المراقبات (کتاب)
 | |
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| نویسنده | میرزا جواد ملکی تبریزی |
| موضوع | اخلاق و عرفان |
| زبان | عربی |
| مجموعه | یک جلد |
| اطلاعات نشر | |
| تاریخ نشر | چاپ اول، سال ۱۳۸۱ق |
المُراقبات یا اعمال السَّنَه کتابی به زبان عربی تألیف میرزا جواد ملکی تبریزی (متوفای ۱۳۴۳ق). موضوع کتاب اخلاق مسلمانی و اصلاح ظاهر و باطن در سیر و سلوک عرفانی و دستوراتی در باب مراقبه نفس برای رسیدن به فضایل و کمالات اخلاقی برای تمام ماههای سال است. این کتاب نکاتی درباره برخی وقایع تاریخ اسلام، حقیقت قرآن، آداب و شرایط دعا، بعثت، غدیر، ولایت، اخلاص، اسرار حج و مباهله در خود دارد. این اثر دارای ترجمههای متعددی است.
علامه طباطبایی صاحب تفسیر المیزان، مقدمهای بر این کتاب نوشته است.
ویژگی
«کتاب المراقبات را نه تنها خواندم، كه بلعيدم و هنوز هم وقتى بدان كتاب روح بخش مىنگرم، آميزهاى از وجد و هيبت مرا فرا مىگيرد و بر آفرينندهى آن اثر شريف، آفرين مىكنم».[۱]
ویژگی مهم کتاب المراقبات این است که دستوراتاش برای مراقبت و سیر و سلوک جنبۀ همگانی دارد و به کار عارف و عامی میآید، و اعمالی برای همه روزهای سال لحاظ شده و آثار آن را با توجه به این مراقبت بازگو نموده است. علامه طباطبایی در مقدمه خود بر این کتاب، آن را بهترین کتابی میداند که درباره عبودیت و تقرب و مراقبت نوشته شده است.[۲]
مولف
میرزا جواد مَلکی تبریزی(متولد اواخر قرن ۱۳ یا اوایل قرن ۱۴ - ۱۳۴۳ق در تبریز) فقیه، عارف و استاد اخلاق شیعه قرن چهاردهم قمری است. اسرار الصلاة، رساله لقاء الله و حاشیه فارسی بر غایة القصوی از دیگر تألیفات اوست.[۳][۴] وی در سال ۱۳۴۳ق (۱۲ تیر سال ۱۳۰۴) درگذشت. پیکر او در قبرستان شیخان قم به خاک سپرده شد.[۵] [۶]
انگیزه تألیف
میرزا جواد ملکی تبریزی انگیزه خود در تالیف این کتاب را تلاش و کوشش سالک برای تصحیح شرایط باطنی اصلاح اخلاق و تقویت ایمان حقیقی ذکر کرده است.[۷]
نام کتاب
مولف نام کتاب خود را به صراحت در متن آن نیاورده ولی در مقدمۀ کتاب از عبارات «مراقبات» و «اعمال» و «سنه=سال» استفاده میکند که نام مشهور کتاب از آنها تشکیل شده. وی مینویسد: «رفاقت و مدارا کردن با نفس این است که مراقب روزهای سال باشی، و به بعضی از اعمالی که در سال یکبار وارد شده است عمل کنی، و من در این باره مختصری مینویسم و از مراقبات به لازمترین آنها اشاره میکنم.»[۸]
محتوا
در این اثر مقدّمهای کوتاه درباره دعا و راز و نیاز آمده است و دوازده فصل به ازاء دوازده ماه سال و یک خاتمه و همچنین آثار و برکات روحی و معنوی آنها توضیح داده شده است.
- ابواب کتاب
- مقدمه: در بیان تأمّل در نعمتها و توجه به اصلاح قلب و مغفرت و مناجات با حق تعالی.
- فصل اول: در بیان مراقبتهای ماه محرم، و یادآوری مصائب امام حسین(ع) و اعمال دهۀ اول.
- فصل دوم: در بیان مراقبتهای ماه صفر، و زیارت اربعین، و پیامبر(ص) و امام حسن(ع).
- فصل سوم: در بیان مراقبتهای ربیع الاول، و ولادت پیامبر اکرم(ص)، و شهادت امام حسن عسکری(ع)، و آغاز امامت امام زمان(عج)، و ازدواج پیامبر(ص) و حضرت خدیجه(س)، و اسامی پیامبر(ص)، عید و آداب آن.
- فصل چهارم: در بیان مراقبتهای ربیع الثانی و ولادت امام حسن عسکری(ع).
- فصل پنجم: در بیان مراقبتهای جمادی الاولی، و ولادت امام سجاد(ع).
- فصل ششم: در بیان مراقبتهای جمادیالآخر، و ایام فاطمیه و فضایل ایشان.
- فصل هفتم: در بیان مراقبتهای ماه رجب، معنای ماه حرام، و اعمال شب اول و دعاها، شب لیلةالرغائب و اعمال آن، و فضیلت روزه در این ماه و صدقه بجای روزه. و نکاتی در باب اخلاص و ریا، نماز سلمان، ولادت امام علی(ع) و بعثت و اعمال عید مبعث.
- فصل هشتم: در بیان مراقبتهای ماه شعبان، و مناجات شعبانیه، و فضیلت روزۀ آن، ولادت امام حسین(ع)، نیمه شعبان و فضیلت شب آن، ولادت امام زمان و توسّل به ایشان و فضیلت دعای کمیل، محاسبه نفس و طلب رحمت از صاحب آن روز، و اعمال آخر شعبان.
