نماز قضای والدین

نماز قضای والدین به نمازهایی گفته می‌شود که والدین به‌دلایل مختلف نتوانسته‌اند در زمان حیات خود انجام دهند. به گفته فقیهان، انجام نماز قضای پدر فقط بر بزرگترین پسر واجب است.^[۱] گفته شده این مسئله مورد اجماع علما است و روایات زیادی بر آن دلالت دارند.^[۲] برخی بزرگترین پسر را پسری می‌دانند که پس از مرگ پدر و مادر در حال حیات است.^[۳] برخی دیگر معتقدند اگر پسر بزرگتر فوت کند، قضای نماز پدر بر دیگر فرزندان پسر او واجب نیست.^[۴]

در مسئله وجوب قضای نماز والدین، فقیهان دو نظر متفاوت دارند. برخی معتقدند قضای نماز مادر واجب نیست^[۵] و دلیل آن تفاوت در عبارات روایات است.^[۶] چراکه در برخی روایات واژه «مَیِّت» (مرده) آمده که به طور کلی به مرد و زن اشاره دارد،^[۷] اما برخی دیگر حکم را به پدر محدود کرده‌اند^[۸] و استدلال کرده‌اند که در بیشتر روایات به کلمه «رَجُل» (مرد) اشاره شده است.^[۹] سید ابوالقاسم خویی نیز بر این باور است که طبق قاعده عمومی، قضای نماز توسط شخص دیگری خلاف قاعده است و تنها برای پدر وجوب قضای نماز را پذیرفته و در مورد مادر اصل برائت را جاری دانسته است.^[۱۰]

اما در مقابل، به گفته سید محسن حکیم، برخی همچون محقق حلی، شهید اول و سید یزدی^[۱۱] عقیده دارند که قضای نماز مادر نیز واجب است.^[۱۲] میان فقهای قرن ۱۴ق برخی مانند امام خمینی،^[۱۳] خویی^[۱۴] و سیستانی^[۱۵] نماز قضای مادر را واجب نمی‌دانند و برخی از آنها حکم به احتیاط واجب یا مستحب^[۱۶] کرده‌اند. برخی دیگر همچون سید علی خامنه‌ای^[۱۷] به وجوب قضای نماز مادر فتوا داده‌اند.

فقیهان نظرات مختلفی درباره قضای نماز والدین دارند. به گفته سید محمدکاظم یزدی، فقط نمازهای یومیه قضا شده پدر واجب است، نه نمازی که از پدرش بر عهده میّت است یا اجیر شده واجب نیست.^[۱۸] برخی فقها مانند محقق حلی و شهید اول و ثانی معتقدند فقط نمازهایی که غیر عمدی قضا شده، باید قضا شود.^[۱۹] این نظر را سید محمدکاظم یزدی^[۲۰] و سید علی سیستانی^[۲۱] نیز پذیرفته‌اند. در مقابل، نظر مشهور فقها بر این است که قضای نماز چه سهوی و چه عمدی واجب است،^[۲۲] که امام خمینی^[۲۳] و خوئی^[۲۴] نیز این نظر را تایید کرده‌اند. همچنین، نظر سومی وجود دارد که فقط نمازهای قضا شده در مرضی منتهی به فوت باید قضا شود.^[۲۵]

به گفته فقیهان برای قضای نماز پدر لازم نیست پسر بزرگتر خود آن را بخواند و می‌تواند کسی را اجیر کند.^[۲۶] اگر نمازها توسط فردی رایگان خوانده شود یا میت وصیت کند که کسی برای قضای نماز اجیر شود، قضا از پسر ساقط می‌شود.^[۲۷] به گفته سید علی سیستانی، اگر فرزند به علت خاصی از ارث محروم باشد، قضای نماز واجب نیست.^[۲۸]

احکام روزه قضای والدین همانند نماز است با این تفاوت که برخی همچون سید علی سیستانی صدقه دادن یک مُد غذا (حدود ۷۵۰ گرم) را بجای آن کافی می‌دانند.^[۲۹]

