سید احمد شبیری زنجانی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید احمد شبیری زنجانی
زادگاه زنجان
آرامگاه حرم حضرت معصومه(س)
محل زندگی قم
استادان میرزا محمدصادق خاتون‌آبادی، محمدرضا نجفی اصفهانی، شیخ عبدالکریم حائری یزدی
نقش‌های برجسته فقیه
آثار الکلام یجرّ الکلام
فرزندان سید موسی شبیری زنجانی


سید احمد شبیری زنجانی (۱۲۷۰ – ۱۳۵۲ش) فقیه شیعی و از اساتید حوزه علمیه قم. وی از دوستان نزدیک امام خمینی و از نزدیکان آیت‌الله حجت کوه کمره‌ای و عضو ارشد شورای استفتائات او بود. زنجانی سرپرست مدرسه حجتیه قم را برعهده داشت. او مدتی امام جماعت مدرسه فیضیه و حرم حضرت معصومه(س) بود. کتاب الکلام یجر الکلام از آثار مشهور اوست. آیت‌الله سید موسی شبیری زنجانی از مراجع تقلید شیعه فرزند اوست.

زندگی‌نامه

سیداحمد حسینی (شبیری) در سال ۱۳۰۸ق در شهر زنجان به‌دنیا آمد.[۱] زنجانی نسب خود را چنین برای آقا بزرگ تهرانی نوشته است: احمد بن عنايت اللّه بن محمد علی بن امام قلی بن اوجاق قلی الحسينى الزنجانى الدوسروانى‏.[۲] سید احمد زنجانی را قمی نیز شناسانده اند.[۳]

پدرش سید عنایت‌الله فرزند مهر علی دوسرانی از شاگردان ملا قربانعلی زنجانی بود. تحصیلات دوره مقدماتی و سطح را در زادگاهش خواند، بعد از مدتی تدریس در مدرسه سید، برای ادامه تحصیل و استفاده از آیت‌اللّه شیخ عبدالکریم حائری در سال ۱۳۴۶ق به قم مهاجرت کرد و تا پایان زندگی، ساکن قم بود.[۴]

تحصیلات

سید احمد زنجانی تحصیل را در زادگاه خود آغاز کرد و همانجا به تدریس نشست. او در مدیریت حوزه علمیه نقش مهمی ایفا می نمود.[۵]

او از سال ۱۳۳۹ق به مدت هفت سال در مشهد الرضا(ع) به تحصیل خود ادامه داد و سپس به قم مقدسه مهاجرت کرد.[۶] او در قم طبق رسم آموزشی حوزه٬ دروس حوزوی را با امام خمینی و سید محمد محقق داماد به مباحثه می نشست.[۷]

اساتید

حوزه علمیه زنجان

  • شیخ زین‌العابدین زنجانی
  • میرزا عبدالرحیم فقاهتی.
  • میرزا ابراهیم فلکی حکمی زنجانی.
  • شیخ عبدالکریم خوئینی زنجانی
  • میرزا احمد زنجانی
  • سید حسن زنجانی.

حوزه علمیه مشهد

حوزه علمیه قم

  • سید احمد زنجانی از آیت الله سید عبدالحسین شرف الدین موسوی اجازه نقل روایت دارد.[۹]

آثار

خطی

  • اجازه للسیدحسن فریدمحسنی؛ زنجانی در این اجازه نامه مفصل طرق روایی خود را ذکر کرده است.
  • اجوبة المسائل
  • اربعین
  • تقویم الزکاة
  • خیر الامور[۱۰]
  • افواه الرجال.
  • ایضاح الأحوال فی احکام الحالات الطاریه علی الأموال
  • ایمان و رجعت
  • بین السیدین
  • تعلیقه علی کتاب الفقه علی المذاهب الأربعه
  • الرد علی القصیمی.
  • غیث الربیع فی وجه البدیع
  • فروق اللغه
  • رساله قبله
  • مستنبطات الاعلام.
  • نصاب سه زبانه
  • الهدی الی الفرق بین الرجال والنساء[۱۱]
    • گفتنی است آثار مخطوط زنجانی بیش از اینهاست.

