سید علی داماد
| از فقیهان امامیه | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | سید علی تبریزی |
| لقب | سید علی داماد |
| تاریخ تولد | ۱۲۷۵ق |
| زادگاه | تبریز |
| تاریخ وفات | صفر ۱۳۳۶ق |
| محل دفن | حرم امام علی(ع) |
| شهر وفات | نجف |
| خویشاوندان سرشناس | محمدحسن مامقانی |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | سید حسین کوهکمری • حبیبالله رشتی • محمدهادی تهرانی • محمدحسن مامقانی |
| شاگردان | سید مهدی بن علی غُرَیفی بحرانی • عبدالرضا آل راضی مالکی نجفی • سید محمدعلی غریفی بحرانی |
| محل تحصیل | مدرسه طالبیه • حوزه علمیه نجف |
| تألیفات | مصباح الظلام فی شرح شرایع الاسلام • الانوار الالهیة • رسالهٔ عملیه • اصول فقه |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| سیاسی | حمایت از نهضت مشروطه • مخالفت با اشغالگران خارجی • فتوای وجوب جهاد دفاعی • حضور در جبهههای جنگ |
سید علی تبریزی (۱۲۷۵–۱۳۳۶ق)، معروف به سید علی داماد، از فقیهان امامیه در اواخر قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم قمری بود. وی فرزند سید محمد و متولد سال ۱۲۷۵ق در تبریز بود و به «تبریزی» شهرت داشت.[۱] در برخی منابع، از او با عنوان «رضوی تبریزی نجفی» نیز یاد شده است. سید علی پس از ازدواج با دختر استادش، محمدحسن مامقانی، به «داماد» شهرت یافت و از آن پس با این عنوان شناخته شد.[۲]
به گفته شرححالنگاران، سید علی داماد تحصیلات مقدماتی و بخشی از دروس سطح را در مدرسه طالبیه تبریز گذراند و در ۱۹سالگی برای ادامه تحصیل به حوزه نجف رفت. وی پس از تکمیل دروس سطح، در درس خارج فقه و اصول شرکت کرد و از برخی استادان خود اجازه اجتهاد دریافت کرد. در منابع، از سید حسین کوهکمری، میرزا حبیبالله رشتی، شیخ محمدهادی تهرانی و محمدحسن مامقانی بهعنوان استادان وی یاد شده است. همچنین گفته شده است که درس سید علی داماد در نجف از شهرت برخوردار بود.[۳]
در منابع، سید مهدی غریفی بحرانی، عبدالرضا آلراضی مالکی نجفی و سید محمدعلی غریفی بحرانی از شاگردان سید علی داماد معرفی شدهاند. از آثار وی نیز مصباح الظلام فی شرح شرایع الاسلام، الانوار الالهیة، رسالهٔ عملیه و اصول فقه نام برده شده است.[۴] همچنین اصول فقه با عنوان تقریرات الاصول نیز معرفی شده[۵] و احتمال داده شده است که تقریرات درس محمدحسن مامقانی باشد.[۶]
به گزارش منابع، سید علی داماد با آغاز نهضت مشروطه، همراه با شماری از عالمان ایرانی مقیم عتبات، با صدور فتوا از مشروطه حمایت کرد.[۷] پس از تجاوز نیروهای روس و انگلیس به ایران نیز از جمله عالمانی بود که به رهبری آخوند خراسانی، قصد مهاجرت به ایران و همراهی با مجاهدان برای دفاع از کشور را داشت.[۸] وی پس از درگذشت آخوند خراسانی در اوایل ۱۳۳۰ق، در اجتماع عالمان عتبات در کاظمین، برای مهاجرت به ایران و مقابله با نیروهای اشغالگر حضور یافت.[۹] همچنین با ارسال پیام به مقامات، افراد صاحبنفوذ و عموم مردم ایران، بر اتحاد ملی و مقاومت در برابر نیروهای خارجی تأکید کرد.[۱۰]
براساس منابع، پس از آغاز جنگ جهانی اول و ورود نیروهای انگلیسی به فاو، سید علی داماد همراه با دیگر عالمان مقیم عراق، جهاد دفاعی در برابر نیروهای انگلیسی را اعلام کرد.[۱۱] گفته شده سید علی، تنها به صدور فتوا اکتفا نکرد و در ۷ محرم ۱۳۳۳ق، همراه با نیروهای عراقی و عثمانی و شماری از علما نظیر فتحالله غروی اصفهانی و سید مصطفی کاشانی، از نجف به سوی جبهههای نبرد حرکت کرد. حضور او در محورهای قرنه و عماره[۱۲] و سپس کوت و غراف نیز در منابع گزارش شده است.[۱۳] سید علی داماد پس از شکست نیروهای عثمانی و مجاهدان و سقوط بغداد، به نجف بازگشت.[۱۴]
سید علی داماد در صفر ۱۳۳۶ق در نجف درگذشت و در حرم امام علی(ع) به خاک سپرده شد.[۱۵] در منابع، از سادهزیستی، پرهیزکاری و حسن خلق او یاد شده است.[۱۶]
پانویس
- ↑ تمیمی، مشهد الامام او مدینة النجف، ۱۹۵۷م، ج۸، ص۳۱۱.
