سوره نازعات

سوره نازعات

نبأ [[سوره نبأ]] نازعات عبس [[سوره عبس]]
شماره سوره	۷۹
جزء	۳۰
نزول
ترتیب نزول	۸۱
مکی/مدنی	مکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات	۴۶
تعداد کلمات	۱۳۳
تعداد حروف	۵۵۳

سوره نازعات، در جزء ۳۰ قرآن کریم، هفتاد و نهمین سوره، و از سوره‌های مَکّی. این سوره را به دلیل اینکه با سوگند خداوند به نازعات (فرشتگانی که [از کافران ] به سختی جان ستانند)آغاز می‌گردد، «نازعات» می‌نامند. سوره نازعات به مسئله قیامت و وصف مناظر آن می‌پردازد و سپس به داستان حضرت موسی (ع) و سرنوشت فرعون اشاره می‌کند و از حیات بعد از مرگ سخن می‌گوید. در فضیلت تلاوت این سوره، از پیامبر(ص) نقل شده که هر كس سوره نازعات را قرائت کند، نگه داشتن و حسابرسی او در قیامت، به اندازه یک نماز واجب طول می‌کشد تا اینکه وارد بهشت شود.

این سوره سیزدهمین سوره از سوره‌هایی است که با سوگند آغاز می‌گردد و شامل پنج سوگند پیاپی است.

معرفی سوره

• نامگذاری:

این سوره را به این مناسبت «‌نازعات‌» می‌نامند که با سوگند خداوند به نازعات آغاز می‌گردد. وَالنَّازِعَاتِ غَرْقًا ﴿۱﴾ (ترجمه:سوگند به فرشتگانی که [از کافران ] به سختی جان ستانند)^[۷۹–۱]

• تعداد آیات:

تعداد آیات آن به نظر قاریان کوفه ۴۶ آیه و به نظر قاریان دیگر ۴۵ آیه است که نظریه اول مشهور است. تعداد کلمات آن ۱۳۳ و تعداد حروف آن ۵۵۳ عدد شمارش شده است.

• ترتیب و محل نزول:

سوره نازعات به ترتیب مصحف، هفتاد و نهمین و به ترتیب نزول، هشتاد و یکمین سوره قرآن، و مکی است. از نظر حجم از سوره‌های مفصلات یعنی از سوره‌های نسبتا کوچک است که بعد از سوره نبأ در آغاز جزء سی ام قرار دارد.

این سوره سیزدهمین سوره‌ای است که با سوگند آغاز می‌گردد و شامل پنج سوگند پیاپی است.

محتوای سوره

محتوای سوره در شش بخش خلاصه می‌شود:

1. نخست با سوگندهای مؤکدی که مرتبط با مسئله معاد است، روی تحقق روز قیامت تاکید می‌کند.
2. سپس به قسمتی از مناظر هول‌انگیز و وحشتناک آن روز اشاره می‌نماید.
3. و بعد اشاره کوتاه و گذرایی به داستان حضرت موسی و سرنوشت فرعون طغیان‌گر دارد که هم مایه تسلی خاطر پیامبر و مؤمنان است و هم هشدار به مشرکان طغیان‌گر، و هم اشاره‌ای است به این که انکار معاد انسان را به چه گناهانی آلوده می‌کند.
4. در بخش بعد نمونه‌هایی را از مظاهر قدرت خداوند در آسمان و زمین که خود دلیلی است برای امکان معاد و حیات بعد از مرگ بر می‌شمرد.
5. بار دیگر به شرح قسمتی دیگر از حوادث قیامت و سرنوشت طغیان‌گران و پاداش نیکوکاران می‌پردازد.
6. سرانجام در پایان سوره بر این حقیقت تاکید می‌کند که: هیچ کس از تاریخ آن روز باخبر نیست، ولی همین اندازه مسلم است که نزدیک است.

