آیه نفر
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیه نفر |
| واقع در سوره | توبه |
| شماره آیه | ۱۲۲ |
| جزء | ۱۱ |
| اطلاعات محتوایی | |
| شأن نزول | متخلفان جنگ تبوک |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | اعتقادی و اخلاقی |
| درباره | علمآموزی و تبلیغ دین |
| سایر | اجتهاد |
آیه نَفْر صدوبیست و دومین آیه سوره توبه در بیان برداشتهشدن وظیفه کوچکردن برای جهاد، از طلاب علوم دینی است.[۱] این آیه بر ضرورت سفر برای تَفقّه در امر دین دلالت دارد و برای جایز بودن تقلید از مجتهد به آن استناد میشود.[۲] به گفته علامه طباطبایی، نویسنده تفسیر المیزان، منظور از تفقه در دین، فهمیدن همه معارف دینی (اصول و فروع) است نه فقط احکام عملی.[۳]
﴿وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ ١٢٢﴾ [توبه:122] ﴿و شایسته نیست مؤمنان همگی [برای جهاد] کوچ کنند پس چرا از هر فرقهای از آنان دستهای کوچ نمیکنند تا [دستهای بمانند و] در دین آگاهی پیدا کنند و قوم خود را وقتی به سوی آنان بازگشتند بیم دهند باشد که آنان [از کیفر الهی] بترسند ١٢٢﴾
در شأن نزول این آیه آمده است هنگامی که پیامبر(ص) به سوی میدان جهاد حرکت میکرد، همه مسلمانان به استثنای منافقان و معذوران با او همراه میشدند، پس از آنکه آیاتی در مذمت منافقان نازل شد و متخلفان غزوه تبوک را مورد سرزنش قرار داد، مؤمنان با جدیت بیشتری در میدانهای جهاد حاضر میشدند، حتی در جنگهایی که پیامبر(ص) شرکت نمیکرد، به جهاد میرفتند، این آیه نازل شد و اعلام کرد که در غیرضرورت، شایسته نیست همه مسلمانان به میدان جنگ بروند؛ بلکه گروهی در مدینه بمانند، و معارف و احکام اسلام را از پیامبر(ص) بیاموزند، و به مجاهدان پس از بازگشت تعلیم دهند.[۴]
به باور عبدالله جوادی آملی هدف از هجرت طلاب به حوزههای علمیه صرفاً تفقه در دین نیست بلکه هدف نهایی بازگشت آنان پس از تفقه به سوی مردم (قوم) و انذار و بیم دادن آنان است.
برخی نیز با استناد به آیه نفر، حجیت خبر واحد را اثبات کردهاند.[۵] برخی هم پذیرش سخن مسئلهگویان دینی را اثبات میکنند.[۶]
پانویس
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۹، ص۴۰۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۸، ص۱۹۳؛ غروی تبریزی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، ۱۴۱۸ق، ج ۱، ص۶۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۹، ص۴۰۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۸، ص۱۸۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۸، ص۱۹۴؛ هاشمی رفسنجانی، تفسیر راهنما، ۱۳۷۱ش، ج۷، ص۲۷۵.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۸، ص۱۹۴.
منابع
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تقسیر القرآن، بیروت، انتشارات الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- غروی تبریزی، علی، التنقیح فیشرح العروةالوثقی، تقریرات درس آیةاللّه خویی، قم، ۱۴۱۸ق/ ۱۹۹۸م.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۸۰ش.
- هاشمی رفسنجانی، اکبر، تفسیر راهنما، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۷۱ش.