مکان نمازگزار

مکان نمازگزار به مکانی گفته می‌شود که طبق فقه اسلامی نماز خواندن در آن صحیح و معتبر است. در رساله‌های توضیح المسائل^[۱] و کتاب‌های حدیثی شیعه، احادیث زیادی درباره مکان‌های مستحب نماز نقل شده است.^[۲] فقیهان با استناد به این روایات، نماز در مکان‌های خاصی را ثواب بیشتری می‌دانند،^[۳] از جمله نماز در مسجد الحرام ثواب بیشتری دارد^[۴] و پس از آن مسجد پیامبر(ص)، مسجد کوفه، مسجد الاقصی، مسجد جامع هر شهر، مسجد محله و مسجد بازار.^[۵] طبق روایات^[۶] و فتاوای فقیهان،^[۷] نماز در مسجد برای مردان مستحب است، ولی برای زنان نماز در خانه ثواب بیشتری دارد. همچنین حرم امامان شیعه(ع)^[۸] و داشتن مکانی مشخص در خانه برای اقامه نماز از مکان‌های مستحب محسوب می‌شوند.^[۹]

احکام فقهی مکان نماز شامل شرایطی است که صحت نماز را تضمین می‌کند. این شرایط عبارتند از:

مباح بودن مکان: مکان نباید غصبی باشد.^[۱۰]
ثبات و بی‌حرکتی: مکان باید ثابت باشد تا نمازگزار بتواند نماز را با آرامش بخواند.^[۱۱]

امکان تمام کردن نماز: مکان نباید شرایطی مانند ازدحام جمعیت داشته باشد که مانع از انجام کامل نماز شود.^[۱۲]
حرمت بقا در مکان: مکان نباید در معرض خطر باشد مثلاً زیر سقف در حال فرو ریختن و یا در محل وقوع جنگ^[۱۳]
امکان انجام حرکات نماز: مکان باید برای قیام، رکوع و سجود مناسب باشد.^[۱۴]
پاک بودن محل سجده: محل سجده باید پاک باشد؛^[۱۵] اگر زمین نجس باشد، به شرط تماس نداشتن رطوبت با بدن یا لباس نمازگزار، اشکال ندارد.^[۱۶]
ارتفاع مناسب: جای پیشانی نمازگزار از جای زانوهای او بیش از چهار انگشت بسته،‎ ‎پست‌تر یا بلندتر نباشد.^[۱۷]
جلوتر نبودن از قبر معصومان: مکان نباید جلوتر از قبر معصومان(ع) باشد، مگر آنکه هتک حرمت نباشد.^[۱۸]
ترتیب نماز در مکان: برای مردان، باید مکانی انتخاب شود که زن مساوی یا جلوتر از او نماز نخواند.^[۱۹]

در کتاب‌های فقهی مکان‌هایی بیان شده که نماز خواندن در آنها مکروه است:

حمام
محل انباشت زباله
محل ذبح حیوانات
آشپزخانه
مقابل آتش
‎زمین نمکزار
مقابل انسان
مقابل درِ باز
قبرستان
مقابل چاه محل ادرار
مقابل عکس و مجسمۀ صاحب روح.^[۲۰]
مقابل آیینه یا شیشه‌ای که مانند آن است.^[۲۱]

پانویس

↑ بنی‌هاشمی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۴۸۲-۵۱۰.
↑ حر عاملی، وسائل الشیعه، آل‌البیت، ج۵، ص۱۱۷-۱۹۲.
↑ به‌عنوان نمونه: یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۹۶؛ خمینی، تحریرالوسیلة، دارالعلم، ج۱، ص۱۵۱-۱۵۲.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۹۶؛ خمینی، تحریرالوسیلة، درالعلم، ج۱، ص۱۵۱-۱۵۲.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۹۶؛ خمینی، تحریرالوسیلة، دارالعلم، ج۱، ص۱۵۱-۱۵۲.
↑ رک: عاملی، وسائل الشیعه، ج۵، ص۲۴۶، باب استحباب اختیار المرأة الصلاة فی بیتها.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۹۶.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق،‌ ج۱، ص۵۹۶.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق،‌ ج۱، ص۵۹۶.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۷۴-۵۷۵؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۸، ص۲۷۶؛ کاشف الغطاء، أنوار الفقاهة کتاب الصلاة، ۱۴۲۲ق،‌ ص۸۶؛ حائری، کتاب الصلاة، ۱۴۰۴ق، ص۸۱.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۴؛ حائری، کتاب الصلاة، ۱۴۰۴ق،‌ ص۱۰۷؛ کاشف الغطاء، أنوار الفقاهة: کتاب الصلاة، ۱۴۲۲ق،‌ ص۹۶-۹۷؛ خمینی، تحریرالوسیلة، دارالعلم، ج۱، ص۱۵۱.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۵.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۵
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۵.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۶؛ کاشف الغطاء، أنوار الفقاهة کتاب الصلاة، ۱۴۲۲ق،‌ ص۹۵-۹۶.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۸، ص۳۳۰؛ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق،‌ ج۱، ص۵۸۶؛ خمینی، تحریرالوسیلة، درالعلم، ج۱، ص۱۴۹.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹، ج۱، ص۵۸۶.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۵.
↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۵.
↑ به‌عنوان نمونه دیده شود: یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۹۳-۵۹۵؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۸، ص۳۳۹-۳۹۹.
↑ «نماز خواندن مقابله آینه»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیةالله مکارم شیرازی.

