نماز میت غیابی
| مرگ | |
|---|---|
| احتضار • عزرائیل • غسل میت • کفن • نماز میت • تدفین • شهادت | |
| برزخ | |
| شب اول قبر • سؤال قبر • نکیر و منکر • حیات برزخی • بدن برزخی | |
| قیامت | |
| اسرافیل • معاد جسمانی • نفخ صور • نامه اعمال • صراط • صحرای محشر • اصحاب یمین • اصحاب شمال | |
| بهشت | |
| درهای بهشت • حور العین • غلمان • رضوان • نعمتهای بهشت | |
| جهنم | |
| درهای جهنم • درکات جهنم • زقوم • اسفل سافلین • هاویه • جحیم • غساق | |
| مفاهیم وابسته | |
| شفاعت • تجسم اعمال • رقیب و عتید • تناسخ • رجعت • روح • باقیات صالحات | |
 | این مقاله یک نوشتار توصیفی درباره یک مفهوم فقهی است و نمیتواند معیاری برای اعمال دینی باشد. برای اعمال دینی به منابع دیگر مراجعه کنید. |
نماز مَیّت غیابی نماز گزاردن بر جنازهای است که در روبهروی نمازگزاران نباشد، بلکه در نقطهای دیگر یا شهر و سرزمین دیگری قرار داشته باشد.[۱] عالمان شیعه، نماز میت غیابی را جایز نمیدانند[۲] حتی اگر جنازه در همان شهر باشد.[۳] در فقه شیعه حضور جنازه نزد نمازگزاران برای نماز میت شرط است.[۴] این شرط مورد اتفاق عالمان شیعه بوده و ادله مختلفی از جمله روایات بر آن دلالت دارد.[۵]
محقق حلی، معتقد است اگر خواندن نماز میت غیابی جایز بود، مسلمانان در شهرهای مختلف بر پیامبر اکرم(ص) و بزرگان صحابه نماز میخواندند؛ اگر چنین کرده بودند باید خبرهای آن بهصورت متواتر به ما میرسید درحالیکه چیزی نقل نشده است.[۶]
گفته شده برای فردی که غرق شده یا جنازهاش از بین رفته نماز میت غیابی خوانده میشود[۷] اما به فتوای ناصر مکارم شیرازی، برای فردی که غرق شده، مادامی که جنازهاش پیدا نشود، نماز میت خوانده نمیشود.[۸]
بر پایه روایات، پیامبر(ص) بر جنازه نجاشی پادشاه حبشه، از راه دور نماز خواند[۹] و صحابه را به برپایی نماز بر جنازه او فراخواند.[۱۰] شیخ صدوق از محدثان شیعه روایتی نقل میکند که پیامبر(ص) در نماز بر جنازه نجاشی هفت تکبیر گفت و به اذن الهی، زمین در برابر او صاف شد تا جنازه را در حبشه مشاهده کند.[۱۱]
فقیهان شیعه به دلائلی این روایات را دلیلی بر جواز نماز میت غیابی ندانستهاند:
- روایتی[۱۲] از امام صادق(ع) که نماز پیامبر(ص) بر نجاشی را دعا دانسته نه نماز میت[۱۳]
- وجود روایات ناسازگار با این واقعه در منابع شیعه درباره حرمت نماز غیابی[۱۴]
- ضعیف دانستن سند این روایات[۱۵]
- منحصر بودن عمل پیامبر(ص) به این واقعه[۱۶] و عدم تکرار آن برای صحابه[۱۷]
- تفاوت در تعداد تکبیرها با نماز میت؛ در این واقعه هفت تکبیر گفته شده درحالیکه نماز میت پنج تکبیر دارد.[۱۸]
برخی مکاتب فقهی اهل سنت مانند حنفیه و مالکیه نماز میت غائب را جایز نمیدانند.[۱۹] برخی گروههای دیگر قائل به جواز نماز میت غائب هستند.[۲۰] گروههایی از سلفیه نیز با تبعیت از ابنتیمیه، از عالمان حنبلیمذهب، معتقدند نماز میت غایب از نظر شرعی درست نیست مگر بر میتی که در سرزمینش بر وی نماز میت ادا نشده باشد.[۲۱] اهلسنت در برخی کشورهای اسلامی، نماز میت غیابی برای افرادی مانند سید حسن نصرالله[۲۲] و اسماعیل هنیه[۲۳] خواندهاند.
