انگشتر به‌دست‌کردن

انگشتر به‌دست‌کردن یا تَخَتُّم از سنت‌های پیامبر(ص) و از نشانه‌های مؤمن شمرده می‌شود که در احادیث متعددی بر آن تأکید شده است.

از منظر فقهی، این سنت احکامی دارد. از جمله، به‌دست کردن انگشتر عقیق به‌ویژه در هنگام نماز، مستحب است. اما استفاده از انگشتر طلا برای مردان حرام شمرده شده و موجب بطلان نماز نیز می‌گردد. همچنین، به‌دست داشتن انگشتری که نام خدا یا آیات قرآن بر آن حک شده، در هنگام اِستنجا و آمیزش مکروه است. برای مُحرم، نیز انگشتر به‌دست کردن به قصد زینت حرام است.

جایگاه و اهمیت

انگشتر به‌دست کردن از سنت‌های پیامبر(ص) است که بر اساس روایات از نشانه‌های مؤمن^[۱] و شیعه^[۲] به شمار می‌آید. در کتاب وسائل الشیعه، بیش از ۸۰ روایت درباره اهمیت و آداب این سنت گردآوری شده است.^[۳]

این موضوع، در منابع اخلاقی مانند حلیة المتقین نیز مورد تأکید قرار گرفته و احکام مربوط به آن در کتب فقهی آمده است.^[۴]

احکام فقهی

طهارت: به دست‌داشتن انگشتری که نام خدا، آیات قرآن^[۵] یا اسامی چهارده معصوم^[۶] بر آن نوشته شده، در هنگام استنجا مکروه است. در صورتی که به نجس‌شدن این نام‌ها بینجامد، حرام بود.^[۷] همچنین در وضو، تکان دادن انگشتر برای رسیدن آب به زیر آن مستحب است و اگر آب به زیر آن نمی‌رسد، باید آن را درآورد.^[۸]

نماز: به‌دست کردن انگشتر عقیق در نماز، مستحب است،^[۹] اما استفاده از انگشتر طلا برای مردان ــ در نماز و غیر آن ــ حرام بوده^[۱۰] و نماز را باطل می‌کند.^[۱۱] همچنین به‌دست کردن انگشترهای آهنی،^[۱۲] برنجی یا فولادی^[۱۳] مکروه است. به نظر برخی فقها، نماز با انگشتر غصبی نیز باطل است.^[۱۴]

حج: به‌دست کردن انگشتر عقیق زرد از مستحبات سفر حج شمرده می‌شود.^[۱۵] به فتوای آیت‌الله خویی برای مُحرم، استفاده از انگشتر به قصد زینت حرام است.^[۱۶] همچنین به نظر امام خمینی، احتیاط واجب آن است که حج با انگشتر نجس باطل است.^[۱۷]

نکاح: به گفته محدث بحرانی، آمیزش با در دست داشتن انگشتری که نام خدا یا آیات قرآن بر آن نوشته شده، مکروه است.^[۱۸]

تک‌نگاری

درباره انگشتر به‌دست کردن آثار مستقلی نوشته شده است:

رسالة استحباب التّختُم بالیمین اثر محمدباقر خوزانی (درگذشته ۱۱۶۰ق).^[۱۹]
فضیلت انگشتر به‌دست‌کردن اثر محمدحسین خوشدل انتشارات مناقب، ۱۳۹۸ش.
الاَحجار الکریمه، التختم، الخواص، النقوش: محسن عقیل، انتشارات ذوی القربی، ۲۰۰۵م.

پانویس

↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۴۶۸.
↑ حر عاملی، هدایة الامه، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۱۳۷؛ مجلسی، حلیة المتقین، ۱۳۸۸ش، ص۳۸.
↑ حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۷۶-۹۹.
↑ طباطبایی یزدی، العروه الوثقی(محشی)، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۳۶۱؛ بحرانی، الحدائق الناضره، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۷۶؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۸، ص۲۶۴.
↑ بحرانی، الحدائق الناضره، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۷۶.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۷۲.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۷۲.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۸۷.
↑ طباطبایی یزدی، العروه الوثقی(محشی)، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۳۶۱.
↑ نگاه کنید به نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۴۱، ص۵۴.
↑ عاملی، مفتاح الکرامه، ۱۴۱۹ق، ج۵، ص۴۴۴.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۸، ص۲۶۴.
↑ مجلسی، حلیة المتقین، ۱۳۸۸ش، ص۳۸.
↑ علامه حلی، تحریر الاحکام، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۱۹۶.
↑ طباطبایی یزدی، العروه الوثقی(محشی)، ۱۴۱۹ق، ج۴، ص۳۳۱.
↑ خویی، موسوعه الامام خویی، ۱۴۱۸ق، ج۲۸، ص۴۵۲.
↑ خمینی، تحریر الوسیله، نشر دار العلم، ج۱، ص ۴۲۹-۴۳۰.
↑ بحرانی، الحدائق الناضره، ۱۴۰۵ق، ج۲۳، ص۱۳۸.
↑ خوزانی، رسالة استحباب التختم بالیمین، ۱۴۲۹ق، ص۳۴۹.

