میرزا جواد ملکی تبریزی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
میرزا جواد ملکی تبریزی
میرزا جواد ملکی تبریزی.jpg
اطلاعات فردی
نام کامل: میرزا جواد آقا مَلکی تبریزی
نسب خاندان ملک‌التجار تبریزی
زادگاه تبریز
محل زندگی تبریز، نجف، قم
تاریخ وفات ۱۱ ذی‌الحجه سال ۱۳۴۳ق/۳۱ خرداد
محل دفن قبرستان شیخان قم
شهر وفات قم
اطلاعات علمی
استادان ملا حسینقلی همدانیمیرزا حسین نوریآخوند خراسانی
شاگردان ملاعلی معصومی همدانی • اسماعیل بن حسین تائب • سید محمود مدرسی • محمود مجتهدی ..
محل تحصیل تبریز • نجف • قم
تألیفات المراقبات • اسرار الصلاة • حاشیه فارسی بر غایة القصوی
سایر تدریس • کلاس اخلاق خصوصی و عمومی

میرزا جواد آقا مَلکی تبریزی فقیه، عارف و استاد اخلاق. کتاب المراقبات یا اعمال السَّنَه از آثار اوست. گفته شده امام خمینی از شاگردان اوست، ولی این ادعا ثابت شده نیست.

زندگی‌نامه

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، فرزند میرزا شفیع در شهر تبریز متولد شد. تاریخ دقیق ولادت وی مشخص نیست، اما گفته شده اواخر قرن ۱۳ یا اوایل قرن ۱۴ قمری بوده‌است. دلیل نامگذاری او به ملکی، نسبت فامیلی با خاندان ملک‌التجار تبریزی است. میرزا جواد آقا در ۱۱ ذی‌الحجه سال ۱۳۴۴ق (۳۱ خرداد ۱۳۰۵ش) درگذشت.[۱] پیکر او پس از تشییع در قبرستان شیخان قم به خاک سپرده شد.[۲] [۳]

تحصیل

علوم صرف، نحو، معانی و بیان و دروس مقدماتی دیگر را در تبریز فرا گرفت و پس از مدتی سطح را به پایان رساند و برای ادامه تحصیل به نجف سفر کرد. وی در درس میرزا حسین نوری، حاج آقا رضا همدانی و آخوند خراسانی شرکت کرد اما مهم‌ترین استادش، حسینقلی همدانی بود. ملکی تبریزی مدت ۱۴ سال همیشه همراه او بود و ارادت ویژه‌ای به وی داشت.[۴] در سال ۱۳۲۱ قمری، از نجف به تبریز بازگشت و به ترویج دین پرداخت.[۵] در سال ۱۳۲۹ ق (۱۲۹۰ ش) و در ابتدای جریانات مشروطه و درگیری‌های تبریز مجبور به عزیمت به شهر قم شد و تا پایان عمر نیز در همان‌جا ماند.[۶]

تدریس

در ابتدای ورود به قم و پیش از ملاقات با شیخ عبدالکریم حائری و تأسیس حوزه علمیه قم، ملکی کتاب مفاتیح الشرایع فی الفقه را تدریس می‌کرد. دو مجلس اخلاق داشت، یکی در منزل برای خواص و دیگری در مدرسه فیضیه برای عموم که جمعی از بازاریان قم نیز در آن درس شرکت داشتند. نماز جماعت را در بالای سر حضرت معصومه (س) اقامه می‌کرد.[نیازمند منبع]

شاگردان

مشهور است که امام خمینی نیز از شاگردان میرزا جواد ملکی تبریزی بوده‌است اما آیت‌الله خامنه‌ای از قول امام خمینی نقل می‌کند که تنها دو جلسه در درس میرزا جواد ملکی تبریزی شرکت کرده و ازین که نتوانسته بیش از این در درس وی شرکت کند، افسوس خورده‌است.[۹]

آثار علمی

رساله لقاءالله
  • اسرار الصلاة: کتابی که حاوی هزار نکته از اسرار نماز است و برخی از اسرار طهارت و تفکر را گوشزد می‌کند و به معانی وسوسه و الهام می‌پردازد. با بحث از گناهان کبیره اشاره‌ای به توبه نموده و حضور قلب و حالات ملکوتی آدمی را توضیح می‌دهد.
  • المراقبات یا اعمال السَّنَه: در این اثر مقدّمه‌ای کوتاه دربارهٔ دعا و راز و نیاز آمده‌است و اعمال ماه‌های مختلف، آثار و برکات روحی و معنوی آنها توضیح داده شده‌است. علامه طباطبایی صاحب تفسیر المیزان، تقریظی بر این کتاب نوشته‌است.
  • رساله لقاء الله: کتابی است که در راستای راه تهذیب نوشته شده و معنای «لقاء الله» و آیات مربوط به آن را توضیح داده و راه موفقیت الهی را برای سالکین بیان می‌نماید.
  • کتابی در فقه
  • رساله در حج
  • حاشیه فارسی بر غایة القصوی.[۱۰][۱۱]

پانویس

  1. حائری، روزشمار شمسی، ۱۳۸۶ش، ص۲۱۷.
  2. گلشن ابرار، ج۲، ص ۵۱۸.
  3. میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، سایت اندیشه قم.
  4. عارف ربانی حاج میرزا جواد ملکی تبریزی (م ۱۳۴۴ق)، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  5. گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص ۵۱۴.
  6. گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص ۵۱۴ و ۵۱۵.
  7. گلشن ابرار، ج۲، ص ۵۱۶.
  8. پژوهشکده باقرالعلوم (ع).
  9. «بیانات در دیدار اعضای مجمع عالی حکمت اسلامی»، تارنمای دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
  10. گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص ۵۱۶ و ۵۱۷.
  11. میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، سایت اندیشه قم.

منابع

  • «بیانات در دیدار اعضای مجمع عالی حکمت اسلامی»، تارنمای دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای؛ تاریخ درج مطلب:۲۳ بهمن۱۳۹۱، تاریخ بازدید: ۲۲ مرداد۱۳۹۸.
  • جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، گلشن ابرار، قم، ۱۳۸۵ش.
  • عارف ربانی حاج میرزا جواد ملکی تبریزی (م ۱۳۴۴ق)، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، مجله پیام حوزه، شماره ۱۰ و ۱۱.
  • میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، سایت اندیشه قم.