محمدحسن مظفر

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
محمدحسن مظفر
الشیخ محمدحسن المظفر.jpg
اطلاعات فردی
تاریخ تولد: ۱۲ صفر سال ۱۳۰۱ق
زادگاه: نجف
محل زندگی: نجف
تاریخ وفات: ۲۳ ربیع‌الاول ۱۳۷۵ق
محل دفن: مقبره اختصاصی در نجف
شهر وفات: بغداد
خویشاوندان
سرشناس:
محمدرضا مظفر
اطلاعات علمی
استادان: آخوند خراسانیسید یزدیشیخ الشریعه اصفهانی
محل تحصیل: نجف
اجازه روایت از: شیخ الشریعهآقابزرگ
تألیفات: دلائل الصدق • درر الفوائد در شرح قواعد الاحکام • الافصاح عن احوال الرجال الصحاح
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
اجتماعی: مرجعیت دینی مردم • امام جماعت مسجد مسابک نجف

محمدحسن مُظَفّر (۱۳۰۱-۱۳۷۵ق) فقیه، متکلم و شاعر شیعه قرن چهاردهم قمری در نجف بود. او به‌عنوان فقیهی شناخته شده که فتواهایش فاقد سخت‌گیری برای مقلدان بوده است. مظفر به‌دلیل ویژگی‌های اخلاقی زبانزد بود و بیشتر عمرش را صرف تدریس و تألیف کرد. او کتاب دلائل الصدق لنهج الحق را در ردّ کتاب ابطال نهج الباطل نگاشته است. مقبره مظفر در نجف قرار دارد.

زندگی‌نامه

محمدحسن مظفر در ۱۲ صفر سال ۱۳۰۱ق در نجف به دنیا آمد.[۱] پدرش شیخ محمد از عالمان نجف بود که در سال ۱۳۲۲ق درگذشت.[۲] مادرش دختر شیخ عبدالحسین طریحی بود. برادرانش عبدالنبی، محمدحسین و محمدرضا هر سه روحانی و از عالمان شناخته‌شده بودند. مظفر با دختر شیخ محمدجواد شبیبی از عالمان و شاعران نجف ازدواج کرد.[۳] وی در عراق زندگی می‌کرد و تنها یک‌بار در سال ۱۳۶۸ق برای زیارت حرم امام رضا(ع) به ایران سفر کرد.[۴]

وفات

محمدحسن مظفر در ۲۳ ربیع‌الاول سال ۱۳۷۵ق در بغداد درگذشت و پس از تشییع در نجف در مقبره‌ای کنار پدر و برادرش به‌خاک سپرده شد.[۵] مراسم چهلم او در مدرسه آیت‌الله بروجردی نجف و در بصره برگزار شد.[۶]

تحصیلات حوزوی

مظفر علوم حوزوی را در نجف آغاز کرد.[۷] او نزد شیخ محمدکاظم خراسانی و سید محمدکاظم طباطبایی یزدی به‌مدت کوتاه و بیشتر نزد شیخ علی جواهری و شیخ الشریعه اصفهانی دروس فقه و اصول را آموخت.[۸] آقابزرگ تهرانی و شیخ الشریعه اصفهانی به او اجازه روایت دادند.[۹]

شیخ محمدحسین مظفر(برادرش)، شیخ عبدالهادی شیخ‌راضی، شیخ محمدجواد حجامی، شیخ محمدطه حویزی و شیخ عبدالکاظم غبان از شاگردان او بودند.[۱۰]

آرای فقهی

مظفر را مجتهدی معرفی می‌کنند که به‌دور از سخت‌گیری‌های معمول و با نگاه به زندگی امروزی ، بعضی احکام شرعی در فقه را آسان گرفته و فتاوای خاص داده است.[۱۱] از جمله دیدگاه‌های او در فقه است:

آثار نوشتاری

محمدحسن مظفر کتاب‌هایی در موضوعات مختلف نوشته است. دلائل الصدق لنهج الحق مشهورترین اثر او است که در اثبات عقاید شیعه و تأیید نظرات علامه حلی در کتاب نهج الحق نگاشته و به ردّ دیدگاه‌های فضل بن روزبهان خُنجی در کتاب ابطال نهج الباطل پرداخته است.[۱۳] دیگر آثار او از این قرار است:

کتاب دلائل الصدق، مشهورترین اثر محمدحسن مظفر
  • درر الفوائد در شرح قواعد الاحکام علامه حلی
  • الافصاح عن احوال الرجال الصحاح
  • حاشیه بر کفایه و عروة الوثقی
  • وَجیزَةُ الْمَسائل (رساله عملیه‌اش)
  • رساله در فروع علم اجمالی
  • حاشیه بر رساله سید ابوالحسن اصفهانی
  • حاشیه بر مناسک حج سید ابوالحسن اصفهانی
  • حاشیه بر رساله عملیه شیخ عبدالحسین مبارک
  • دیوان شعر.[۱۴]

ویژگی‌ها

قلم مظفر را دارای پیراستگی و به‌دور از هر گونه تعصب توصیف کرده‌اند. وی در کتاب دلائل الصدق که در پاسخ به فضل بن روزبهان، عالم اهل‌سنت نگاشته، در مقام مقابله به مثل بر نیامده و از اتهام‌های ناروا و ناسزاگویی ابن روزبهان گذشته و با سعه صدر و دلایل قانع‌کننده به دفع شبهات پرداخته است.[۱۵]

