واسطهگری ازدواج
| بخشی از احکام عملی و فقهی |
|---|
 |
واسطهگری ازدواج به معنای پادرمیانی برای تسهیل پیوند زناشویی، از سنن الهی و مستحبات مؤکد در اسلام است. در قرآن و روایات با اشاره به نمونههایی چون پادرمیانی پیامبران، پاداشهای بزرگی مانند سایه عرش الهی و ثواب عبادت برای آن ذکر شده و سید علی خامنهای نیز بر احیای این سنت فراموششده تأکید کرده است.
گفته شده این امر مراتبی از معرفی ساده تا پیگیری کامل دارد. شایسته است واسطه فردی متأهل، خیرخواه، واقعبین و آشنا به روانشناسی باشد و بدون پنهانکاری یا انگیزههای مادی، کفویت طرفین را بسنجد. امروزه عواملی چون مقصر دانستن واسطه در مشکلات بعدی و سهولت ارتباط مستقیم جوانان، از موانع رونق این سنت است؛ هرچند بسترهای مجازی همسریابی تلاش کردهاند بخشی از این نقش را بر عهده بگیرند.
جایگاه
واسطهگری ازدواج به پادرمیانی برای تسهیل پیوند زناشویی است[۱] که از مستحبات[۲] مورد تأکید[۳] در اسلام و سنن الهی[۴] برای رونق، بهبود کیفیت ازدواج و پایداری اجتماعی به شمار میرود؛[۵] با این حال از مستحبات فراموششدهای دانسته شده که توجه مردم و مسئولان را میطلبد.[۶]
گفته شده[۷] پیشنهاد شعیب(ع) به موسی(ع) و وساطت پیامبر اسلام(ص) در ازدواج جویبر با ذلفا[۸] در کنار حدود بیست روایت بر اهمیت این امر گواهی میدهد.[۹] واسطهگری در ازدواج، بهترین نوع شفاعت معرفی شده[۱۰] و پاداشهای بزرگی[۱۱] همچون رحمت الهی،[۱۲] همسران بهشتی،[۱۳] سایه عرش الهی،[۱۴] ثواب یک سال عبادت برای هر قدم و هر سخن،[۱۵] و حتی وعدههای عظیم مانند شهرهایی در بهشت و پاداش شهیدان برای واسطهگر بیان شده است.[۱۶]
همچنین گفته شده آیه ۳۲ سوره نور کمک به ازدواج را مسئولیت اجتماعی جامعه اسلامی میداند،[۱۷] آیه ۳۷ سوره احزاب خداوند را واسطه در ازدواج معرفی میکند[۱۸] و آیه ۲۷ سوره قصص به نقش پدر دختر بهعنوان واسطه اشاره دارد.[۱۹]
سید علی خامنهای، رهبر دوم انقلاب اسلامی ایران بر لزوم واسطهگری در ازدواج جوانان تأکید کرده و آن را به سود دنیا و آخرت مردم و کشور دانسته است.[۲۰]
شرایط واسطه و آداب واسطهگری
گفته شده واسطهگری مراتبی از معرفی ساده تا رفع موانع و پیگیری تا حصول نتیجه دارد.[۲۱] شایسته است واسطه فردی متدین، عاقل، خیرخواه، آشنای با معیارهای واقعی ازدواج، نقاط ضعف و قوت دو طرف و آگاه از خلقیات، روحیات، فرهنگ و مذهب خانوادهها باشد.[۲۲] همچنین گفته شده واسطه باید متأهل، باتجربه و آشنا به روانشناسی باشد، و با نیت تشکیل زندگی پایدار، پرهیز از نگاه مادی، آمارسازی و تحلیلهای شخصی، واقعیتها را صادقانه منتقل کند.[۲۳]
همچنین لزوم بررسی کفویت در خصوصیات اخلاقی، فرهنگی و اقتصادی طرفین، شتاب در اقدام، اطمینانیافتن اولیه از جانب پسر، پیشقدمی واسطه یا خانواده دختر بهجای خود او[۲۴] و پرهیز از اصرار و تضمین قطعی، از آداب این سنت شمرده شده است.[۲۵]
عوامل کمرنگشدن واسطهگری
مقصر دانستن واسطه در اختلافات بعدی زوجین[۲۶] و سهولت ارتباط مستقیم دختر و پسر[۲۷] - که گاه به نادیدهگرفتن تجربه بزرگترها و افزایش احتمال شکست میانجامد[۲۸] - از عوامل کمرنگشدن این سنت شمرده شده است. امروزه برخی سامانهها و کانالهای مجازی همسریابی نیز در این زمینه فعالاند[۲۹] و مدعی پایداری بالای ازدواجهای خود هستند.[۳۰]
پانویس
- ↑ عیسوند و سبحانینیا، «اهمیت و فضیلت وساطت در ازدواج از منظر آیات و روایات»، معرفت.
- ↑ امام خمینی، تحریر الوسیله، دار العلم، ج۲، ص۲۴۰؛ صافی گلپایگانی، هدایة العباد، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۳۹۵.
- ↑ مکارم شیرازی، کتاب النکاح، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۲۰.
- ↑ «واسطهگری در ازدواج؛ سنتی الهی برای پایداری اجتماعی»، ایکنا.
- ↑ عیسوند و سبحانینیا، «اهمیت و فضیلت وساطت در ازدواج از منظر آیات و روایات»، معرفت.
- ↑ درخشانپور، «سنت واسطه گری در امر ازدواج فرصت یا تهدید؟»، شبستان.
- ↑ دستغیب، ازدواج اسلامی، ۱۴۰۵ش، ص۳۰-۳۲.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۳۴۰-۳۴۲.
