آیه عز
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیه عزت |
| واقع در سوره | اسراء |
| شماره آیه | ۱۱۱ |
| جزء | ۱۵ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | اعتقادی |
| درباره | عزت خدا |
| آیات مرتبط | آیه ۶۵ سوره یونس، آیه ۱۳۹ سوره نساء |
آیه عِزّ (آیه عزّت در فارسی)، یکصدویازدهمین آیه سوره اسراء که خدا را به واسطه نداشتن فرزند، شریک و نیاز به یاور، شایسته ستایش میداند.[۱] گفته شده آیه عز را پیامبر اکرم(ص) به این اسم، نام نهاده است.[۲] مطابق با برخی روایات، پیامبر اکرم(ص) آیه عز را به کودکانِ بنیهاشم، هنگامی که توانایی روان سخنگفتن را به دست میآوردند، آموزش میداد.[۳]
﴿وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ وَكَبِّرْهُ تَكْبِيرًا ١١١﴾ [اسراء:111] ﴿و بگو ستایش خدایی را که نه فرزندی گرفته و نه در جهانداری شریکی دارد و نه خوار بوده که [نیاز به] دوستی داشته باشد و او را بسیار بزرگ شمار ١١١﴾
برخی مفسران جمله «لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا» را ردی بر عقاید یهود و نصاری که معتقد به فرزند برای خدا بودند و جمله «لَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ» را رد بر بتپرستان و ثنویان که معتقد به شریک برای خدا بودند دانستهاند.[۴] برخی نیز جمله «لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ» را رد بر صابئین دانستهاند که میگفتند: اگر اولیای خدا نبودند خدا ذلیل بود.[۵]
در روایتی از پیامبر(ص) آمده است: هرگاه مسئلهای مرا اندوهناک میساخت جبرئیل نازل میشد و سفارش به خواندن آیه ۱۱۱ سوره اسراء را میکرد.[۶] براساس روایتی از امام صادق(ع)، مداومت بر خواندن آیه عزّ موجب رفع وسوسه، ادای دِین و وسعت روزی میگردد.[۷] در برخی روایات به خواندن این آیه به عنوان دستورالعملی برای نجات از فقر و بیماری توصیه شده است.[۸] برپایه روایتی که حضرت فاطمه(س) از پیامبر اکرم نقل نموده است؛ هر کس این آیه را پیش از خواب بخواند حتی اگر در میان شیاطین و حیوانات موذی بخوابد، آسیبی به او نمیرسد.[۹]
امام صادق(ع): مردى از انصار از نظر پیامبر ناپدید شد و چون بازآمد پیامبر به او فرمود: چه تو را از ما پنهان داشت؟ در پاسخ گفت یا رسول اللَّه فقر و بیمارى. رسول خدا(ص) به او فرمود: به تو کلامى نیاموزم که چون آن را بگوئى فقر و بیمارى از تو دور شود؟ عرض کرد چرا یا رسول اللَّه! فرمود: چون بام و شام کنى بگو:«لا حول و لا قوة الا باللَّه [العلى العظیم] بگو توکلت عَلَى الْحَی الَّذِی لا یمُوتُ والْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَم يَکن لَّهُ شَرِيک فِي الْمُلْک وَلَمْ يَکن لَّهُ وَلِيٌّ مِّنَ الذُّلَّ وَکبِّرْهُ تَکبِيرًا». آن مرد گفت به خدا سوگند من آن را جز سه روز نگفتم که فقر و بیمارى از من دور شد.»
کلینی، الروضة من الکافی، ۱۳۸۲ق، ج۱، ص۱۸۵.
پانویس
- ↑ حفنى، موسوعة القرآن العظیم، ۲۰۰۴م، ج۱، ص۵۱.
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۴، ص۲۰۸.
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۴، ص۲۰۸.
- ↑ طیب، أطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۸، ص۳۲؛ طباطبائی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۳، ص۲۲۶.
- ↑ جرجانی، جلاء الأذهان، ۱۳۷۷ش، ج۵، ص۳۴۶.
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۴، ص۲۰۸.
- ↑ حویزی، نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۲۳۷و۲۳۸.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۸، ص۹۳؛ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۴، ص۲۰۸؛ حویزی، نورالثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۳،ص۲۳۹.
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۴، ص۲۰۸.
منابع
- جرجانى، حسین بن حسن، جلاء الأذهان و جلاء الأحزان، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش.
- حفنى، عبدالمنعم، موسوعة القرآن العظیم، قاهره، مکتبة مدبولى، چاپ اوّل، ۲۰۰۴م.
- حویزى، عبد على بن جمعه، نور الثقلین، قم، انتشارات اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق.
- سیوطی، جلالالدین، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، قم، کتابخانه آیتالله مرعشى نجفى، ۱۴۰۴ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیا التراث العربی، ۱۳۹۰ق.
- طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، ۱۳۷۸ش.
- کلینى، محمد بن یعقوب، الروضة من الکافی، ترجمه محمدباقر کمرهاى، تهران، اسلامیه، ۱۳۸۲ق.
- کلینى، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.