جایگاه علمی و اخلاقی

آقابزرگ تهرانی در الذریعه از او با عنوان «علامه آل مظفر» یاد کرده است.[۱۶] پس از درگذشت سید محمدکاظم طباطبایی یزدی در سال ۱۳۳۷ق به تألیف و تدریس درس خارج پرداخت و پس از وفات سید ابوالحسن اصفهانی در سال ۱۳۶۵ق به‌عنوان یکی از چهره‌های علمی، محل رجوع مردم برای تقلید شد، هر چند او به دلیل ویژگی‌های رفتاری و اخلاقی، بیشتر عزلت می‌جست و از مرجعیت دینی مردم دوری می‌کرد.[۱۷]

مظفر را به تقوا و پاکی نفس ستوده‌اند.[۱۸] وی پس از پدرش و برادرش شیخ عبدالنبی، امامت جماعت مسجد مسابک نجف را بر عهده داشت و امامت مسجد هندی را که سید ابوالحسن اصفهانی به‌جهت موقعیت بهتر پیشنهاد کرده بود، نپذیرفت.[۱۹]

اشعار

محمدحسن مظفر از جوانی علاقمند به شعر بود و در نشست‌های دینی و دوستانه، اشعارش را می‌خواند. اشعار او در مجلات ادبی منتشر می‌شد.[۲۰] و بعدها برخی موسوعات مانند کتاب «شعراء الغری» به معرفی و بررسی شعرهای او پرداختند.[۲۱]

پانویس

  1. مردی، کتاب‌شناسی دلائل الصدق محمد حسن مظفر، ۱۳۹۰ش، ص۲۷۵.
  2. مظفر، ترجمه دلائل الصدق، ۱۳۷۴ش، ص۲۳.
  3. شیخ راضی، من أعلام النجف: الشیخ محمد حسن المظفر، ۱۴۲۸ق، ص۱۷۴و۱۷۵.
  4. مردی، کتاب‌شناسی دلائل الصدق محمد حسن مظفر، ۱۳۹۰ش، ص۲۷۵.
  5. مظفر، ترجمه دلائل الصدق، ۱۳۷۴ش، ص۲۴.
  6. شیخ راضی، من أعلام النجف: الشیخ محمد حسن المظفر، ۱۴۲۸ق، ص۱۸۲..
  7. شیخ راضی، من أعلام النجف: الشیخ محمد حسن المظفر، ۱۴۲۸ق، ص۱۷۴.
  8. حرزالدین، معارف الرجال، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۲۴۷.
  9. مظفر، ترجمه دلائل الصدق، ۱۳۷۴ش، ص۲۴.
  10. شیخ راضی، من أعلام النجف: الشیخ محمد حسن المظفر، ۱۴۲۸ق، ص۱۷۹.
  11. شیخ راضی، من أعلام النجف: الشیخ محمد حسن المظفر، ۱۴۲۸ق، ص۱۷۸.
  12. شیخ راضی، من أعلام النجف: الشیخ محمد حسن المظفر، ۱۴۲۸ق، ص۱۷۸.
  13. مظفر، ترجمه دلائل الصدق، ۱۳۷۴ش، ص۲۴و۲۵.
  14. مردی، کتاب‌شناسی دلائل الصدق محمد حسن مظفر، ۱۳۹۰ش، ص۲۷۵.
  15. مظفر، ترجمه دلائل الصدق، ۱۳۷۴ش، ص۲۵.
  16. آقابزرگ، الذریعه، دارالاضواء، ج۱۴، ص۱۶۱.
  17. شیخ راضی، من أعلام النجف: الشیخ محمد حسن المظفر، ۱۴۲۸ق، ص۱۷۶.
  18. حرزالدین، معارف الرجال، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۲۴۶.
  19. شیخ راضی، من أعلام النجف: الشیخ محمد حسن المظفر، ۱۴۲۸ق، ص۱۷۶و۱۸۰.
  20. شیخ راضی، من أعلام النجف: الشیخ محمد حسن المظفر، ۱۴۲۸ق، ص۱۷۵.
  21. خاقانی، شعراء الغری، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۵۳۱-۵۳۷.

منابع

  • مظفر، محمدحسن، ترجمه دلائل الصدق، مترجم: محمد سپهری، تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۴ش.
  • شیخ راضی، محمدطاهر، من أعلام النجف: الشیخ محمد حسن المظفر(۱۳۰۱-۱۳۷۵ه)، آفاق نجفیة، شماره۸، ۱۴۲۸ق.
  • خاقانی، علی، شعراء الغری یا النجفیات، قم، مکتبة آیةالله‌العظمی المرعشی النجفی، ۱۴۰۸ق.
  • مردی، عباسعلی، کتاب‌شناسی دلائل الصدق محمد حسن مظفر (۱۳۷۶ق)، امامت‌پژوهی، شماره۲، ۱۳۹۰ش.
  • آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالاضواء.
  • حرزالدین، محمد، معارف الرجال فی تراجم العلماء و الادباء، قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۵ق.