- فصل نهم: در بیان مراقبتهای ماه رمضان، مراتب روزه، و اقسام روزهداران، خطبۀ پیامبر(ص) در این ماه، و توسعۀ، و شرح مضامین دعاهایی که از امامان شیعه(ع) وارد شده. همچنین حقیقت قرآن و تدبر در قرآن و آثار آن، راز مستجاب نشدن دعاها و حسن ظن به خدا، اختیار اوقات و اماکن شریف برای دعا و تحصیل حال رقّت و گریه، افطار و اقسام آن، و اهتمام برای درک شب قدر و فضیلت آن، اعمال شب قدر، و دعای شب ۲۷ رمضان و اعمال شب آخر ماه رمضان، خدا حافظی با این ماه. و همچنین در بیان مراقبت شب عید فطر، و فضیلت آن و اعمال شب عید و فطریه و احکام آن.
- فصل دهم: در بیان مراقبتهای ماه شوّال، و اعمال روز عید و متذکر شدن به حال امام زمان و مراقبت روز عید و قرائت دعاهای آن، و بیان ماه شوّال و اعمال آن.
- فصل یازدهم: در بیان مراقبتهای ماه ذی القعدة، و روزۀ آن، و عمل شب نیمۀ آن و روز دحو الارض و شرافت آن و اسرار اعمال و مناسک حج. فراهم کردن سفر حج و برگرفتن توشۀ سفر، و رعایت رفیق و امیر حاجّ، و آداب زیارت پیامبر اسلام(ص) و توقف در مقابل ضریح او، و زیارت ائمه بقیع.
- فصل دوازدهم: در بیان مراقبتهای ماه ذیالحجة، فضیلت دهۀ اول آن و دعاهای پنجگانه که به حضرت عیسی(ع) هدیه شده، و اعمالی که در دهۀ اول آمده و اعمال شب و روز عرفه و زیارت امام حسین(ع). اعمال شب و روز عید قربان و آداب رفتن به نماز عید، در فضیلت و اعمال روز عید غدیر، در معنای ولایت و حقیقت آن و بیان زیارت جامعه، شرح روز عید غدیر، و خطبه غدیر، صلوات مخصوص و روایات امام رضا(ع) در فضیلت این روز و معنی ولایت مطلقه و حقیقت آن. همچنین منزلت روز مباهله، و اعمال این روز و نزول سوره انسان در شأن اهل بیت(ع).
- خاتمه: در بیان بجا آوردن اعمال به قدر امکان، و اجتناب از غرور، و وظایف بنده در صورت قادر نبودن بر انجام اعمال، و اهتمام در تحصیل اخلاص، و توجه به معانی و باطن عبادت و مناجات مؤلف با خداوند.[۹]
ترجمهها
این کتاب بارها ترجمه شده که ترجمه ابراهیم محدث،[۱۰] علیرضا خسروی[۱۱]، محمودی گلپایگانی،[۱۲] محمد راستگو، میرزا حکیم خسرانی،[۱۳] کریم فیضی،[۱۴] https://noorlib.ir/book/view/16920/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%A7%D8%AA?pageNumber=2&viewType=html سمیه عبدلی[۱۵] محمدجواد مولوینیا و علیاکبر میرزایی نمونهای از آنهاست.
پانویس
- ↑ «اوصاف پارسیان، نسخه متنی» سایت تبیان.
- ↑ ملکی تبریزی، المراقبات، ۱۳۹۳ش، ص۹و۱۰.
- ↑ گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۵۱۶و۵۱۷.
- ↑ میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، سایت اندیشه قم.
- ↑ گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۵۱۸.
- ↑ میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، سایت اندیشه قم.
- ↑ ملکی تبریزی، المراقبات، ۱۳۹۳ش، ص۲۰۹.
- ↑ ملکی تبریزی، المراقبات، ۱۳۹۳ش، ص۱۹.
- ↑ ملکی تبریزی، المراقبات، ۱۳۹۳ش، فهرست کتاب.
- ↑ ترجمه کتاب المراقبات، پاتوق کتاب فردا.
- ↑ ترجمه المراقبات، سایت آدینهبوک.
- ↑ ترجمه کامل المراقبات، سایت آدینهبوک.
- ↑ ترجمه المراقبات، بنیاد محقق طباطبایی.
- ↑ معرفی کتاب المراقبات عارف کامل میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، انجمن یاران منتظر.
- ↑ ترجمه المراقبات، پاتوق کتاب فردا.
منابع
- جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، گلشن ابرار، قم، ۱۳۸۵ش.
- ملکی تبریزی، جواد، المراقبات، نشر اخلاق، ۱۳۹۳ش.
- ملکی تبریزی، ترجمه المراقبات، مترجم: محمودی گلپایگانی، قم، نشر لاهوت، ۱۳۹۲ش.
- ترجمه کتاب المراقبات، پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: ۳۰ دی ۱۳۹۹ش.
- ترجمه المراقبات، سایت آدینهبوک، تاریخ بازدید: ۳۰ دی ۱۳۹۹ش.
- ترجمه کامل المراقبات، سایت آدینهبوک، تاریخ بازدید: ۳۰ دی ۱۳۹۹ش.
- ترجمه المراقبات، بنیاد محقق طباطبایی، تاریخ بازدید: ۳۰ دی ۱۳۹۹ش.
- معرفی کتاب المراقبات عارف کامل میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، انجمن یاران منتظر، تاریخ بازدید: ۳۰ دی ۱۳۹۹ش.
- ترجمه المراقبات، پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: ۳۰ دی ۱۳۹۹ش.
- میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، سایت اندیشه قم، تاریخ بازدید: ۳۰ دی ۱۳۹۹ش.