پانویس
- ↑ رحیمی، «واکاوی مبانی مشروعیت نماز میت غیابی در فقه مذاهب اسلامی»، ص۱۲۶.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۷۸، ص۳۴۷؛ علامه حلّی، منتهی المطلب، ۱۴۱۲ق، ج۷، ص ۲۹۶.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۱۰۰.
- ↑ اشتهاردی، مدارک العروة، ۱۴۱۷ق، ج۸، ص۱۴۷؛ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۱۰۰.
- ↑ اشتهاردی، مدارک العروة، ۱۴۱۷ق، ج۸، ص۱۴۷.
- ↑ محقق حلّی، المعتبر، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۳۵۲.
- ↑ رحیمی، «واکاوی مبانی مشروعیت نماز میت غیابی در فقه مذاهب اسلامی»، ص۱۲۶.
- ↑ «حکم نماز میّت برای غَریِق»، سایت آیتالله مکارم شیرازی.
- ↑ شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۳۶۰.
- ↑ قطبالدین راوندی، الخرائج و الجرائح، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۶۴.
- ↑ شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۳۶۰.
- ↑ شیخ طوسی، تهذيب الأحكام، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۲۰۲.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۷۸، ص۳۴۷.
- ↑ شهید ثانی، تمهید القواعد، ۱۴۱۶ق، ص۱۷۴.
- ↑ رحیمی، «واکاوی مبانی مشروعیت نماز میت غیابی در فقه مذاهب اسلامی»، ص۱۴۷.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۷۸، ص۳۴۷.
- ↑ مغنیه، الفقه علی المذاهب الخمسة، ۱۴۲۱ق، ج۱، ص۶۰.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۷۸، ص۳۴۷.
- ↑ مغنیه، الفقه علی المذاهب الخمسة، ۱۴۲۱ق، ج۱، ص۵۹.
- ↑ محقق حلّی، المعتبر، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۳۵۲.
- ↑ المنجد، «نماز میت غایب برای کسی که بر اثر کرونا فوت کرده است»، اسلام سوال و جواب.
- ↑ «نماز میت غیابی توسط اهلسنت پاکستان برای سید حسن نصرالله»، مشرقنیوز.
- ↑ «اقامه نماز میت «غیابی» برای شهید هنیه در فلسطین و تعدادی از پایتختهای عربی و اسلامی»، ایسنا.
منابع
- اشتهاردی، علی پناه، مدارک العروة، تهران، دار الأسوة للطباعة و النشر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
- «اقامه نماز میت «غیابی» برای شهید هنیه در فلسطین و تعدادی از پایتختهای عربی و اسلامی»، ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مرداد ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
- «حکم نماز میّت برای غَریِق»، سایت آیتالله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
- رحیمی، مرتضی «واکاوی مبانی مشروعیت نماز میت غیابی در فقه مذاهب اسلامی»، دو فصلنامه تخصصی مطالعات فقه و اصول مذاهب، سال پنجم، شماره اول، بهار و تابستان ۱۴۰۱ش.
- شوشتری، محمدتقی، النجعة فی شرح اللمعة، تهران، کتابفروشی صدوق، چاپ اول، ۱۴۰۶ق.
- شهید ثانی، زینالدین بن علی، تمهید القواعد الأصولیة و العربیة، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، الخصال، محقق و مصحح: علیاکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۶۲ش.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، تهذيب الأحكام، محقق و مصحح: حسن الموسوى خرسان،، تهران، دارالكتب الإسلاميه، ۱۴۰۷ق.
- طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، العروة الوثقی (المحشّٰی)، گردآورنده: احمد محسنی سبزواری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
- علامه حلّی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، مشهد، مجمع البحوث الإسلامیة، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
- قطبالدین راوندی، سعید بن عبد اللّٰه، الخرائج و الجرائح، قم، مؤسسه امام مهدی عجل الله تعالی فرجه، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- محقق حلّی، نجمالدین جعفر بن حسن، المعتبر فی شرح المختصر، قم، مؤسسه سید الشهداء علیه السلام، چاپ اول، ۱۴۰۷ق.
- مغنیه، محمدجواد، الفقه علی المذاهب الخمسة، بیروت، دارالتیار الجدید، دار الجواد، چاپ دهم، ۱۴۲۱ق.
- المنجد، محمدصالح، «نماز میت غایب برای کسی که بر اثر کرونا فوت کرده است»، اسلام سوال و جواب، تاریخ درج مطلب: ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۰، تاریخ بازدید: ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
- «نماز میت غیابی توسط اهلسنت پاکستان برای سید حسن نصرالله»، مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مهر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.