سید علی داماد
| از فقیهان امامیه | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | سید علی تبریزی |
| لقب | سید علی داماد |
| تاریخ تولد | ۱۲۷۵ق |
| زادگاه | تبریز |
| تاریخ وفات | صفر ۱۳۳۶ق |
| محل دفن | حرم امام علی(ع) |
| شهر وفات | نجف |
| خویشاوندان سرشناس | محمدحسن مامقانی |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | سید حسین کوهکمری • حبیبالله رشتی • محمدهادی تهرانی • محمدحسن مامقانی |
| شاگردان | سید مهدی بن علی غُرَیفی بحرانی • عبدالرضا آل راضی مالکی نجفی • سید محمدعلی غریفی بحرانی |
| محل تحصیل | مدرسه طالبیه • حوزه علمیه نجف |
| تألیفات | مصباح الظلام فی شرح شرایع الاسلام • الانوار الالهیة • رسالهٔ عملیه • اصول فقه |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| سیاسی | حمایت از نهضت مشروطه • مخالفت با اشغالگران خارجی • فتوای وجوب جهاد دفاعی • حضور در جبهههای جنگ |
سید علی تبریزی (۱۲۷۵–۱۳۳۶ق)، معروف به سید علی داماد، از فقیهان امامیه در اواخر قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم قمری بود. وی فرزند سید محمد و متولد سال ۱۲۷۵ق در تبریز بود و به «تبریزی» شهرت داشت.[۱] در برخی منابع، از او با عنوان «رضوی تبریزی نجفی» نیز یاد شده است. سید علی پس از ازدواج با دختر استادش، محمدحسن مامقانی، به «داماد» شهرت یافت و از آن پس با این عنوان شناخته شد.[۲]
به گفته شرححالنگاران، سید علی داماد تحصیلات مقدماتی و بخشی از دروس سطح را در مدرسه طالبیه تبریز گذراند و در ۱۹سالگی برای ادامه تحصیل به حوزه نجف رفت. وی پس از تکمیل دروس سطح، در درس خارج فقه و اصول شرکت کرد و از برخی استادان خود اجازه اجتهاد دریافت کرد. در منابع، از سید حسین کوهکمری، میرزا حبیبالله رشتی، شیخ محمدهادی تهرانی و محمدحسن مامقانی بهعنوان استادان وی یاد شده است. همچنین گفته شده است که درس سید علی داماد در نجف از شهرت برخوردار بود.[۳]
در منابع، سید مهدی غریفی بحرانی، عبدالرضا آلراضی مالکی نجفی و سید محمدعلی غریفی بحرانی از شاگردان سید علی داماد معرفی شدهاند. از آثار وی نیز مصباح الظلام فی شرح شرایع الاسلام،[۴] الانوار الالهیة،[۵] رسالهٔ عملیه[۶] و اصول فقه نام برده شده است. همچنین اصول فقه با عنوان تقریرات الاصول نیز معرفی شده[۷] و احتمال داده شده است که تقریرات درس محمدحسن مامقانی باشد.[۸]
به گزارش منابع، سید علی داماد با آغاز نهضت مشروطه، همراه با شماری از عالمان ایرانی مقیم عتبات، با صدور فتوا از مشروطه حمایت کرد.[۹] پس از تجاوز نیروهای روس و انگلیس به ایران نیز از جمله عالمانی بود که به رهبری آخوند خراسانی، قصد مهاجرت به ایران و همراهی با مجاهدان برای دفاع از کشور را داشت.[۱۰] وی پس از درگذشت آخوند خراسانی در اوایل ۱۳۳۰ق، در اجتماع عالمان عتبات در کاظمین، برای مهاجرت به ایران و مقابله با نیروهای اشغالگر حضور یافت.[۱۱] همچنین با ارسال پیام به مقامات، افراد صاحبنفوذ و عموم مردم ایران، بر اتحاد ملی و مقاومت در برابر نیروهای خارجی تأکید کرد.[۱۲]
براساس منابع، پس از آغاز جنگ جهانی اول و ورود نیروهای انگلیسی به فاو، سید علی داماد همراه با دیگر عالمان مقیم عراق، جهاد دفاعی در برابر نیروهای انگلیسی را اعلام کرد.[۱۳] گفته شده سید علی، تنها به صدور فتوا اکتفا نکرد و در ۷ محرم ۱۳۳۳ق، همراه با شماری از علما و نیروهای عراقی و عثمانی، از نجف به سوی جبهههای نبرد حرکت کرد. حضور او در محورهای قرنه و عماره[۱۴] و سپس کوت و غراف نیز در منابع گزارش شده است.[۱۵] سید علی داماد پس از شکست نیروهای عثمانی و مجاهدان و سقوط بغداد، به نجف بازگشت.[۱۶]
سید علی داماد در صفر ۱۳۳۶ق در نجف درگذشت و در حرم امام علی(ع) به خاک سپرده شد.[۱۷] در منابع، از سادهزیستی، پرهیزکاری و حسن خلق او یاد شده است.[۱۸]
پانویس
- ↑ امین، الامام او مدینة النجف، ج۸، ص۳۱۱؛ آقابزرگ طهرانی، قسم۴، ص۱۵۲۷
