سید حسن موسوی بجنوردی

مقاله قابل قبول
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع خوب
استناد ناقص
شناسه ناقص
از ویکی شیعه
سید حسن موسوی بجنوردی
فقیه و اصولی امامی
موسوی بجنوردی.jpg
اطلاعات فردی
نسب از نسل سید ابراهیم مُجاب، نواده امام کاظم(ع)
تاریخ تولد ۱۳۱۰ق
زادگاه بجنورد
تاریخ وفات ۲۰ جمادی‌الثانی ۱۳۹۵ق (۱۰ تیر ۱۳۵۴ش)
محل دفن مقبره سید ابوالحسن اصفهانی، حرم امیرالمؤمنین
شهر وفات نجف
اطلاعات علمی
استادان ادیب نیشابوری • حاجی فاضل خراسانی • آقابزرگ شهیدی • حاج آقا حسین قمیآقا ضیا عراقیمیرزا محمد حسین نائینیسیدابوالحسن اصفهانی
شاگردان حسین وحید خراسانیعلامه جعفریسید مصطفی خمینیسید محمدمهدی حکیممحمدرضا مظفر
محل تحصیل بجنورد • مشهدنجف
تألیفات القواعد الفقهیه • منتهی الاصول • قولنا فی الحکمه و ...

سید حسن موسوی بجنوردی (۱۳۱۰ -۱۳۹۵ق)، فقیه و اصولی امامی قرن چهاردهم و مؤلف کتاب القواعد الفقهیه. وی از شاگردان آقا ضیاء عراقی، میرزا محمدحسین نائینی و سیدابوالحسن اصفهانی بود و در حوزه علمیه نجف، علاوه بر فقه و اصول، در ادبیات و فلسفه نیز تخصص داشت. وی همچنین با مجامع علمی و دانشگاهی بغداد، الازهر، تونس و مراکش ارتباط علمی داشت. سید محمدکاظم و سید محمد فرزندان او هستند.

برخی از مشهورترین شاگردان وی عبارتند از‌ حسین وحید خراسانی، محمدتقی جعفری، سید مصطفی خمینی و محمدرضا مظفر.

زندگی‌نامه

سید حسن موسوی بجنوردی در سال ۱۳۱۰ق[۱] و یا ۱۳۱۶ق در یکی از روستاهای بجنورد به دنیا آمد. نسب او به سید ابراهیم مُجاب، نواده امام کاظم(ع) می‌رسد.[۲] وی در ۲۰ جمادی‌الثانی ۱۳۹۵ق برابر با ۱۰ تیر ۱۳۵۴ش[۳] در نجف و بر اثر سکته از دنیا رفت و در مقبره استادش سید ابوالحسن اصفهانی در حرم امیر المومنین به خاک سپرده شد.

تحصیلات

سید حسن تحصیلات ابتدایی را در بجنورد به پایان رساند، در ۱۵ سالگی به مشهد رفت و ادبیات عرب را نزد ادیب نیشابوری فراگرفت. سپس فلسفه و تفسیر را از حاجی فاضل خراسانی و آقابزرگ شهیدی، اصول را از حاج آقا محمد آقازاده (فرزند آخوند خراسانی) و فقه را از حاج آقا حسین قمی آموخت.[۴]

در ۱۳۴۰ق به توصیه حاجی فاضل خراسانی، برای تکمیل مدارج علمی به نجف رفت و سال‌ها از درس آقا ضیا عراقی، میرزا محمد حسین نائینی و سیدابوالحسن اصفهانی بهره برد.[۵]

تدریس

میرزا حسن بجنوردی در ۲۵ سالگی از استادان و مدرسان بنام مشهد در اصول و فلسفه بود.[۶]

پس از درگذشت آقاضیاء عراقی، به تدریس خارج اصول در نجف پرداخت و پس از درگذشت سید ابوالحسن اصفهانی، مسجد شیخ طوسی را حوزه درس خارج فقه و اصول قرار داد. او به زبان عربی درس می‌گفت و گذشته از طلاب ایرانی، طلاب عرب‌زبان نیز در درسش حاضر می‌شدند.[نیازمند منبع]

بجنوردی در حوزه علمیه نجف، علاوه بر فقه و اصول، به تبحّر در ادبیات و فلسفه و اطلاعات تاریخی و جغرافیایی نیز مشهور بود و با مجامع علمی و دانشگاهی بغداد، الازهر، تونس و مراکش مراوده علمی داشت.[۷]

روش تدریس

سید حسن موسوی بجنوردی، روش متداول تدریس خارج فقه را نمی‌پسندید. در این روش استاد، کتابی فتوایی را متن درس خود قرار می‌دهد و مسائل آن را یک به یک مطرح می‌کند و در نفی یا اثبات آن برهان می‌آورد و سرانجام نظریه خود را اعلام می‌کند.[نیازمند منبع]

او معتقد بود که این شیوه، قواعد اساسی اجتهاد را به شاگرد نمی‌آموزد تا بتواند از آن در موارد مشابه دیگر نیز استفاده کند؛ ازین رو شاگردان، غالباً با حضور طولانی در درس خارج فقه، ممکن است به ملکه استنباط احکام برسند. میرزا حسن بجنوردی معتقد بود اگر استادان قواعد کلی فقهی را مطرح کند و سپس کاربرد و تطبیق آن بر مصادیق را به شاگردان بیاموزد، شاگردان زودتر به قدرتِ استنباط احکام می‌رسند.[نیازمند منبع]

شاگردان

برخی شاگردان سید حسن موسوی بجنوردی عبارتند از:

آثار

  • القواعد الفقهیه؛ وی این کتاب را در دوازده جلد تألیف کرد که در هفت جلد چاپ شده آن ۶۴ قاعده فقهی بررسی شده است. قبل از بجنوردی، شماری از دانشمندان امامی در قواعد فقهی تألیفاتی داشته‌اند،[۸] اما مباحث او گسترده‌تر است، زیرا پس از طرح هر قاعده به کیفیت دلالت و سند و نسبت آن با دیگر قواعد فقهی پرداخته و نیز آن را با پاره‌ای از موارد تطبیق کرده است.
  • منتهی الاصول؛ در علم اصول.
  • قولنا فی الحکمة؛ در فلسفه.
  • رساله‌ای در رضاع.
  • رساله‌ای در اجتماع امر و نهی.
  • حاشیه بر دو رساله علمیه العروة الوثقی و وسیلة النجاة.

پانویس

  1. موسوی بجنوردی، مصاحبه با سایت جماران.
  2. امین، ج۲، ص۲۴۲؛ روضاتی، ص۱۰۷؛ قمی، ج۲، ۲۵۹-۲۶۰.
  3. حائری، روزشمار شمسی، ۱۳۸۶ش، ص۲۴۲.
  4. آقابزرگ طهرانی، طبقات، ج۱، ص۳۸۵؛ شریف رازی، ج۳، ص۱۸۴.
  5. آقابزرگ طهرانی، طبقات، ج۱، ص۳۸۵؛ طباطبائی.
  6. موسوی بجنوردی، مصاحبه با سایت جماران.
  7. موسوی بجنوردی، مصاحبه با سایت جماران.
  8. آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۷، ص۱۸۰ ۱۹۴.

منابع

پیوند به بیرون