- ↑ آقابزرگطهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۳۸۸ش، قسم۴، ص۱۵۲۶-۱۵۲۲.
- ↑ آقابزرگطهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۳۸۸ش، قسم۴، ص۱۵۲۶-۱۵۲۲.
- ↑ آقابزرگطهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۳۸۸ش، قسم۴، ص۱۵۲۶.
- ↑ آقابزرگطهرانی، مصفی المقال، ۱۴۰۸ق، ص۳۰۴.
- ↑ مامقانی، مخزن المعانی، ۱۴۲۳ق، ص۳۰۲.
- ↑ آقابزرگطهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۳۸۸ش، قسم۴، ص۱۵۲۶.
- ↑ نجفی قوچانی، برگی از تاریخ معاصر، ۱۳۷۸ش، ص۱۲۷.
- ↑ نظامالدینزاده، هجوم روس و اقدامات رؤسای دین برای حفظ ایران، ۱۳۷۷ش، ص۱۵۴-۱۵۵.
- ↑ نظامالدینزاده، هجوم روس و اقدامات رؤسای دین برای حفظ ایران، ۱۳۷۷ش، ص۹۷-۹۸و۱۰۶-۱۰۶و۱۱۴-۱۱۷.
- ↑ رهیمی، تاریخ الحرکة الاسلامیة فی العراق، ۱۹۸۵م، ص۲۹۸-۲۹۹.
- ↑ جبوری، النجف الاشرف و حرکة الجهاد، ۱۴۲۲ق، ص۲۱-۳۱.
- ↑ آقابزرگطهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۳۸۸ش، قسم۴، ص۱۵۲۶-۱۵۲۷.
- ↑ آقابزرگطهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۳۸۸ش، قسم۴، ص۱۵۲۶-۱۵۲۷.
- ↑ تمیمی، مشهد الامام او مدینة النجف، ۱۹۵۷م، ج۸، ص۳۱۱.
- ↑ آقابزرگطهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۳۸۸ش، قسم۴، ص۱۵۲۶-۱۵۲۷.
منابع
- آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، طبقات أعلام الشیعة و هو نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، به تحقیق عبدالعزیز طباطبائی و محمد طباطبائی بهبهانی، مشهد، دار المرتضی للنشر، ۱۳۸۸ش.
- آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، مصفی المقال فی مصنفی علم الرجال، به تصحیح احمد منزوی، بیروت، دار العلوم، ۱۴۰۸ق.
- تمیمی، محمدعلی جعفر، مشهد الامام او مدینه النجف، نجف، مطبعة الحیدریه، ۱۹۵۷م.
- جبوری، کامل سلمان، النجف الاشرف و حرکة الجهاد، عام ۱۳۳۲-۱۳۳۳ ه/۱۹۱۴م، بیروت، انتشارات العارف، ۱۴۲۲ق.
- رهیمی، عبدالحلیم، تاریخ الحرکة الاسلامیة، فی العراق، لجذور الفکریة و الواقع التاریخی، (۱۹۰۰-۱۹۲۴)، بیروت، دارالعلمیه، ۱۹۸۵م.
- مامقانی، عبدالله، مخزن المعانی فی ترجمة المحقق المامقانی، چاپ محمد رضا مامقانی، قم، ۱۴۲۳ق.
- نجفی قوچانی، محمدحسن، برگی از تاریخ معاصر: حیات الاسلام فی احوال آیة الله الملک العلام، پیرامون شخصیت و نقش آخوند ملا محمد کاظم خراسانی، در پیشبرد نهضت مشروطیت، چاپ رمضانعلی شاکری، تهران، ۱۳۷۸ش.
- نظامالدین زاده، حسن، هجوم روس و اقدامات رؤسای دین برای حفظ ایران، به کوشش نصرالله صالحی، تهران، ۱۳۷۷ش.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دانشنامه جهان اسلام
- فرهنگ نامه علمای مجاهد