محتوای سوره نازعات
پاسخ به شبهات کافران پیرامون برپایی روز رستاخیز شبهه چهارم: آیه ۴۲-۴۶ قیامت چه زمانی فرا می‌رسد؟ شبهه سوم: آیه ۲۷-۴۱ چگونه ممکن است انسان دوباره آفریده شود؟ شبهه دوم: آیه ۱۵-۲۶ چگونه ممکن است قدرتمندانی مانند فرعون عذاب شوند؟ شبهه اول: آیه ۱۰-۱۴ چگونه استخوان‌های پوسیده زنده می‌شوند؟ مقدمه: آیه ۱-۹ حتمی‌بودن برپایی روز قیامت و ذلت کافران پاسخ اول: آیه ۴۲-۴۵ فقط خدا زمان وقوع قیامت را می‌داند مطلب اول: آیه ۲۷-۳۳ آفرینش انسان از آفریدن آسمان و زمین سخت‌تر نیست مطلب اول: آیه ۱۵-۲۰ دعوت فرعون به بندگی خدا توسط موسی مطلب اول: آیه: ۱۰-۱۲ انکار حیات دوباره استخوان‌های پوسیده پاسخ دوم: آیه ۴۶ قیامت زودتر از آنچه کافران فکر می‌کنند، فرا می‌رسد مطلب دوم: آیه ۳۴-۴۱ با وقوع قیامت کیفر کافران و پاداش مؤمنان حتمی است مطلب دوم: آیه ۲۱-۲۴ سرکشی فرعون در برابر دعوت موسی مطلب دوم: آیه ۱۳-۱۴ حیات دوباره انسان با یک فرمان است مطلب سوم: آیه ۲۵-۲۶ عذاب دنیوی و اخروی فرعون

نکته تفسیری

• يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْ‌سَاهَا ﴿٤٢﴾ فِيمَ أَنتَ مِن ذِكْرَ‌اهَا ﴿٤٣﴾ إِلَىٰ رَ‌بِّكَ مُنتَهَاهَا ﴿٤٤﴾

ترجمه: «در باره رستاخيز از تو مى‌پرسند كه فرارسيدنش چه وقت است؟﴿٤٢﴾»، «تو را چه به گفتگو در آن. (۴۳) »،«علم آن با پروردگار تو است. (۴۴)»

خداوند در آیه ٤٢ سؤال هميشگى مشركان و منكران معاد را مطرح می‌کند، و در پاسخ اين سؤال براى اين كه به آنها بفهماند هيچ كس از لحظه وقوع قيامت باخبر نبوده و نخواهد بود، روى سخن را به پيامبر(ص) كرده و می‌گويد: تو را چه به گفتگو در آن(آیه٤۳)، يعنى تاريخ وقوع قيامت حتى از تو که پیامبری پنهان است تا چه رسد به ديگران، اين از آن علم غيبى است كه از مختصات ذات پروردگار می‌باشد و احدى را به آن راهى نيست. و سـپس در ادامه می‌افزايد: علم آن با پروردگار تو است (۴۴).

آیات مشهور

• فَقَالَ أَنَا رَ‌بُّكُمُ الْأَعْلَىٰ ﴿٢٤﴾ (ترجمه:و گفت: پروردگار بزرگتر شما منم!)^{[٧۹–٢٤]}

این آیه بیانگر افکار و احوال انسان‌های یاغی و طغیانگر است. کسانی که سرکشی را به نهایت می‌رسانند و در عین بت پرست بودن اما خودشان را از معبودهایشان نیز برتر می شمارند.

• وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَ‌بِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَىٰ ﴿٤٠﴾ فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَىٰ ﴿٤١﴾ (ترجمه:و اما كسى كه از ايستادن در برابر پروردگارش هراسيد، و نفس خود را از هوس باز داشت، پس جايگاه او همان بهشت است)^{[٧۹–٤٠و٤١]}

اين دو آیه ذکر اوصاف بهشتیان و سرنوشت آنها در دو جمله است. برای بهشتی شدن شرط اول، خوف ناشی از معرفت است و شناختن مقام پروردگار و ترس از مخالفت فرمان او، و شرط دوم که در حقیقت نتیجه شرط اول است، تسلط بر هوای نفس و باز داشتن آن از سرکشی است.

فضیلت و خواص

در فضیلت این سوره از پیامبر(ص) نقل شده هر كس سوره نازعات را قرائت نماید نگه داشتن و حسابرسی او در قیامت به اندازه یک نماز واجب طول می‌کشد تا اینکه وارد بهشت شود. همچنین وی می‌فرمایند: کسی که سوره نازعات را قرائت نماید در قبر و قیامت تنها نیست و این سوره انیس او می‌گردد تا وارد بهشت شود. ابن بابویه نیز از امام صادق(ع) نقل می‌کند هر كس سوره نازعات را قرائت نماید سیراب از دنیا می‌رود و سیراب مبعوث می‌شود و سیراب وارد بهشت می‌گردد.