پانویس

↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۹۹؛ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۶؛ خوئی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ق، ج۱۶، ص۲۶۳.
↑ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۶؛ خوئی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ق، ج۱۶، ص۲۶۳.
↑ خامنه‌ای، رساله آموزشی (عبادات)، انتشارات اسلامی، ص۲۲۷.
↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۱۰۳؛ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۸.
↑ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۷.
↑ خویی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ق، ج۱۶، ص۲۶۳.
↑ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۶؛ خویی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ ق، ج۱۶، ص۲۶۶.
↑ خویی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ق، ج۱۶، ص۲۶۳.
↑ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۷.
↑ خویی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ق، ج۱۶، ص۲۶۴.
↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۹۹.
↑ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۶.
↑ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۷.
↑ خویی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ ق، ج۱۶، ص۲۶۶.
↑ منهاج الصالحین، ۱۴۴۳ق، ج۱، ص۲۲۳.
↑ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۷؛ حسینی سیستانی، منهاج الصالحین، ۱۴۴۳ق، ج۱، ص۲۲۳.
↑ خامنه‌ای، «نماز قضا، نماز استیجاری، نماز قضای پدر و مادر»، وبسایت خامنه‌ای.
↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۱۰۲؛ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۸.
↑ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۸.
↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۹۹.
↑ حسینی سیستانی، منهاج الصالحین، ۱۴۴۳ق، ج۱، ص۲۲۳.
↑ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۸.
↑ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۷.
↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۹۹.
↑ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۸.
↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۱۰۵؛ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۸.
↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص ۱۰۲ و ۱۰۵.
↑ حسینی سیستانی، منهاج الصالحین، ۱۴۴۳ق، ج۱، ص۲۲۳.
↑ حسینی سیستانی، منهاج الصالحین، ۱۴۴۳ق، ج۱، ص۳۰۵.

منابع

امام خمینی، سید روح‌الله، تحریر الوسیلة، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار الامام الخمینی، ۱۳۹۲ش.
طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، العروة الوثقی، قم، مؤسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، ۱۴۲۱ق.
خوئی، سید ابوالقاسم، موسوعة الامام الخوئی، قم، مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۱۸ق.
حکیم، سید محسن، مستمسک العروة الوثقی، قم، دار التفسیر، ۱۳۷۴ش.
حسینی سیستانی، سید علی، منهاج الصالحین، مکتب آیةالله السیستانی، ۱۴۴۳ق.
خامنه‌ای، سید علی، «نماز قضا، نماز استیجاری، نماز قضای پدر و مادر»، وبسایت خامنه‌ای، تاریخ انتشار: ۴ شهریور ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۱۵ خرداد ۱۴۰۲ش.

[1] طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۹۹؛ حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۶؛ خوئی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ق، ج۱۶، ص۲۶۳.

[2] حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۶؛ خوئی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ق، ج۱۶، ص۲۶۳.

[3] خامنه‌ای، رساله آموزشی (عبادات)، انتشارات اسلامی، ص۲۲۷.

[4] طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۱۰۳؛ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۸.

[5] حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۷.

[6] خویی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ق، ج۱۶، ص۲۶۳.

[7] حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۶؛ خویی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ ق، ج۱۶، ص۲۶۶.

[8] خویی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ق، ج۱۶، ص۲۶۳.

[9] حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۷.

[10] خویی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ق، ج۱۶، ص۲۶۴.

[11] طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۹۹.

[12] حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۶.

[13] امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۷.

[14] خویی، موسوعة الامام خوئی، ۱۴۱۸ ق، ج۱۶، ص۲۶۶.

[15] منهاج الصالحین، ۱۴۴۳ق، ج۱، ص۲۲۳.

[16] امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۷؛ حسینی سیستانی، منهاج الصالحین، ۱۴۴۳ق، ج۱، ص۲۲۳.

[17] خامنه‌ای، «نماز قضا، نماز استیجاری، نماز قضای پدر و مادر»، وبسایت خامنه‌ای.

[18] طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۱۰۲؛ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۸.

[19] حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۸.

[20] طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۹۹.

[21] حسینی سیستانی، منهاج الصالحین، ۱۴۴۳ق، ج۱، ص۲۲۳.

[22] حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۸.

[23] امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۷.

[24] طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۹۹.

[25] حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۸.

[26] طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۱۰۵؛ امام خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۳۸.

[27] طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص ۱۰۲ و ۱۰۵.

[28] حسینی سیستانی، منهاج الصالحین، ۱۴۴۳ق، ج۱، ص۲۲۳.

[29] حسینی سیستانی، منهاج الصالحین، ۱۴۴۳ق، ج۱، ص۳۰۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

[۲۵]

[۲۶]

[۲۷]

[۲۸]

[۲۹]