ سوره نساء، آیه ۱۷۱.
- ↑ سوره مائده، آیات ۷۲-۷۶.
- ↑ صالحی نجفآبادی، غلو، ۱۳۸۴ش، ص۲۲-۲۳.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۳۹۵؛ فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۱۲، ص۴۱۰.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۶، ص۷۷.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۳۹۵.
- ↑ غنیمان، علم الغیب فی شریعة الاسلامیة، ۱۴۲۵ق، ص۱۰؛ مغنیه، الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۳، ص۱۰۷.
- ↑ مغنیه، الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۳، ص۱۰۷.
- ↑ قمی، التفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۱۷۶.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۳۹۵.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۳۹۵.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۶، ص۷۸.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۳۹۵.
- ↑ مغنیه، الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۳، ص۱۰۷.
منابع
- ابنعاشور، محمدطاهر، تفسیر التحریر و التنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، ۱۴۲۰ق.
- شیخ مفید، محمد بن محمد، تصحیح الاعتقادات، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ دوم، ۱۴۱۴ق.
- صالحی نجفآبادی، نعمتالله، غلو (درآمدی بر افکار و عقاید غالیان در دین)، تهران، انتشارات کویر، ۱۳۸۴ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۳ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۵ق.
- طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تهران، انتشارات مرتضوی، ۱۳۶۲ش.
- غنیمان، احمد بن عبدالله، علم الغیب فی شریعة الاسلامیة، مدینه، الجامعة الاسلامیة، ۱۴۲۵ق.
- فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، بیروت، دار احیاء تراث العربی، ۱۴۲۰ق.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، دار الکتاب، ۱۴۰۴ق.
- مغنیه، محمدجواد، الکاشف فی تفسیر القرآن، بیروت، دار الکتاب الاسلامی، ۱۴۲۴ق.
- نجفی، محمدحسن، جَواهر الکلام فی شرحِ شرائعِ الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دارُ اِحیاء التُّراثِ العربی، چاپ هفتم، ۱۳۶۲ش.