در برخی نقل‌ها برای قرائت این سوره خواصی چون مخفی ماندن از دید دشمن هنگام رویارویی و ایمنی از شر اشرار و دفع سم در بدن ذکر شده است.

متن سوره

سوره الرحمن

مـتـن

ترجمه

بِسْمِ اللَّـهِ الرَّ‌حْمَـٰنِ الرَّ‌حِيمِ وَالنَّازِعَاتِ غَرْ‌قًا ﴿١﴾ وَالنَّاشِطَاتِ نَشْطًا ﴿٢﴾ وَالسَّابِحَاتِ سَبْحًا ﴿٣﴾ فَالسَّابِقَاتِ سَبْقًا ﴿٤﴾ فَالْمُدَبِّرَ‌اتِ أَمْرً‌ا ﴿٥﴾ يَوْمَ تَرْ‌جُفُ الرَّ‌اجِفَةُ ﴿٦﴾ تَتْبَعُهَا الرَّ‌ادِفَةُ ﴿٧﴾ قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ وَاجِفَةٌ ﴿٨﴾ أَبْصَارُ‌هَا خَاشِعَةٌ ﴿٩﴾ يَقُولُونَ أَإِنَّا لَمَرْ‌دُودُونَ فِي الْحَافِرَ‌ةِ ﴿١٠﴾ أَإِذَا كُنَّا عِظَامًا نَّخِرَ‌ةً ﴿١١﴾ قَالُوا تِلْكَ إِذًا كَرَّ‌ةٌ خَاسِرَ‌ةٌ ﴿١٢﴾ فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَ‌ةٌ وَاحِدَةٌ ﴿١٣﴾ فَإِذَا هُم بِالسَّاهِرَ‌ةِ ﴿١٤﴾ هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ مُوسَىٰ ﴿١٥﴾ إِذْ نَادَاهُ رَ‌بُّهُ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى ﴿١٦﴾ اذْهَبْ إِلَىٰ فِرْ‌عَوْنَ إِنَّهُ طَغَىٰ ﴿١٧﴾ فَقُلْ هَل لَّكَ إِلَىٰ أَن تَزَكَّىٰ ﴿١٨﴾ وَأَهْدِيَكَ إِلَىٰ رَ‌بِّكَ فَتَخْشَىٰ ﴿١٩﴾ فَأَرَ‌اهُ الْآيَةَ الْكُبْرَ‌ىٰ ﴿٢٠﴾ فَكَذَّبَ وَعَصَىٰ ﴿٢١﴾ ثُمَّ أَدْبَرَ‌ يَسْعَىٰ ﴿٢٢﴾ فَحَشَرَ‌ فَنَادَىٰ ﴿٢٣﴾ فَقَالَ أَنَا رَ‌بُّكُمُ الْأَعْلَىٰ ﴿٢٤﴾ فَأَخَذَهُ اللَّـهُ نَكَالَ الْآخِرَ‌ةِ وَالْأُولَىٰ ﴿٢٥﴾ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبْرَ‌ةً لِّمَن يَخْشَىٰ ﴿٢٦﴾ أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاءُ ۚ بَنَاهَا ﴿٢٧﴾ رَ‌فَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا ﴿٢٨﴾ وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَ‌جَ ضُحَاهَا ﴿٢٩﴾ وَالْأَرْ‌ضَ بَعْدَ ذَٰلِكَ دَحَاهَا ﴿٣٠﴾ أَخْرَ‌جَ مِنْهَا مَاءَهَا وَمَرْ‌عَاهَا ﴿٣١﴾ وَالْجِبَالَ أَرْ‌سَاهَا ﴿٣٢﴾ مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ ﴿٣٣﴾ فَإِذَا جَاءَتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرَ‌ىٰ ﴿٣٤﴾ يَوْمَ يَتَذَكَّرُ‌ الْإِنسَانُ مَا سَعَىٰ ﴿٣٥﴾ وَبُرِّ‌زَتِ الْجَحِيمُ لِمَن يَرَ‌ىٰ ﴿٣٦﴾ فَأَمَّا مَن طَغَىٰ ﴿٣٧﴾ وَآثَرَ‌ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا ﴿٣٨﴾ فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَىٰ ﴿٣٩﴾ وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَ‌بِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَىٰ ﴿٤٠﴾ فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَىٰ ﴿٤١﴾ يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْ‌سَاهَا ﴿٤٢﴾ فِيمَ أَنتَ مِن ذِكْرَ‌اهَا ﴿٤٣﴾ إِلَىٰ رَ‌بِّكَ مُنتَهَاهَا ﴿٤٤﴾ إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرُ‌ مَن يَخْشَاهَا ﴿٤٥﴾ كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَ‌وْنَهَا لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحَاهَا ﴿٤٦﴾