مطبوع

الکلام یجرالکلام.jpg
  • اسامی مزیّنه؛ دانشمندانی که اسم آن ها با یکی از اسامی علی و حسین مرکب شده است
  • فرق بين مرد و زن در احكام[۱۲]
  • جنگل مولى[۱۳]
  • رسالة في المحرّمات الأبدية
  • الکلام یجر الکلام
  • مناسك حجّ[۱۴]
  • شرائط الأحكام[۱۵]
  • فروق الأحكام و مستثنیات الاحکام[۱۶]
  • وصیت نامه
  • وفیات علماء
  • ملحقات تقويم الصلاة تالیف سيّد محمد طاهر بن رضي الدين حسينی
  • فهرس جامع الشتات
  • فهرس المسائل المكررة لكتاب الخلاف تالیف شيخ الطوسی[۱۷]
  • رسالة في عدم تنجيس المتنجّس

فعالیت‌ها

زنجان

  • سید احمد به هنگام اقامت در زنجان، در فعالیت‌های دینی مربوط به اهل علم و گاه مربوط به مسائل مهم شهر، مشارکت داشت. در مواقع ضروری با همکاری وی بازار تعطیل می‌شد.
  • در سال ۱۳۴۴ق که ابن سعود، قبور ائمه بقیع را در مدینه خراب کرد، به همراه حاج میرزا مهدی میرزائی زنجانی -که در رأس روحانیت زنجان قرار داشت- به شهرستان‌های مختلف نامه نوشتند که ۸ شوال به عنوان ابراز انزجار از این جنایت، تعطیل عمومی شود. این رسم امروزه در نقاط مختلف جهان برپا می شود.
  • وی هم‌چنین در اداره مدرسه علمیه سید زنجان نقش ویژه‌ای داشت و بر تربیت و آموزش طلاب نظارت می‌کرد.[۱۸]
  • برانداختن رسوم غلط:او استفاده از رادیو را که تا آن زمان در بین طلاب قبیح شمرده می شد٬ لازم دانست و گفت: معنی ندارد كه این وسیله اخباری حرام باشد زیرا اسلام یك دین جهانی است و باید احكام آن به تمام مردم عالم ابلاغ شود، حرمت چنین وسیله خبررسانی با جهانی بودن اسلام سازگار نیست.

فعالیت‌ها در قم

  • زنجانی در نبود آیت الله حجت به‌جای ایشان در مسجد بالاسر و صحن کوچک نماز جماعت می‌خواند. در مدرسه فیضیه نیز که ظهرها نماز جماعت بر پا نمی‌شد، برای اولین بار ایشان اقامه جماعت نمود.[۱۹]
  • به درخواست آیت الله سید صدر الدین صدر در منزل سید احمد زنجانی جلساتی علمی فقهی برگزار می شد. آنان در این جلسه علمی بر بر برخی از كتاب های فقهی مانند مجمع المسائل آیت الله حائری و نیز وسیلة النجاة و عروة الوثقی حاشیه هایی زدند.

آيت‏ اللّه محمدعلی اراکی می گفت: آقاى زنجانى يك‏ شبه، تمام قسمت صلاة از يك كتاب فقهى را از حفظ حاشيه زد. شش جلد جواهرالکلام‌ مانند انگشتر در دستهاى ايشان است كه آن را به هر طرف بخواهد مى ‏گرداند.[۲۰]

  • چون آیت الله بروجردی به دیدار دوست شتافت، آیت الله شیخ محمدعلی اراکی مراجعین و مقلدین وی را به سید احمد ارجاع می‌داد.[۲۱]

ایفای نقش در مدیریت کلان حوزه

  • سید احمد در شورای مصلحین حوزه علمیه قم که در دوره آیت‌الله بروجردی برای اصلاحات حوزه علمیه تشکیل شده بود عضویت داشت.[۲۳] آیت‌الله بروجردی، زنجانی را مسؤول رسیدگی به امور قضائی روحانیت کرده بود و در موارد تعارضات روحانیت به او مراجعه می‌شد و در دعواهایی که مربوط به روحانیت بود وی قضاوت می‌کرد.[۲۴]
نفر دوم از راست امام خمینی و نفر سوم آیت الله سید احمد شبیری زنجانی

معرفی مرجع تقلید

پس از درگذشت آیت‌الله بروجردی (در سال ۱۳۴۰ش)، سید احمد شبیری زنجانی دو نفر از علماء قم و دو نفر از علماء نجف را برای تقلید معرفی کرد. وی توضیح داده بود که در اینجا شاه می‌کوشد قدرت حوزه علمیه قم را از بین ببرد و نگاه‌ها را از آن دور گرداند و تجربه هم ثابت کرده است که قم می‌تواند نجف را نگاه دارد؛ ولی نجف به تنهائی نمی‌تواند قم را نگه دارد، اگر این هر دو باشند مانند دو کفه ترازو هستند و هر دو محفوظ می‌مانند.[۲۵]

فرزندان

سه فرزند ذکور سید احمد زنجانی از دانشمندان شیعه می باشند:

درگذشت

سید احمد زنجانی در ۲۹ رمضان ۱۳۹۳ق مطابق با ۵ آبان ۱۳۵۲ش[۲۸] در قم درگذشت و در حرم حضرت معصومه دفن شد.

