آیه شهادت
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیه شهادت |
| واقع در سوره | آلعمران |
| شماره آیه | ۱۸ |
| جزء | ۳ |
| اطلاعات محتوایی | |
| شأن نزول | دارد |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | توحید |
| درباره | گواهی خداوند، فرشتگان و صاحبان علم بر یگانگی الله |
آیه شهادت یا آیه شَهِدَ الله[۱] هجدهمین آیه سوره آل عمران است که به شهادت خداوند، فرشتگان و صاحبان علم بر یکتایی خداوند اشاره دارد.[۲] به نظر مفسران، شهادت خداوند عملی است؛ یعنی با آفرینش جهان منظم و واحد، توحید را نشان میدهد. شهادت فرشتگان و دانشوران بیشتر قولی است، هرچند در عمل نیز تنها خدا را میپرستند.[۳] عبارت «قائماً بالقسط» بیانگر آن است که خداوند درحالی بر یکتایی خود گواهی میدهد[۴] که عدالت را در سراسر جهان برقرار کرده است.[۵] تکرار «لا إله إلا هو» در پایان آیه نیز دعوتی است برای شنونده که خود به این گواهی بپیوندد و به یگانگی خدا شهادت دهد.[۶]
﴿شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ١٨﴾ [آل عمران:18] ﴿خدا که همواره به عدل قیام دارد گواهی میدهد که جز او هیچ معبودی نیست و فرشتگان [او] و دانشوران [نیز گواهی میدهند که] جز او که توانا و حکیم است هیچ معبودی نیست ١٨﴾
شیخ عباس قمی در کتاب مفاتیح الجنان در فضیلت تلاوت این آیه از امام صادق(ع) نقل کرده است که تلاوت آیات ۱۸ و ۱۹ سوره آل عمران، پس از هر نماز واجب، مستحب است.[۷] در روایتی دیگر، أنس بن مالک از رسول خدا(ص) نقل کرده است که مستحب است هنگام خواب این آیه تلاوت شود و در پایان گفته شود: «وَ أنا عَلیٰ ذلک مِن الشّٰاهِدین».[۸] همچنین از زبیر بن عوام نقل است که پیامبر(ص) در شب عرفه پیوسته این آیه را تا صبح میخواند.[۹]
در برخی روایات، «أولو العلم» در آیهٔ شهادت به امامان شیعه(ع) تفسیر شده است؛[۱۰] اما در تفسیر نمونه، مقصود همهٔ دانشمندان است و این روایات به کاملترین و روشنترین مصداق آن، یعنی ائمه(ع)، اشاره دارد.[۱۱] قرار گرفتن دانشمندان در کنار فرشتگان در این آیه نیز نشاندهندهٔ جایگاه و برتری آنان نسبت به دیگران است.[۱۲]
واحدی نقل میکند که آیهٔ شهادت پس از دیدار دو تن از عالمان اهل کتاب شام با پیامبر(ص) نازل شد. آنان با دیدن پیامبر(ص)، نشانههای او را مطابق کتابهای خود یافتند و پس از پرسشهایی برای اطمینان، از ایشان دربارهٔ برترین شهادت در قرآن پرسیدند. در پاسخ، این آیه نازل شد و آن دو با شنیدن آن، پیامبر(ص) را تصدیق کرده و مسلمان شدند..[۱۳]
پانویس
- ↑ مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دایرة المعارف قرآن کریم، ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۳۸۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۲، ص۴۶۶-۴۶۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۲، ص۴۶۶-
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۹۷۲م، ج۳، ص۱۱۵.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۵۰ش، ج۳، ص۲۶۶.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۲، ص۴۶۹.
- ↑ قمی، مفاتیح الجنان، ۱۳۸۸ش، ص۹۱۸.
- ↑ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۲۲۰.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۷۱۷.
- ↑ عیاشی، تفسیر، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۱۶۶؛ بحرانی، البرهان، قم، ج۱، ص۶۰۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۲، ص۴۶۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۲، ص۴۶۸.
- ↑ واحدی، اسباب النزول، ۱۴۱۹ق، ص۱۰۱.
منابع
- قرآن کریم، ترجمه محمدمهدی فولادوند، تهران، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی، ۱۳۷۹ش.
- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۲ش.
- بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسةالبعثة، بیتا.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسةالأعلمي للمطبوعات، ۱۹۷۲م.
- طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد مفتح، تهران، مؤسسه انتشارات فراهانی، چاپ اول، ۱۳۵۰ش.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار المعرفة، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
- عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر عیاشی، تهران، المکتبةالعلمیة الإسلامية، ۱۳۸۰ق.
- قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، ترجمه حسین انصاریان، قم، دار العرفان، چاپ دوم، ۱۳۸۸ش.
- مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دایرة المعارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، چاپ دوم، ۱۳۸۳ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۰ش.
- واحدی، علی بن احمد، اسباب النزول القرآن، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.