منابع

بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۰۵ق.
حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، ۱۴۰۹ق.
حر عاملی، محمد بن حسن، هدایة الامه الی احکام الائمه- منتخب المسائل، مشهد، مجمع البحوث الاسلامیه، ۱۴۱۲ق.
خمینی، سید روح‌الله، تحریر الوسیله، قم، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، چاپ اول، بی‌تا.
خویی، سید ابوالقاسم، موسوعة الامام خویی، قم، مؤسسه احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۱۸ق.
خوزانی، محمدابراهیم، رسالة استحباب التختم بالیمین، اصفهان، انتشارات مركز تحقيقات رايانه‌اى حوزه علميه اصفهان‌، ۱۴۲۹ق.
شهید اول، محمد بن مکی، ذکری الشیعه فی احکام الشریعه، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، ۱۴۱۹ق.
طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، العروة الوثقی فی ما تعم به البلوی (محشی)، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۹ق.
عاملی، سید جواد بن محمد، مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته با جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۹ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف، تحریر الاحکام الشرعیه علی مذهب الامامیه، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، ۱۴۲۰ق.
کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
مجلسی، محمدباقر، حلیة المتقین، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، ۱۳۸۸ش.
نجفی، محمدحسن، جَواهر الکلام فی شرحِ شرائعِ الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دارُ اِحیاء التُّراثِ العربی، چاپ هفتم، ۱۴۰۴ق.

[1] کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۴۶۸.

[2] حر عاملی، هدایة الامه، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۱۳۷؛ مجلسی، حلیة المتقین، ۱۳۸۸ش، ص۳۸.

[3] حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۷۶-۹۹.

[4] طباطبایی یزدی، العروه الوثقی(محشی)، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۳۶۱؛ بحرانی، الحدائق الناضره، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۷۶؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۸، ص۲۶۴.

[5] بحرانی، الحدائق الناضره، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۷۶.

[6] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۷۲.

[7] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۷۲.

[8] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۸۷.

[9] طباطبایی یزدی، العروه الوثقی(محشی)، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۳۶۱.

[10] نگاه کنید به نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۴۱، ص۵۴.

[11] عاملی، مفتاح الکرامه، ۱۴۱۹ق، ج۵، ص۴۴۴.

[12] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۸، ص۲۶۴.

[13] مجلسی، حلیة المتقین، ۱۳۸۸ش، ص۳۸.

[14] علامه حلی، تحریر الاحکام، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۱۹۶.

[15] طباطبایی یزدی، العروه الوثقی(محشی)، ۱۴۱۹ق، ج۴، ص۳۳۱.

[16] خویی، موسوعه الامام خویی، ۱۴۱۸ق، ج۲۸، ص۴۵۲.

[17] خمینی، تحریر الوسیله، نشر دار العلم، ج۱، ص ۴۲۹-۴۳۰.

[18] بحرانی، الحدائق الناضره، ۱۴۰۵ق، ج۲۳، ص۱۳۸.

[19] خوزانی، رسالة استحباب التختم بالیمین، ۱۴۲۹ق، ص۳۴۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

ن ب و آداب اسلامی
دعا	تباکی • بکاء • حضور قلب
زیارت	اذن دخول • زیارت‌نامه • نماز زیارت
معاشرت	سلام • تشییع جنازه • صله رحم • اذن دخول • اصلاح ذات البین • حلالیت‌طلبی • امانت‌داری • انصاف • عقد اخوت • خواستگاری • عیادت بیمار • مهمان‌نوازی • یتیم‌نوازی• جدال احسن • فاتحه‌خوانی • اطعام مسکین • اطعام • مصافحه • همسایه‌داری • همزیستی مسالمت‌آمیز • نوع‌دوستی • تعاون • استعمال عطر • مسواک‌زدن
قرائت قرآن	استعاذه • تجوید • ترتیل • تلاوت قرآن • وضو • ختم انعام
وابسته	استخاره • ختنه • ولیمه • حجامت • کام‌برداشتن نوزاد • عقیقه • سرمه کشیدن • سحرخیزی • التماس دعا • ان شاء الله • قیلوله • انگشتر به‌دست‌کردن
اخلاق • اخلاق (عمودی) • کتاب‌های اخلاقی شیعه • آیات و احادیث اخلاقی