منابع

بنی‌هاشمی خمینی، محمدحسن، توضیح المسائل مراجع: مطابق با فتوای سیزده نفر از مراجع معظم تقلید، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۸۹ش.
حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، قم، مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، ۱۴۱۶ق.
خمینی، سید روح‌الله، تحریرالوسیلة، قم، مؤسسه مطبوعات‌دار العلم، چاپ اول، بی‌تا.
شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، تصحیح علی‌اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
نجفی، حسن بن جعفر (کاشف الغطاء)، أنوار الفقاهة: کتاب الصلاة، نجف اشرف، مؤسسه کاشف الغطاء، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دار الإحیاء التراث العربی، چاپ هفتم، ۱۴۰۴ق.
«نماز خواندن مقابل آینه»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیة‌الله مکارم شیرازی، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ بازدید: ۱۷ دی ۱۴۰۱ش.
یزدی، سید کاظم طباطبایی، العروة الوثقی، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق.
یزدی، عبدالکریم حائری، کتاب الصلاة، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.

[1] بنی‌هاشمی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۴۸۲-۵۱۰.

[2] حر عاملی، وسائل الشیعه، آل‌البیت، ج۵، ص۱۱۷-۱۹۲.

[3] به‌عنوان نمونه: یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۹۶؛ خمینی، تحریرالوسیلة، دارالعلم، ج۱، ص۱۵۱-۱۵۲.

[4] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۹۶؛ خمینی، تحریرالوسیلة، درالعلم، ج۱، ص۱۵۱-۱۵۲.

[5] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۹۶؛ خمینی، تحریرالوسیلة، دارالعلم، ج۱، ص۱۵۱-۱۵۲.

[6] رک: عاملی، وسائل الشیعه، ج۵، ص۲۴۶، باب استحباب اختیار المرأة الصلاة فی بیتها.

[7] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۹۶.

[8] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق،‌ ج۱، ص۵۹۶.

[9] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق،‌ ج۱، ص۵۹۶.

[10] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۷۴-۵۷۵؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۸، ص۲۷۶؛ کاشف الغطاء، أنوار الفقاهة کتاب الصلاة، ۱۴۲۲ق،‌ ص۸۶؛ حائری، کتاب الصلاة، ۱۴۰۴ق، ص۸۱.

[11] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۴؛ حائری، کتاب الصلاة، ۱۴۰۴ق،‌ ص۱۰۷؛ کاشف الغطاء، أنوار الفقاهة: کتاب الصلاة، ۱۴۲۲ق،‌ ص۹۶-۹۷؛ خمینی، تحریرالوسیلة، دارالعلم، ج۱، ص۱۵۱.

[12] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۵.

[13] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۵

[14] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۵.

[15] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۶؛ کاشف الغطاء، أنوار الفقاهة کتاب الصلاة، ۱۴۲۲ق،‌ ص۹۵-۹۶.

[16] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۸، ص۳۳۰؛ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق،‌ ج۱، ص۵۸۶؛ خمینی، تحریرالوسیلة، درالعلم، ج۱، ص۱۴۹.

[17] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹، ج۱، ص۵۸۶.

[18] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۵.

[19] یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸۵.

[20] به‌عنوان نمونه دیده شود: یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۹۳-۵۹۵؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۸، ص۳۳۹-۳۹۹.

[21] «نماز خواندن مقابله آینه»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیةالله مکارم شیرازی.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]