به نام خداوند رحمتگر مهربان سوگند به فرشتگانى كه [از كافران‌] به سختى جان ستانند، (۱) و به فرشتگانى كه جان [مؤمنان‌] را به آرامى گيرند، (۲) و به فرشتگانى كه [در درياى بى‌مانند] شناكنان شناورند، (۳) پس در پيشى گرفتن [در فرمان خدا] سبقت‌گيرنده‌اند، (۴) و كار [بندگان‌] را تدبير مى‌كنند. (۵) آن روز كه لرزنده بلرزد، (۶) و از پى آن لرزه‌اى [دگر] افتد، (۷) در آن روز، دلهايى سخت هراسانند. (۸) ديدگان آنها فرو افتاده. (۹) گويند: «آيا [باز] ما به [مغاك‌] زمين برمى‌گرديم؟ (۱۰) آيا وقتى ما استخوان‌ريزه‌هاى پوسيده شديم [زندگى را از سر مى‌گيريم‌]؟» (۱۱) [و با خود] گويند: «در اين صورت، اين برگشتى زيان‌آور است.» (۱۲) و[لى‌] در حقيقت، آن [بازگشت، بسته به‌] يك فرياد است [و بس‌]. (۱۳) و بناگاه آنان در زمين هموار خواهند بود. (۱۴) آيا سرگذشت موسى بر تو آمد؟ (۱۵) آنگاه كه پروردگارش او را در وادى مقدس «طوى» ندا درداد: (۱۶) «به سوى فرعون برو كه وى سر برداشته است؛ (۱۷) و بگو: آيا سر آن دارى كه به پاكيزگى گرايى، (۱۸) و تو را به سوى پروردگارت راه نمايم تا پروا بدارى؟» (۱۹) پس معجزه بزرگ [خود] را بدو نمود. (۲۰) و[لى فرعون‌] تكذيب نمود و عصيان كرد. (۲۱) سپس پشت كرد [و] به كوشش برخاست، (۲۲) و گروهى را فراهم آورد [و] ندا درداد، (۲۳) و گفت: «پروردگار بزرگتر شما منم!» (۲۴) و خدا [هم‌] او را به كيفر دنيا و آخرت گرفتار كرد. (۲۵) در حقيقت، براى هر كس كه [از خدا] بترسد، در اين [ماجرا] عبرتى است. (۲۶) آيا آفرينش شما دشوارتر است يا آسمانى كه [او] آن را برپا كرده است؟ (۲۷) سقفش را برافراشت و آن را [به اندازه معين‌] درست كرد، (۲۸) و شبش را تيره و روزش را آشكار گردانيد، (۲۹) و پس از آن، زمين را با غلتانيدن گسترد، (۳۰) آبش و چراگاهش را از آن بيرون آورد، (۳۱) و كوهها را لنگر آن گردانيد، (۳۲) [تا وسيله‌] استفاده براى شما و دامهايتان باشد. (۳۳) پس آنگاه كه آن هنگامه بزرگ دررسد، (۳۴) [آن‌] روز است كه انسان آنچه را كه در پى آن كوشيده است به ياد آورد (۳۵) و جهنم براى هر كه بيند آشكار گردد. (۳۶) اما هر كه طغيان كرد، (۳۷) و زندگى پست دنيا را برگزيد، (۳۸) پس جايگاه او همان آتش است. (۳۹) و اما كسى كه از ايستادن در برابر پروردگارش هراسيد، و نفس خود را از هوس باز داشت... (۴۰) پس جايگاه او همان بهشت است. (۴۱) در باره رستاخيز از تو مى‌پرسند كه فرارسيدنش چه وقت است؟ (۴۲) تو را چه به گفتگو در آن. (۴۳) علم آن با پروردگار تو است. (۴۴) تو فقط كسى را كه از آن مى‌ترسد هشدار مى‌دهى. (۴۵) روزى كه آن را مى‌بينند، گويى كه آنان جز شبى يا روزى درنگ نكرده‌اند. (۴۶)