- ↑ عیسوند و سبحانینیا، «اهمیت و فضیلت وساطت در ازدواج از منظر آیات و روایات»، معرفت.
- ↑ طبرسی، مکارم الاخلاق، ۱۳۹۲ش، ص۱۹۶.
- ↑ عیسوند و سبحانینیا، «اهمیت و فضیلت وساطت در ازدواج از منظر آیات و روایات»، معرفت.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۳۳۱.
- ↑ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۱۷، ص۲۱۰.
- ↑ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۲۰، ص۴۶.
- ↑ شیخ صدوق، ثواب الاعمال، ۱۳۸۲ش، ص۳۴۰.
- ↑ دیلمی، ارشاد القلوب، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۳۳۲.
- ↑ «واسطهگری در ازدواج؛ سنتی الهی برای پایداری اجتماعی»، ایکنا.
- ↑ «واسطهگری در ازدواج؛ سنتی الهی برای پایداری اجتماعی»، ایکنا.
- ↑ «واسطهگری در ازدواج؛ سنتی الهی برای پایداری اجتماعی»، ایکنا.
- ↑ خامنهای، «بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای.
- ↑ حسینخانی، «دلایل تأکید رهبر انقلاب بر احیای سنت واسطهگری در ازدواج»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای.
- ↑ ایمانی، «راه و رسم واسطهگری در ازدواج»، تبیان.
- ↑ حسینخانی، «دلایل تأکید رهبر انقلاب بر احیای سنت واسطهگری در ازدواج»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای.
- ↑ عیسوند و سبحانینیا، «اهمیت و فضیلت وساطت در ازدواج از منظر آیات و روایات»، معرفت.
- ↑ ایمانی، «راه و رسم واسطهگری در ازدواج»، تبیان.
- ↑ حسینخانی، «دلایل تأکید رهبر انقلاب بر احیای سنت واسطهگری در ازدواج»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای؛ «واسطهگری در ازدواج؛ سنتی الهی برای پایداری اجتماعی»، ایکنا.
- ↑ درخشانپور، «سنت واسطه گری در امر ازدواج فرصت یا تهدید؟»، شبستان.
- ↑ «پاداش وساطت در ازدواج از منظر حضرت محمد(ص)»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ بهعنوان نمونه: «همراه، سامانه ملی ازدواج، مشاوره و...»، همره؛ «مجموعه وساطت آدم و حوا»، آدم و حوا؛ «همدم، انتخاب آگاهانه، ازدواج پایدار»، همدم.
- ↑ «اپلیکیشن “همسریابی” سازمان تبلیغات رسماً توسط رئیس مجلس رونمایی شد/ ۳۷۰۰ ازدواج “بدون طلاق” تاکنون»، سازمان تبلیغات اسلامی.
منابع
- «اپلیکیشن “همسریابی” سازمان تبلیغات رسماً توسط رئیس مجلس رونمایی شد/ ۳۷۰۰ ازدواج “بدون طلاق” تاکنون»، سازمان تبلیغات اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۲ تیر ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۱۲ تیر ۱۴۰۵ش.
- امام خمینی، سید روحالله، تحریر الوسیله، قم، مؤسسه مطبوعات دار العلم، بیتا.
- ایمانی، فاطمه، «راه و رسم واسطهگری در ازدواج»، تبیان، تاریخ درج مطلب: ۵ مرداد ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «پاداش وساطت در ازدواج از منظر حضرت محمد(ص)»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۱۰ تیر ۱۴۰۵ش.
- حرّ عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، ۱۴۰۹ق.
- حسینخانی، هادی، «دلایل تأکید رهبر انقلاب بر احیای سنت واسطهگری در ازدواج»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۱۰ تیر ۱۴۰۵ش.
- خامنهای، سید علی، «بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۰ تیر ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۱۰ تیر ۱۴۰۵ش.
- درخشانپور، اسلام، «سنت واسطه گری در امر ازدواج فرصت یا تهدید؟»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید: ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ش.
- دستغیب، سید عبدالحسین، ازدواج اسلامی، قم، انتشارات دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۰۵ش.
- دیلمی، حسن بن ابی االحسن، ارشاد القلوب، نجف اشرف، انتشارات رضی، ۱۴۱۲ق.
- شیخ صدوق، محمد بن علی بن بابویه، ثواب الاعمال، قم، نسیم کوثر، ۱۳۸۲ش.
- صافی گلپایگانی، لطفالله، هدایة العباد، قم، دار القرآن الکریم، ۱۴۱۶ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مکارم الاخلاق، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۲ش.
- عیسوند، یونس و سبحانینیا، محمدتقی، «اهمیت و فضیلت وساطت در ازدواج از منظر آیات و روایات»، معرفت، شماره ۲۵۶، فروردین ۱۳۹۸ش.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
- «مجموعه وساطت آدم و حوا»، آدم و حوا، تاریخ بازدید: ۱۲ تیر ۱۴۰۵ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، کتاب النکاح، قم، انتشارات مدرسه امام علی بن ابیطالب(ع)، ۱۴۲۴ق.
- «واسطهگری در ازدواج؛ سنتی الهی برای پایداری اجتماعی»، ایکنا، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۱۰ تیر ۱۴۰۵ش.
- «همراه، سامانه ملی ازدواج، مشاوره و...»، همراه، تاریخ بازدید: ۱۲ تیر ۱۴۰۵ش.
- «همدم، انتخاب آگاهانه، ازدواج پایدار»، همدم، تاریخ بازدید: ۱۲ تیر ۱۴۰۵ش.