سلام نماز

این مقاله دربارهٔ سلام نماز است. برای آشنایی با سلام از آداب معاشرت مدخل، سلام را ببینید.

سَلامِ نماز از واجبات غیر رکنی نماز است که پس از تشهد آخر خوانده می‌شود. سه سلامی که در آخر نماز خوانده می‌شود بدین صورت است:

• «اَلسَّلامُ عَلَیک اَیُهَا النَّبِیُّ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ»؛ سلام بر تو ای پیامبر(ص) و رحمت و برکات خدا بر تو باد.
• «اَلسَّلامُ عَلَینا وَ عَلی عِبادِ اللَّهِ الصّالِحینَ»؛ سلام بر ما و بر بندگان شایستهٔ خدا.
• «اَلسَّلامُ عَلَیکمْ وَ رَحْمَةُ اللَّه وَ بَرَکاتُهُ»؛ سلام بر شما و رحمت و برکات خدا.

بر پایهٔ روایات، این سلام‌ها نشانهٔ امان از عذاب الهی است و کسی که فرمان خدا و سنت پیامبر(ص) را با خضوع انجام دهد، از بلای دنیا و عذاب آخرت در امان خواهد بود.

فقیهان گفته‌اند که گفتن سلام اول و دوم در پایان نماز مستحب است و نمازگزار می‌تواند تنها به سلام سوم اکتفا کند. همچنین اگر کسی سلام را فراموش کند و پیش از انجام کاری که نماز را باطل می‌کند ــ مانند پشت کردن به قبله ــ متوجه شود و هنوز صورت نماز بر هم نخورده باشد، باید سلام را بگوید و نماز او صحیح خواهد بود.

عبارت «السَّلامُ عَلَیکُم و رَحمَةُ اللهِ و بَرَکاتُهُ» در روایات چند برداشت دارد؛ از جمله اینکه خطاب به فرشتگان موکّل انسان، یا به همهٔ فرشتگان، یا به همهٔ انبیای الهی باشد. برخی پژوهشگران نیز می‌گویند نمازگزار پس از سلام به پیامبر(ص) و بندگان صالح، در سلام سوم به‌صورت عمومی و جمعی به همهٔ این گروه‌ها (پیامبران، مؤمنان و ملائکه) سلام می‌دهد. همچنین در حدیث معراج نیز نقل شده که خداوند به پیامبرش فرمود ابتدا بر خود و اهل‌بیتش صلوات بفرستد و سپس به فرشتگان و انبیاء و مرسلین سلام کند، و پیامبر همین جمله «السَّلامُ عَلَیکُم و رَحمَةُ اللهِ و بَرَکاتُهُ» را بر زبان جاری ساخت.

امام رضا(ع) فلسفهٔ پایان یافتن نماز با «سلام» را این‌گونه بیان می‌کنند که نمازگزار با «الله‌اکبر» در آغاز نماز، سخن گفتن با مردم را بر خود حرام کرده و به سوی خدا رو می‌آورد، و در پایان با گفتن «السَّلامُ عَلَیْکُم وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکاتُهُ» دوباره گفت‌وگو با دیگران را برای خود حلال می‌سازد؛ زیرا آغاز ارتباط با مخلوق، سلام است. همچنین گفته شده سلام، آخرین مرحلهٔ نماز و نشانهٔ خروج از آن است؛ چنان‌که نماز که معراج مؤمن شمرده می‌شود، با «تکبیرةالاحرام» آغاز و با سلام و درود بر پیامبر(ص)، بندگان صالح و نمازگزاران پایان می‌یابد.