میرزا جواد ملکی تبریزی

مقاله قابل قبول
استناد ناقص
شناسه ناقص
از ویکی شیعه
میرزا جواد ملکی تبریزی
میرزا جواد ملکی تبریزی.jpg
اطلاعات فردی
نام کامل میرزا جواد آقا مَلکی تبریزی
نسب خاندان ملک‌التجار تبریزی
زادگاه تبریز
محل زندگی تبریز، نجف، قم
تاریخ وفات ۱۱ ذی‌الحجه سال ۱۳۴۳ق/۳۱ خرداد
محل دفن قبرستان شیخان قم
شهر وفات قم
اطلاعات علمی
استادان ملا حسینقلی همدانیمیرزا حسین نوریآخوند خراسانی
شاگردان ملاعلی معصومی همدانی • اسماعیل بن حسین تائب • سید محمود مدرسی • محمود مجتهدی ..
محل تحصیل تبریز • نجف • قم
تألیفات المراقبات • اسرار الصلاة • حاشیه فارسی بر غایة القصوی
سایر تدریس • کلاس اخلاق خصوصی و عمومی

میرزا جواد آقا مَلکی تبریزی فقیه، عارف و استاد اخلاق. کتاب المراقبات یا اعمال السَّنَه از آثار اوست. گفته شده امام خمینی از شاگردان اوست، ولی این ادعا ثابت شده نیست.

زندگی‌نامه

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، فرزند میرزا شفیع در شهر تبریز متولد شد. تاریخ دقیق ولادت وی مشخص نیست، اما گفته شده اواخر قرن ۱۳ یا اوایل قرن ۱۴ قمری بوده‌است. دلیل نامگذاری او به ملکی، نسبت فامیلی با خاندان ملک‌التجار تبریزی است.[نیازمند منبع]

ملکی تبریزی برای تحصیل به نجف اشرف رفت و در سال ۱۳۲۱ قمری، به تبریز بازگشت و به ترویج دین پرداخت. در سال ۱۳۲۹ ق (۱۲۹۰ ش) و در ابتدای جریانات مشروطه و درگیری‌های تبریز مجبور به عزیمت به شهر قم شد و تا پایان عمر نیز در همان‌جا ماند.[۱]

میرزا جواد آقا در ۱۱ ذی‌الحجه سال ۱۳۴۴ق (۳۱ خرداد ۱۳۰۵ش) درگذشت.[۲] پیکر او پس از تشییع در قبرستان شیخان قم به خاک سپرده شد.[۳]

تحصیل

علوم صرف، نحو، معانی و بیان و سطح حوزه را در تبریز فرا گرفت[۴] و پس از مدتی در نجف از اساتید زیر کسب علم نمود:

برخی گفته اند وی از شیخ مرتضی انصاری نیز اجازه روایی داشته است.[۹]

تدریس

در ابتدای ورود به قم و پیش از ملاقات با شیخ عبدالکریم حائری و تأسیس حوزه علمیه قم، ملکی کتاب مفاتیح الشرایع فی الفقه تالیف ملا محسن فیض کاشانی را تدریس می‌کرد. دو مجلس اخلاق داشت، یکی در منزل برای خواص و دیگری در مدرسه فیضیه [۱۰] برای عموم که جمعی از بازاریان قم نیز در آن درس شرکت داشتند. نماز جماعت را در مسجد بالای سر حرم حضرت معصومه (س) اقامه می‌کرد.[۱۱]

شاگردان

مشهور است که امام خمینی نیز از شاگردان میرزا جواد ملکی تبریزی بوده‌است اما آیت‌الله خامنه‌ای از قول امام خمینی نقل می‌کند که تنها دو جلسه در درس میرزا جواد ملکی تبریزی شرکت کرده و ازین که نتوانسته بیش از این در درس وی شرکت کند، افسوس خورده‌است.[۱۹]