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم ۴، ص۱۵۲۶-۱۵۲۲؛ همو، الذریعة، ج۲۱، ص۱۱۲-۱۱۳؛ طریحی، العرفان، ص۳۹۳-۳۹۴؛ تمیمی، ج۴، ص۸۹
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم ۴، ص۱۵۲۶-۱۵۲۲؛ طریحی، العرفان، ص۳۹۴-۳۹۵
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، ج۲۱، ص۱۱۲-۱۱۳
- ↑ آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم۴، ص۱۵۲۷؛ همو، مصفی المقال، ستون، ۳۰۴-۳۰۵؛ همو، الذریعة، ج۸، ص۵۵
- ↑ آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم ۴، ص۱۵۲۶؛ همو، الذریعة، ج۱۱، ص۲۱۷
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم۴، ص۱۵۲۷؛ همو، مصفی المقال، ستون۳۰۴
- ↑ مامقانی، مخزن المعانی، ص۳۰۲
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم۴، ص۱۵۲۶
- ↑ نجفی قوچانی،برگی از تاریخ معاصر، ص۱۲۷
- ↑ نظام الدین زاده، هجوم روس و اقدامات رؤسای دین برای حفظ ایران، ص ۱۵۴-۱۵۵؛ اسنادی دربارۀ هجوم انگلیس و روس به ایران، ص۴۶۱
- ↑ نظام الدین زاده، هجوم روس و اقدامات رؤسای دین برای حفظ ایران، ص۹۷-۹۸، ۱۰۶-۱۰۶، ۱۱۴-۱۱۷؛ اسنادی دربارۀ هجوم انگلیس و روس به ایران، ص۴۰۰، ۴۰۸-۴۰۹
- ↑ رهیمی، تاریخ الحرکة الاسلامیة فی العراق، ص۲۹۸-۲۹۹؛ جهادیه، ص۸۶، ۱۰۱ و نیز کفائی، مرگی در نور، ص۴۰۹
- ↑ آقابزرگ، طبقات اعلام الشیعة، قسم، ۴، ص۱۵۲۶؛ اسدی، ثورة النجف علی الانگلیز، ص۹۰-۹۱؛ رهیمی، تاریخ الحرکة الاسلامیة فی العراق، ص۱۶۶- ۱۶۷، ۱۷۰؛ جبوری، النجف الاشرف و حرکة الجهاد، ص۲۱، ۳۱
- ↑ آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم۴، ص۱۵۲۶-۱۵۲۷؛ طریحی، العرفان، ص۳۹۶
- ↑ آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم۴، ص۱۵۲۶-۱۵۲۷؛ طریحی، العرفان، ص۳۹۶
- ↑ امین، الامام او مدینة النجف، ج۸، ص۳۱۱؛ آقابزرگ طهرانی، قسم۴، ص۱۵۲۷
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم۴، ص۱۵۲۶؛ طریحی، العرفان، ص۳۹۴
منابع
- آقا بزرگ طهرانی، محمد محسن، الذریعة الی التصانیف الشیعة، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.
- همو، طبقات اعلام الشیعة، نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد، قسم ۱-۴، ۱۴۰۴.
- همو، مصفی المقال، فی مصنفی علم الرجال، چاپ، احمد منزوی، تهران ۱۳۳۷ش.
- اسدی، حسن، ثورة النجف علی الانگلیز، او الشرارة الاولی لثورة العشرین، بغداد، ۱۹۷۵.
- اسنادی دربارۀ هجوم انگلیس و روس به ایران: ۱۲۸۷ تا ۱۲۹۱ش، تألیف محمد ترکمان، تهران، وزارت امورخارجه، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، ۱۳۷۰ش.
- امین، محمدعلی جعفر تمیمی، مشهد، الامام او مدینة النجف، نجف، ۱۳۷۴/۱۹۵۵.
- جبوری،کامل سلمان، النجف الاشرف و حرکة الجهاد، عام ۱۳۳۲-۱۳۳۳ ه/۱۹۱۴م، بیروت، ۱۴۲۲/۲۰۰۲.
- جهادیه، فتوای جهادیۀ، علماء و مراجع عظام در جنگ جهانی اول، به کوشش، محمد حسن کاووسی عراقی و نصرالله صالحی، تهران، وزارت امورخارجه، ۱۳۷۵ش.
- عبدالحلیم رهیمی، تاریخ الحرکة الاسلامیة، فی العراق، لجذور الفکریة و الواقع التاریخی، (۱۹۰۰-۱۹۲۴)، بیروت، ۱۹۸۵.
- طریحی، عبدالمولی، ترجمه العلامه السید المجاهد السید علی داماد الرضوی اعلی الله مقامه، العرفان، ج۱۰، ش۴، (جمادی الاآخره ۱۳۴۳).
- کفایی، عبدالحسین مجید، مرگی در نور:زندگانی آخوند خراسانی، تهران، ۱۳۵۹ش.
- مامقانی، عبدالله، مخزن المعانی فی ترجمة المحقق المامقانی، چاپ محمد رضا مامقانی، قم، ۱۴۲۳.
- موسوعة الطبقات الفقها، اشراف جعفر سبحانی، قم، موسسة الامام الصادق، ۱۴۱۸-۱۴۲۴.
- نجفی قوچانی، محمدحسن، برگی از تاریخ معاصر: حیات الاسلام فی احوال آیة الله الملک العلام، پیرامون شخصیت و نقش آخوند ملا محمد کاظم خراسانی، در پیشبرد نهضت مشروطیت، چاپ رمضانعلی شاکری، تهران، ۱۳۷۸ش.
- نظامالدین زاده، حسن، هجوم روس و اقدامات رؤسای دین برای حفظ ایران، به کوشش نصرالله صالحی، تهران، ۱۳۷۷ش.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دانشنامه جهان اسلام
- فرهنگ نامه علمای مجاهد