پرش به محتوا

ایام تشریق

مقاله قابل قبول
رده ناقص
بدون جعبه اطلاعات
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع خوب
شناسه ارزیابی نشده
از ویکی شیعه

اَیامِ تَشْریقْ به روزهای ۱۱ تا ۱۳ ذی الحجه اشاره دارد که حج‌گزاران بخش از مناسک حج مانند قربانی و رَمیِ جَمَرات (پرتاب سنگ به سوی نماد شیطان) را در این ایام انجام می‌دهند. در برخی از منابع، از ایام تشریق به عنوان یکی از عیدهای اسلامی یاد شده است.

نام‌گذاری و جایگاه

درباره دلیل نام‌گذاری ایام تشریق، آمده است که گوشت قربانی را برای استفاده نیازمندان، زیر آفتاب خشک می‌کردند تا فاسد نشود و این کار، نیاز به نور کافی خورشید داشت.[۱] به نقلی دیگر از آنجا که وقتی خورشید می‌دمید قربانی را آغاز می‌کردند، این ایام بدین نام خوانده شده است.[۲]

از امام صادق(ع) نقل شده است که مشرکان در روزهای تشریق در مِنا گرد می‌آمدند و از پدران خویش یاد و به آنان فخرفروشی می‌کردند. به همین سبب، مسلمانان مأمور شدند که در آنجا یاد خدا کنند.[۳]

حاجیان در ایام تشریق

تعبیر قرآنی «ایام معدودات»[۴] اشاره به ایام تشریق دارد.[۵] همچنین برخی ایام معلومات،[۶] را نیز اشاره به این ایام می‌دانند.[۷]

اعمال

نظر مشهور فقهای امامیه این است که، قربانی کردن در منا از عید قربان تا پایان ایام تشریق جایز است اما در خارج از این منطقه، تنها روز عید و دو روز اول ایام تشریق می‌توان قربانی کرد.[۸] برخی از فقهای امامیه معتقدند که قربانی کردن تا پایان ذی‌حجه مجاز است، هرچند انجام آن در عید قربان مطابق احتیاط است و در صورت انجام ندادن در این روز، انجامش در سه روز تشریق، بهتر و به احتیاط نزدیک‎تر است.[۹]

برخی فقیهان متقدم اهل‌سنت، زمان قربانی را محدود به روز عید قربان دانسته‌اند؛ اما ابوحنیفه، مالک و احمد بن حنبل از پیشوایان مذاهب اربعه، قربانی را در عید قربان و دو روز نخست از ایام تشریق جایز می‌دانند و معتقدند که در روز سوم از ایام تشریق، نمی‌توان قربانی کرد.[۱۰] طبق دیدگاه شافعی، قربانی در روز سوم این ایام نیز جایز است.[۱۱]

سایر اعمال

تصویری قدیمی از رمی جمرات

از واجبات حج در ایام تشریق، رمی جمرات و بیتوته کردن در منا تا نیمه شب این ۳ روز است. از آداب خاص ایام تشریق ذکر تکبیر پس از نمازهای یومیه است. درباره نحوه تکبیرگفتن و زمان آن فقیهان نظرات مختلفی دارد. برخی زمان آن را در منا از نماز ظهر عید قربان تا طلوع فجر آخرین روز تشریق و برخی پس از نماز ظهر روز عید تا طلوع فجر چهارمین روز دانسته‌اند. برخی نیز آن را از ظهر عید تا طلوع فجر روز دوم تشریق گفته‌اند.[۱۲]

حوادث مهم

محرمات

روزه گرفتن برای حاجیانی که در سرزمین منا حضور دارند، در ایام تشریق حرام است.[۱۵] در روایات، علت ممنوع بودن روزه در این ایام، میهمانی حاجیان بر سفره نعمت خداوند ذکر شده است.[۱۶]

منابع اهل‌سنت نیز روزه این ایام را عملی ناپسند دانسته‌اند که اغلب به معنای تحریم و گاه به معنای کراهت گرفته شده است. بنا برخی از فقیهان اهل‌سنت، کسی که حج تمتع به جای می‌آورد، اگر پیش از عرفه نتواند سه روز روزه بگیرد، می‌تواند در ایام تشریق روزه بگیرد.[۱۷]