آثار علمی

رساله لقاءالله

پانویس

  1. جمعى از پژوهشگران حوزه علميه قم،‌ گلشن ابرار، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص ۵۲۱.
  2. حائری، روزشمار شمسی، ۱۳۸۶ش، ص۲۱۷.
  3. جمعى از پژوهشگران حوزه علميه قم،‌ گلشن ابرار، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص ۵۲۲.
  4. جمعى از پژوهشگران حوزه علميه قم،‌ گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص ۵۰۲.
  5. عارف ربانی حاج میرزا جواد ملکی تبریزی (م ۱۳۴۴ق)، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  6. آقابزرگ تهرانى، طبقات أعلام الشيعة، ۱۴۳۰ق، م ج۱۷، ص۳۲۹.
  7. قسم الموسوعة مجمع الفكر الإسلامی، موسوعة مؤلفى الامامية، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۴۹۹.
  8. امين، مستدركات أعيان الشيعة، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۲۵۸.
  9. قسم الموسوعة مجمع الفكر الإسلامی، موسوعة مؤلفى الامامية، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۴۹۹.
  10. موسسه امام صادق( ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج‏۱۴(القسم‏ الاول)، ص۱۶۳.‏
  11. جمعى از پژوهشگران حوزه علميه قم،‌ گلشن ابرار، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص ۵۲۱.
  12. جمعى از پژوهشگران حوزه علميه قم،‌ گلشن ابرار، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص ۵۲۲.
  13. پژوهشکده باقرالعلوم (ع).
  14. آقابزرگ تهرانى، الذريعة إلى تصانيف الشيعة، ۱۴۰۳ق، ج۲۲، ص ۱۵۲.
  15. امين، مستدركات أعيان الشيعة، ۱۴۰۸ق، ج۶، ص۱۴۰.
  16. قسم الموسوعة مجمع الفكر الإسلامی، موسوعة مؤلفى الامامية، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۴۲۳.
  17. قسم الموسوعة مجمع الفكر الإسلامی، موسوعة مؤلفى الامامية، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۴۹۹.
  18. جواهر كلام، تربت پاكان قم‏، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۳۸۴ و ج۱، ص۳۸۵ و ج۱، ص۳۹۵ و ج۱، ص۶۰۸ و ج۲، ص۸۰۶ و ج۲، ص۱۳۰۶.
  19. «بیانات در دیدار اعضای مجمع عالی حکمت اسلامی»، تارنمای دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
  20. مشار، خان بابا، مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى از آغاز چاپ تاكنون، ۱۳۴۰ش، ج‏۲، ص۴۱۸
  21. جمعى از پژوهشگران حوزه علميه قم،‌ گلشن ابرار، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص ۵۲۲.

منابع

  • آقابزرگ تهرانى، محمدمحسن‏، الذريعة إلى تصانيف الشيعة، لبنان، دار الأضواء، چ۳، ۱۴۰۳ق.
  • آقابزرگ تهرانى، محمدمحسن‏، طبقات أعلام الشيعة، لبنان، دار إحياء التراث العربی، چ۱، ۱۴۳۰ق.
  • امين، حسن‏، مستدركات أعيان الشيعة، لبنان، دار التعارف للمطبوعات‏، چ۱، ۱۴۰۸ق.
  • موسسه امام صادق( ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، قم، مؤسسة الإمام الصادق( عليه السلام)، چ۱، ۱۴۱۸ق.
  • قسم الموسوعة مجمع الفكر الإسلامی، موسوعة مؤلفى الامامية، قم، مجمع الفكر الإسلامی، چ۱، ۱۴۲۸ق.
  • مشار، خان بابا، مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى از آغاز چاپ تاكنون، بی جا، بی نا، ۱۳۴۰ش.
  • جواهر كلام، عبد الحسين‏، تربت پاكان قم‏، قم، انصاریان،‌ چ۱، ۱۴۲۴ق.
  • جمعى از پژوهشگران حوزه علميه قم، گلشـن ابـرار، قم، نشر معروف، چ۱، ۱۳۷۸ش.
  • «بیانات در دیدار اعضای مجمع عالی حکمت اسلامی»، تارنمای دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای؛ تاریخ درج مطلب:۲۳ بهمن۱۳۹۱، تاریخ بازدید: ۲۲ مرداد۱۳۹۸.
  • عارف ربانی حاج میرزا جواد ملکی تبریزی (م ۱۳۴۴ق)، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، مجله پیام حوزه، شماره ۱۰ و ۱۱.