پانویس

  1. شبیری زنجانی، سید موسی، ۱۳۹۳، ص۵۳۸
  2. آقا بزرگ تهرانی، طبقات أعلام الشيعة،۱۴۳۰ق٬ ج‏۱۳، ص۱۱۶
  3. گروه علمى موسسه امام صادق( ع)، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق٬ ‏ج‏۱۴(القسم‏ الاول)، ص۸۳
  4. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله شبیری زنجانی.
  5. شبیری زنجانی، جرعه ای از دریا، ۱۳۹۳ش٬ ص۵۶۱
  6. الذريعة إلى تصانيف الشيعة، ج‏۱۰، ص۵۱
  7. مجمع الفكر الإسلامي٬ موسوعة مؤلفى الامامية، ۱۴۲۸ق٬ ج‏۳، ص۱۰۲
  8. پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله شبیری زنجانی.
  9. سبحانی٬ تذكرة الأعيان، بی‌تا٬ ج‏۲، ص۳۵۸
  10. مجمع الفکر الاسلامی٬ موسوعة مؤلفى الامامية،۱۴۲۸ق٬ ج‏۳، ص۱۰۲
  11. شبیری زنجانی، جرعه‌ای از دریا٬ ۱۳۹۳ش٬ ص۵۴۱
  12. مجمع الفکر الاسلامی٬ موسوعة مؤلفى الامامية، ۱۴۲۸ق٬ ج‏۳، ص۱۰۲
  13. الذريعة إلى تصانيف الشيعة، ۱۴۰۳ق٬ ج‏۵، ص۱۶۹
  14. گروه علمی٬ موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق٬ ج۴ ٬ ص۸۴
  15. الذريعة إلى تصانيف الشيعة، ۱۴۰۳ق٬ ج‏۱۳، ص۴۳
  16. رفاعى، معجم المطبوعات العربية في إيران، ۱۴۱۴ق٬ ص۵۲۷
  17. مجمع الفکر الاسلامی٬ موسوعة مؤلفى الامامية، ۱۴۲۸ق٬ ج‏۳، ص۱۰۷
  18. شبیری زنجانی، جرعه‌ای از دریا، ۱۳۹۳، ص۵۶۱
  19. پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله شبیری زنجانی
  20. جواهرکلام٬ تربت پاكان قم، ۱۴۲۴ق٬ ج۱، ص۳۴۳
  21. زنجانی٬ جرعه ای از دریا، ص۵۶۳
  22. شبیری زنجانی، سید موسی، ۱۳۹۳، ص۵۶۷
  23. صحیفه امام،ج۱، ص۲۷.
  24. شبیری زنجانی، سید موسی، ۱۳۹۳، ص۵۶۳
  25. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله شبیری زنجانی.
  26. خاطرات آیت‌الله شبیری زنجانی از رهبر انقلاب، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌ سيدعلی خامنه‌ای.
  27. گفتگوی اختصاصی پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران با محمدرضا معینی، نوه ایشان.
  28. حائری، علی، روزشمار شمسی، ۱۳۸۶ش، ص۵۲۸.

منابع

  • آقابزرگ تهرانى، محمدمحسن، طبقات أعلام الشيعة، بيروت، دار إحياء التراث العربي ، چ۱، ۱۴۳۰ق.
  • همو٬ الذريعة إلى تصانيف الشيعة، دار الأضواء، بيروت، چ۳، ۱۴۰۳ق.
  • شبیری زنجانی، سید موسی، جرعه ای از دریا٬ قم، مؤسسه کتاب شناسی شیعه، ۱۳۹۳.
  • مجمع الفكر الإسلامي. قسم الموسوعة، موسوعة مؤلفى الامامية، قم، مجمع الفكر الإسلامي ، چ۱، ۱۴۲۸ق.
  • موسسه امام صادق (ع). گروه علمى، موسوعة طبقات الفقهاء، مؤسسة الإمام الصادق (عليه السلام)٬ قم، چ۱، ۱۴۱۸ق.
  • پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله شبیری زنجانی.
  • سبحانى تبريزى ، جعفر، تذكرة الأعيان، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چ اول، بی تا.
  • جواهر كلام، عبد الحسين، تربت پاكان قم، قم، انصاريان ، چ۱، ۱۴۲۴ ق.
  • شبیری زنجانی، سیدموسی، جرعه ای از دریا، ناشر، موسسه کتاب شناسی شیعه، ۱۳۹۳ش.
  • قسم الموسوعة، موسوعة مؤلفى الامامية، مجمع الفكر الإسلامي. قم، مجمع الفكر الإسلامي ، چ۱، ۱۴۲۸ق.
  • موسسه امام صادق (ع). گروه علمى، موسوعة طبقات الفقهاء، مؤسسة الإمام الصادق (عليه السلام)٬ قم، چ۱، ۱۴۱۸ق.
  • رفاعى، عبد الجبار، معجم المطبوعات العربية في إيران، تهران، سازمان چاپ و انتشارات‏وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، چ اول، ۱۴۱۴ق.

پیوند به بیرون