تسبیحات حضرت زهرا(س)
| نیایش |
|
تسبیحات حضرت زهرا(س) ذکری شامل ۳۴ بار الله اکبر، ۳۳ بار الحمدلله و ۳۳ بار سبحان الله است که بنابر روایات، پیامبر(ص) آن را به حضرت فاطمه(س) آموخت.
این ذکر از تعقیبات نماز در منابع شیعه است و روایات متعددی درباره فضیلت آن نقل شده است.
در برخی روایات آمده است که حضرت فاطمه(س) ابتدا رشته‌ای از پشم تابید و به تعداد اذکار گره زد و با آن ذکر می‌گفت؛ اما پس از شهادت حمزة بن عبدالمطلب، از تربت قبر او تسبیح ساخت و با آن ذکر می‌گفت.
آموختن تسبیحات به حضرت زهرا(س)
بر اساس روایتی از امام علی(ع) که در منابع شیعه نقل شده است، حضرت فاطمه(س) به‌دلیل دشواری کارهای روزانه از پیامبر(ص) درخواست خادمی کرد؛ اما پیامبر(ص) تسبیحات را به او آموخت و آن را از خادم برتر دانست.[۱] برخی منابع، انتساب این ذکر به حضرت زهرا(س) را به این ماجرا مرتبط دانسته‌اند.[۲]
تسبیح تربت
نقل شده است که حضرت فاطمه(س) پس از آموختن تسبیحات از پیامبر(ص)، رشته‌ای از پشم تابید و به تعداد اذکار آن گره زد و با آن تکبیر و تسبیح و تحمید می‌گفت. پس از شهادت حمزة بن عبدالمطلب، عموی پیامبر(ص)، از تربت قبر او تسبیح ساخت و با آن تسبیح می‌گفت و مردم نیز از آن پیروی کردند. پس از شهادت امام حسین(ع) نیز مردم از تربت او تسبیح ساختند و با آن ذکر می‌گفتند.[۳] به گفته مرتضی مطهری این رفتار حضرت فاطمه(س) بر اهمیت شهید دلالت دارد.[۴]
شرایط و احکام تسبیحات
گفتن تسبیحات حضرت زهرا(س) پس از نمازهای واجب و مستحب، مستحب است و بر گفتن آن پس از نماز صبح تأکید بیشتری شده است.[۵] چنان‌که از متون روایی شیعه بر می‌آید گفتن تسبیحات حضرت زهرا شرایطی دارد:
- ترتیب و تعداد اذکار: ابتدا ۳۴ بار الله‌اکبر، سپس ۳۳ بار الحمدلله و پس از آن ۳۳ بار سبحان‌الله. گفتن سبحان‌الله پیش از الحمدلله جایز است، هرچند ترتیب نخست برتر دانسته شده است.
- حضور قلب و توجه معنوی در هنگام تسبیح؛
- آغاز کردن ذکر تسبیح بلافاصله پس از پایان نماز و بدون برهم زدن حالت نماز و انجام کاری دیگر؛
- رعایت موالات و فاصله نیانداختن بین اذکار.[۶]
- بناگذاشتن بر کمتر در صورت شک در تعداد تسبیحات.[۷]
- گفتن یک بار لا اله الا الله پس از تسبیحات.[۸]
فضیلت تسبیحات در روایات
در روایات شیعه، بر مداومت بر تسبیحات حضرت زهرا(س) تأکید شده است. ابوهارون مکفوف نقل می‌کند که امام صادق(ع) فرمود ما فرزندان خود را همان‌گونه که به نماز فرمان می‌دهیم، به گفتن این تسبیحات نیز امر می‌کنیم؛ پس بر این ذکر مداومت کن. زیرا هر بنده‌ای بر آن مداومت کند، تیره‌بخت نمی‌شود.[۹]
در روایتی از امام باقر(ع)، گفتن تسبیحات حضرت زهرا(س) و طلب آمرزش پس از آن، سبب آمرزش گناهان دانسته شده است. در همین روایت، این ذکر در میزان عمل معادل هزار تسبیح معرفی شده و موجب دوری شیطان و خشنودی خداوند دانسته شده است.[۱۰] در روایت دیگری از امام باقر(ع)، تسبیحات حضرت زهرا(س) برترین ذکر برای حمد و عبادت خدا معرفی شده است.[۱۱]
بر اساس روایات امام صادق(ع)، گفتن تسبیحات پس از نماز واجب همراه با یک بار لا إله إلا الله سبب آمرزش گناهان می‌شود[۱۲] و این ذکر پس از هر نماز، نزد خدا از هزار رکعت نماز در روز محبوب‌تر است.[۱۳] همچنین، گفتن آن پیش از برهم زدن حالت نماز و پرداختن به کار دیگر، سبب آمرزش دانسته شده است.[۱۴]
امام باقر(ع) تسبیحات حضرت زهرا(س) را مصداق «ذکر کثیر» دانسته است.[۱۵] گفتن این ذکر پیش از خواب نیز در روایات توصیه شده است.[۱۶]
کتاب‌شناسی
آثاری درباره جایگاه و فضیلت تسبیحات حضرت زهرا(س) تألیف یافته است:
- تسبیحات حضرت زهرا(ع) نوشته عدنان زعفرانی که در سال۱۳۷۵ش از سوی نشر نیک معارف در تهران منتشر شده است.