سوره پیشین: سوره نبأ	سوره نازعات سوره‌های مکی • سوره‌های مدنی	سوره پسین: سوره عبس
۱.فاتحه ۲.بقره ۳.آل‌عمران ۴.نساء ۵.مائده ۶.انعام ۷.اعراف ۸.انفال ۹.توبه ۱۰.یونس ۱۱.هود ۱۲.یوسف ۱۳.رعد ۱۴.ابراهیم ۱۵.حجر ۱۶.نحل ۱۷.اسراء ۱۸.کهف ۱۹.مریم ۲۰.طه ۲۱.انبیاء ۲۲.حج ۲۳.مؤمنون ۲۴.نور ۲۵.فرقان ۲۶.شعراء ۲۷.نمل ۲۸.قصص ۲۹.عنکبوت ۳۰.روم ۳۱.لقمان ۳۲.سجده ۳۳.احزاب ۳۴.سبأ ۳۵.فاطر ۳۶.یس ۳۷.صافات ۳۸.ص ۳۹.زمر ۴۰.غافر ۴۱.فصلت ۴۲.شوری ۴۳.زخرف ۴۴.دخان ۴۵.جاثیه ۴۶.احقاف ۴۷.محمد ۴۸.فتح ۴۹.حجرات ۵۰.ق ۵۱.ذاریات ۵۲.طور ۵۳.نجم ۵۴.قمر ۵۵.الرحمن ۵۶.واقعه ۵۷.حدید ۵۸.مجادله ۵۹.حشر ۶۰.ممتحنه ۶۱.صف ۶۲.جمعه ۶۳.منافقون ۶۴.تغابن ۶۵.طلاق ۶۶.تحریم ۶۷.ملک ۶۸.قلم ۶۹.حاقه ۷۰.معارج ۷۱.نوح ۷۲.جن ۷۳.مزمل ۷۴.مدثر ۷۵.قیامه ۷۶.انسان ۷۷.مرسلات ۷۸.نبأ ۷۹.نازعات ۸۰.عبس ۸۱.تکویر ۸۲.انفطار ۸۳.مطففین ۸۴.انشقاق ۸۵.بروج ۸۶.طارق ۸۷.اعلی ۸۸.غاشیه ۸۹.فجر ۹۰.بلد ۹۱.شمس ۹۲.لیل ۹۳.ضحی ۹۴.شرح ۹۵.تین ۹۶.علق ۹۷.قدر ۹۸.بینه ۹۹.زلزله ۱۰۰.عادیات ۱۰۱.قارعه ۱۰۲.تکاثر ۱۰۳.عصر ۱۰۴.همزه ۱۰۵.فیل ۱۰۶.قریش ۱۰۷.ماعون ۱۰۸.کوثر ۱۰۹.کافرون ۱۱۰.نصر ۱۱۱.مسد ۱۱۲.اخلاص ۱۱۳.فلق ۱۱۴.ناس

پیوند به بیرون

قرائت سوره نازعات

منابع

• ابن بابویه، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، تحقیق: صادق حسن زاده، تهران، ارمغان طوبی، ۱۳۸۲ش.
• دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۲، به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش.
• طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ترجمه: بیستونی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۹۰ش.
• قرآن کریم، ترجمه محمدمهدی فولادوند، تهران، دارالقرآن الکریم، ۱۴۱۸ق/۱۳۷۶ش.
• مکارم شیرازی، ناصر، برگزیده تفسیر نمونه، احمد علی‌بابایی، تهران،‌دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۲ش.
• نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسائل، بیروت، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، ۱۴۰۸ ه‍.ق.