پانویس

  1. ↑ نک: ابن ابی شیبه، ج۴، ص۵۵۱
  2. ↑ ابن سکیت، ص۹۲؛ ابن اثیر، ج ۲، ص۴۶۴
  3. ↑ کلینی، ج۴، ص۵۱۶؛ قاضی نعمان، ج ۱، ص۳۴۰
  4. ↑ بقره/۲/۲۰۳
  5. ↑ نک: بخاری، ج ۱، ص۳۲۹؛ طبری، ج ۴، ص۲۰۸-۲۱۵؛ طوسی، تهذیب...، ج ۵ص۴۴۷، ۴۸۷
  6. ↑ سوره حج، آیه۲
  7. ↑ ابن بابویه، معانی...، ص۲۹۷؛ طوسی، التبیان، ج ۷، ص۳۱۰
  8. ↑ محقق حلی، ج ۱، ص۲۶۴؛ شهید ثانی، ج ۲، ص۲۳۵؛ صاحب جواهر، ج ۱۹، ص۲۲۳
  9. ↑ نک: خمینی، ج۱، ص۴۴۷؛ خویی، ج۵، ص۲۰۵؛ قس: خوانساری، ج۲، ص۴۵۴
  10. ↑ نک : قفال، ج۳، ص۳۲۰؛ جصاص، ج۵، ص۶۸؛ مرغینانی، ج۴، ص۷۳؛ ابن عبدالبر، ج ۱۲، ص۱۳۰؛ ابن قدامه، ج۳، ص۴۵۴
  11. ↑ شافعی، ج۲، ص۲۲۲
  12. ↑ مالک، ج۱، ص۱۷۱-۱۷۲؛ سرخسی، ج۲، ص۴۳-۴۴؛ ابن بابویه، الهدایة، ص۲۰۹-۲۱۰؛ ابن قدامه، ج۲، ص۲۵۴-۲۵۶؛ طوسی، الخلاف، ج۱، ص۶۶۷
  13. ↑ طوسی، التبیان، ج ۵ص۱۶۹؛ فخرالدین، ج ۵ص۵۲۴؛ مجلسی، ج ۲۱ص۲۷۳؛ برای یادکردهای دیگر از رخدادها، نک: احمد بن حنبل، ج ۳ص۴۱۵؛ ابن ابی عاصم، ج ۱ص۱۳۱؛ کلینی، ج ۱ص۴۳۹؛ ابن بابویه، الخصال، ص۴۸۶؛ ابن شهر آشوب، ج ۱ص۱۵۶؛ ابن طاووس، ج ۲ص۳۹؛ شیخ بهایی، ص۳۰؛ برای برخی روایات دربارهٔ آداب و فضیلت این روزها، نک: ابن بابویه، من لایحضر...، ج ۲ص۲۱۴؛
  14. ↑ ابن بابویه، علل، ج ۱، ص۲۷۴، عیون...، ج۱، ص۱۲۷
  15. ↑ مفید، ص۳۶۶؛ طوسی، المبسوط، ج ۱، ص۳۷۰؛ محقق حلی، ج ۱، ص۲۰۹، ۲۶۱-۲۶۲؛ شهید ثانی، ج ۲، ص۱۰۹
  16. ↑ کلینی، ج ۴، ص۲۲۴؛ ابن بابویه، علل...، ج۲، ص۴۴۳
  17. ↑ سرخسی، ج ۳، ص۶۳؛ مرغینانی، ج ۱، ص۱۵۵؛ ابواسحاق، ص۶۸

