ختنه
| بخشی از احکام عملی و فقهی |
|---|
 |
 | این مقاله یک نوشتار توصیفی درباره یک مفهوم فقهی است و نمیتواند معیاری برای اعمال دینی باشد. برای اعمال دینی به منابع دیگر مراجعه کنید. |
خِتنه بهمعنای بریدن پوستِ بر آمده از آلت تناسلی است[۱] در مردان، ختنه به برداشتن پوستِ پوشاننده سر آلت تناسلی[۲] و در زنان (خَفْضُ الجَواری) به بریدن بخشی از پوست آلت تناسلی در بالای مجرای ادرار گفته میشود.[۳] در فقه امامیه، ختنه مردان واجب و از ضروریات دین دانسته شده[۴] و مستند آن روایات و اجماع فقیهان است؛[۵] ازاینرو، حتی مردی که در بزرگسالی اسلام آورد نیز باید ختنه شود.[۶] برخی مفسران، ختنه را از شعائر آیین ابراهیم(ع) و از مصادیق حنیفیت دانستهاند.[۷]
به گفته فقیهان، ختنه زنان مستحب است[۸] و صاحب جواهر (۱۲۰۲-۱۲۶۶ق) نیز از اجماع بر استحباب آن سخن گفته است.[۹] در مقابل، یوسف صانعی (۱۳۱۶ش-۱۳۹۹ش) ختنه دختران را نه سنت و نه مستحب میداند و در صورت زیانبار بودن، آن را حرام میشمارد.[۱۰]
در منابع روایی، ختنه پسر در روز هفتم پس از تولد مستحب دانسته شده است.[۱۱] همچنین، ولیمه دادن[۱۲] و خواندن دعای ویژه هنگام ختنه،[۱۳] از مستحبات این عمل شمرده شده است. درباره وجوب ختنه کودک پیش از بلوغ، میان فقیهان اختلافنظر وجود دارد؛ برخی وجوب آن را متوجه ولیّ کودک دانسته و معتقدند اگر ولی تا زمان بلوغ کودک او را ختنه نکند، گناهکار خواهد بود.[۱۴] در مقابل، گفته شده مشهور فقهای امامیه وجوب آن را بر عهده ولیّ نمیدانند و با استناد به اصل برائت، وی را مُکلف به این کار نمیشمارند.[۱۵] بااینحال، اگر فرد تا زمان بلوغ ختنه نشده باشد، ختنه بر خود او واجب است.[۱۶]
به گفته فقیهان، ختنه واجب نفسی است[۱۷] و حج بدون ختنه کامل نمیشود[۱۸] اما گفته شده بنابر قول مشهور فقیهان، ختنه شرط صحت نماز و دیگر عبادات نیست.[۱۹]
در روایتی از امام علی(ع)، ختنه در کنار کوتاه کردن سبیل، گرفتن ناخن، کندن موی زیر بغل و تراشیدن موی شرمگاه، از دستورهای الهی به حضرت ابراهیم(ع) در آیین حنیف معرفی شده است. (حر عاملی، وسایل الشیعة، ۱۴۱۶ق، ج۲۱، ص۴۳۵.)
پانویس
- ↑ فراهیدی، کتاب العین، ذیل واژه «ختن».
- ↑ سیستانی، منهاج الصالحین، ۱۴۱۶ق، ج۳، ص۱۱۸.
- ↑ رجوع کنید به ابنادریس، السرائر، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۴۸۱.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳۱، ص۲۶۰-۲۶۱.
- ↑ شیح طوسی، الخلاف، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۴۹۴.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳۱، ص۲۶۱.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۴۰۸ و ج۱۰، ص۴۱۴.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: محقق حلی، شرائع الاسلام، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۲۸۸؛ علامه حلی، تنصرة النتعلمین، ۱۴۱۱ق، ص۱۸۶؛ شهید اول، اللمعة الدمشقیة، ۱۴۱۰ق، ص۱۸۸؛ مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۲، ص۳۷۴.
- ↑ تجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳۱، ص۲۶۱.
- ↑ «وجه شرعی عمل ختنه دختران»، پایگاه اطلاعرسانی یوسف صانعی.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: حر عاملی، وسایل الشیعة، ۱۴۱۶ق، ج۲۱، ص۴۳۵.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: شهیدثانی، مسالک الأفهام، ۱۴۱۳ق، ج۷، ص۲۵-۲۶.
- ↑ حر عاملی، وسایل الشیعة، ۱۴۱۶ق، ج۲۱، ص۴۴۴.
- ↑ بحرانی، الخدائق الناضرة، ۱۳۶۳ش، ج۲۵، ص۵۱.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳۱، ص۲۶۱.
- ↑ شیخ طوسی، النهایة، ۱۴۰۰ق، ص۵۰۲؛ نجفی، جواهر الکلام، ج۳۱، ص۲۶۰.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳۱، ص۲۶۱؛ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۲، ص۲۹۵؛ سیستانی، منهاج الصالحین، ۱۴۱۶ق، ج۳، ص۱۱۸.
- ↑ شیح طوسی، الخلاف، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۴۹۴.
- ↑ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۲، ص۲۹۵.
منابع
- «وجه شرعی عمل ختنه دختران»،پایگاه اطلاعرسانی یوسف صانعی، تاریخ بازدید: ۱۵ تیر ۱۴۰۵ش.
- ابنادریس، محمد بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم، مؤسسه نشر اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.
- امام خمینی، سید روحالله، تحریر الوسیلة، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، ۱۳۹۲ش.
- بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ۱۳۶۳ش.
- حر عاملی، محمد بن حسن، وسایل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، قم، مؤسسة آلالبیت علیهمالسلام لإحیاء التراث، ۱۴۱۶ق.
- سیستانی، سید علی، منهاج الصالحین، قم، مکتب آیة الله العظمی السید السیستانی، ۱۴۱۶ق.
- شهید اول، محمد بن مکی، اللمعة الدمشقیة فی فقه الإمامیة، تحقیق: محمدعلی مروارید، بیروت، دار التراث، ۱۴۱۰ق.
- شهید ثانی، زینالدین بن علی، مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، ۱۴۱۳ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، النهایه، بیروت، دار الکنب العربی، ۱۴۰۰ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، کتاب الخلاف، تحقیق: جمعی از محققین حوزه علمیه قم، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ۱۴۰۷ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه أعلمی، ۱۴۱۵ق.
- علامه حلی، حسن بن یوسف، تبصرة المتعلمین فی أحکام الدین، تحقیق: محمدهادی یوسفی غروی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، ۱۴۱۱ق.
- فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، قم، مؤسسه دار الهجرة، ۱۴۰۹ق.
- محقق حلی، جعفر بن حسن، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، تحقیق و تصحیح عبدالحسین محمدعلی بقال، قم، اسماعیلیان، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، استفتائات جدید، قم، انتشارات مدرسه امام علی بن ابیطالب، چاپ دوم، ۱۴۲۷ق.
- نجفی، محمدحسن، جَواهر الکلام فی شرحِ شرائعِ الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دارُ اِحیاء التُّراثِ العربی، چاپ هفتم، ۱۴۰۴ق.