- فضائل ذکر تسبیحات حضرت زهرا(س) نوشته حسن رجایی که از سوی نشر فقه در قم در سال ۱۳۹۸ش منتشر شده است.
- تسبیح ناب فاطمه(ع): شرح تسبیحات حضرت زهرا(س) نوشته حسن خادمیان نوش‌آبادی که در سال ۱۳۸۳ش در قم از سوی نشر مشهور منتشر شده است.
پانویس
- ↑ صدوق، من لایحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۳۲۰.
- ↑ محقق حلی، المعتبر فی شرح المختصر، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۲۴۸؛ علامه حلی، تذکرة الفقهاء، مؤسسه آل البیت(ع)، ج۳،ص۲۶۵.
- ↑ شیخ مفید، المزار، تحقیق سید محمدباقر ابطحی، ص۱۵۰.
- ↑ مطهری، شهید(قیام و انقلاب مهدی (ع) مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج٢٤، ص٤٧٤.
- ↑ اکبری، «احکام و نکته‌هایی درباره حضرت زهرا»، ص۴۱.
- ↑ اکبری، «احکام و نکته‌هایی درباره حضرت زهرا»، ص۴۱.
- ↑ یزدی طباطبایی، العروة الوثقی، مکتب آیة الله العظمی السید السیستانی، ج۲، ص۱۹۱.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعه، مؤسسة آل البیت ج۶، ص۴۴۰.
- ↑ صدوق، ثواب الاعمال، ۱۳۸۲ش، ص۳۱۵.
- ↑ صدوق، ثواب الاعمال، ۱۳۸۲ش، ص۳۱۵.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۰۳ق، ابواب تعقیب، باب ۹، ح۱، ج۴، ص۱۰۲۴.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۰۳ق، ابواب تعقیب، باب۷، حدیث۳، ج۴، ص۱۰۲۱.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۰۳ق، ابواب تعقیب، باب ۹، حدیث۲، ج۴، ص۱۰۲۴.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۰۳ق، ابواب تعقیب، باب ۷، حدیث۴، ج۴، ص۱۰۲۲.
- ↑ نوری، مستدرک الوسائل، مؤسسة آل البیت، ج۵، ص۳۶، حدیث ۵۳۰۵.
- ↑ حر عاملی، وسایل الشیعه، ۱۴۰۳ق، ج۴، ص۱۰۲۵.
منابع
- اکبری، محمود، «احکام و نکته‌هایی درباره حضرت زهرا»، مجله مبلغان، شماره ۴۴، شهریور ۱۳۸۲ش.
- حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، تحقیق و تصحیح عبدالرحیم ربانی شیرازی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ پنجم، ۱۴۰۳ق-۱۹۸۳م.
- شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، المزار شیخ مفید، سایت کتابخانه مدرسه فقاهت.
- صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، محقق علی‌اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
- صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ترجمه محمدرضا انصاری محلاتی، قم، نشر نسیم کوثر، چاپ اول، ۱۳۸۲ش.
- علامه حلّی، حسن بن یوسف بن مطهر، تذکرة الفقهاء، قم، مؤسسه آل البیت، چاپ اول، بی‌تا.
- محقق حلی، نجم الدین جعفر بن حسن، المعتبر فی شرح المختصر، قم، مؤسسه سید الشهداء(ع)، چاپ اول، ۱۴۰۷ق.
- مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۹۰ش.
- نوری، حسین، مستدرک الوسائل، قم، مؤسسة آل البیت(ع).
- یزدی طباطبایی، محمدکاظم، العروة الوثقی، مکتب آیة‌الله العظمی السید السیستانی، بی‌تا، بی‌جا.