آیه ۳۷ سوره اسراء
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | اسراء |
| شماره آیه | ۳۷ |
| جزء | ۱۵ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مکه |
| موضوع | نهی از تکبر |
| آیات مرتبط | آیات ۲۳ تا ۳۹ سوره اسراء • آیه ۶۳ سوره فرقان • آیه ۱۸ سوره لقمان |
آیه ۳۷ سوره اسراء انسان را از تکبر نهی[۱] و به فروتنی دعوت میکند.[۲] براساس آیه ۳۹ همین سوره، این نهی از مصادیق حکمتهای الهی وحیشده به پیامبر(ص) است.[۳] علامه طباطبایی معتقد است که این نهی بر یک استدلال عقلی استوار است؛ زیرا خودبزرگبینی انسان خیالی باطل است، چون در عالم موجوداتی بزرگتر و نیرومندتر از او وجود دارند.[۴] مفسران این استدلال را کنایی دانستهاند؛[۵] بدین معنا که انسان متکبر نه میتواند با گامهای محکم زمین را بشکافد و نه با گردنفرازی قامت خود را بلندتر از کوهها کند.[۶]
﴿وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا ٣٧﴾ [اسراء:37] ﴿و در [روی] زمین به نخوت گام برمدار چرا که هرگز زمین را نمیتوانی شکافت و در بلندی به کوهها نمیتوانی رسید ٣٧﴾
به گفته مفسران، آیه ۳۷ سوره اسراء نشان میدهد که انسان وقتی خود را موجودی کوچک و بیمقدار میبیند،[۷] فروتن میشود.[۸] این آیه همچنین به انسان یادآوری میکند که دارایی، عزت و قدرت در حقیقت اموری خیالی هستند که هیچ واقعیت خارجی ندارند.[۹] برخی از مفسران با استناد به آیات ۶۳ سوره فرقان و ۱۸ سوره لقمان[۱۰] راه رفتن بر زمین را به نشانه تواضع یا تکبر تعبیر کردهاند[۱۱] همچنین، در برخی روایات، حرکت بر مسیر طاعت الهی بهعنوان مصداق راه رفتن تواضعآمیز ذکر شده است.[۱۲]
پانویس
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۶، ص۶۴۱؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۳، ص۹۶؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۲، ص۱۲۱.
- ↑ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۵، ص۴۵.
- ↑ فضلالله، من وحی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۴، ص۱۲۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۳، ص۹۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۳، ص۹۷؛ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۵، ص۴۵.
- ↑ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۱۲، ص۱۹۹؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۳، ص۹۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۳، ص۹۷.
- ↑ مدرسی، من هدى القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۳، ص۲۴۶.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۳، ص۹۷.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: مکارم شیرازی، والاترین بندگان، ۱۳۸۳ش، ص۵۷-۵۸.
- ↑ مکارم شیرازی، والاترین بندگان، ۱۳۸۳ش، ص۵۶؛ سبحانی، سیمای انسان کامل در قرآن، ۱۳۷۷ش، ص۲۴۳.
- ↑ فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۱۹۳.
منابع
- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، تحقیق محمدجعفر یا حقی و محمدمهدی ناصح، مشهد، بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوی، ۱۴۰۸ق.
- سبحانی، جعفر، سیمای انسان کامل در قرآن (تفسیر سوره فرقان)، قم، مرکز انتشارات دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم، ۱۳۷۷ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۲ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی و سید فضلالله یزدی طباطبایی، تهران، انتشارات ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش.
- فضلالله، سید محمدحسین، من وحی القرآن، بیروت، دار الملاک، ۱۴۱۹ق.
- فیض کاشانی، محمد بن شاهمرتضی، تفسیر الصافی، تهران، مکتبة الصدر، ۱۴۱۵ق/۱۳۷۳ش.
- مدرسی، سید محمدتقی، من هدى القرآن، تهران، دار محبی الحسين، ۱۴۱۹ق.
- مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دار الكتاب الاسلامی، ۱۴۲۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، والاترین بندگان، تدوین ج. فرازمند، قم، انتشارات نسل جوان، ۱۳۸۳ش.