منابع

  • قرآن کریم.
  • ابن ابی شیبه، عبداللٰه، المصنف، به کوشش سعید لحام، بیروت، ۱۴۰۹ق.
  • ابن ابی عاصم، احمد، الآحاد و المثانی، به کوشش باسم فیصل جوابره، ریاض، ۱۴۱۱ق/۱۹۹۱م.
  • ابن اثیر، مبارک، النهایة، به کوشش طاهر احمد زاوی و محمود محمد طناحی، قاهره، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۳م.
  • ابن بابویه، محمد، الخصال، به کوشش علی‌اکبر غفاری، قم، ۱۴۰۳ق.
  • همو، علل الشرایع، نجف، ۱۳۸۶ق/۱۹۶۶م؛ همو، عیون اخبار الرضا(ع)، به کوشش حسین اعلمی، بیروت، ۱۴۰۴ق.
  • همو، معانی الاخبار، به کوشش علی‌اکبر غفاری، قم، ۱۳۶۱ش.
  • همو، من لایحضره الفقیه، به کوشش علی‌اکبر غفاری، قم، ۱۴۰۴ق.
  • همو، الهدایة، قم، ۱۴۱۸ق.
  • ابن سکیت، یعقوب، اصلاح المنطق، به کوشش احمد محمد شاکر و عبدالسلام محمد هارون، قاهره، ۱۹۴۹م.
  • ابن شهرآشوب، محمد، مناقب آل ابی‌طالب، نجف، ۱۳۷۶ق.
  • ابن طاووس، علی، اقبال‌الاعمال، به کوشش جواد قیومی، قم، ۱۴۱۵ق.
  • ابن عبدالبر، یوسف، التمهید، به کوشش مصطفی بن احمد علوی و محمد عبدالکبیر بکری، رباط، ۱۳۸۷ق.
  • ابن قدامه، عبدالله، المغنی، بیروت، دارالکتاب العربی؛
  • ابن منظور، لسان؛ ابواسحاق شیرازی، ابراهیم، التنبیه، به کوشش عمادالدین احمد حیدر، بیروت، ۱۴۰۳ق.
  • ابوداوود سجستانی، سلیمان، السنن، به کوشش محمد محیی‌الدین عبدالحمید، قاهره، ۱۳۶۹ق.
  • احمد بن حنبل، المسند، قاهره، ۱۳۱۳ق.
  • بخاری، محمد، الصحیح، به کوشش مصطفی دیب البغا، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۷م.
  • ترمذی، محمد، السنن، به کوشش احمد محمد شاکر و دیگران، قاهره، ۱۳۵۷ق/۱۹۳۸م.
  • جصاص، احمد، احکام القرآن، به کوشش محمد صدیق قمحاوی، بیروت، ۱۴۰۵ق/۱۹۸۵م.
  • خمینی، روح الله، تحریر الوسیلة، نجف، ۱۳۹۰ق.
  • خوانساری، احمد، جامع المدارک، به کوشش علی‌اکبر غفاری، تهران، ۱۳۵۵ش.
  • خویی، ابوالقاسم، الحج، به تقریر رضا خلخالی، قم، ۱۴۰۷ق.
  • دارمی، عبدالله، السنن، به کوشش فواز احمد زمرلی و خالد سبع علمی، بیروت،۱۴۰۷ق.
  • رافعی، عبدالکریم، فتح العزیز، بیروت، دارالفکر.
  • سرخسی، محمد، المبسوط، قاهره، مطبعة الاستقامه.
  • شافعی، محمد، الام، بیروت، دارالمعرفة.
  • شوکانی، محمد، نیل‌الاوطار، بیروت، ۱۹۷۳م.
  • شهید ثانی، زین‌الدین، الروضة البهیة، به کوشش محمد کلانتر، بیروت، دارالتعارف.
  • شیخ بهایی، محمد، توضیح‌المقاصد، قم، ۱۴۰۶ق.
  • صاحب جواهر، محمدحسن، جواهر الکلام، به کوشش محمود قوچانی، تهران، ۱۳۹۴ق.
  • طبری، تفسیر، به کوشش محمود محمد شاکر و احمد محمد شاکر، قاهره، دارالمعارف.
  • طوسی، محمد، التبیان، به کوشش قصیر عاملی، نجف، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۴م.
  • همو، تهذیب الاحکام، به کوشش حسن موسوی خرسان، نجف،۱۳۷۹ق.
  • همو، الخلاف، به کوشش محمدمهدی نجف و دیگران، قم، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۶م.
  • همو، المبسوط، به کوشش محمد تقی کشفی، تهران، ۱۳۸۷ق.
  • غزالی، محمد، الوسیط، به کوشش احمد محمود ابراهیم و محمد محمد تامر، قاهره، ۱۴۱۷ق.
  • فخرالدین رازی، التفسیر الکبیر، قاهره، المطبعة البهیه.
  • قاضی نعمان، دعائم‌الاسلام، به کوشش آصف فیضی، قاهره، ۱۳۸۹ق/ ۱۹۶۹م.
  • قفال چاچی، محمد، حلیة العلماء، به کوشش یاسین احمد ابراهیم درادکه، عمان، ۱۹۸۸م.
  • کاسانی، ابوبکر، بدائع الصنائع، قاهره، ۱۴۰۶ق/ ۱۹۸۶م.
  • کلینی، محمد، الکافی، به کوشش علی‌اکبر غفاری، تهران، ۱۳۶۳ش.
  • مالک بن انس، الموطأ، به کوشش محمد فؤاد عبدالباقی، قاهره، ۱۳۷۰ق/۱۹۵۱م.
  • آوردی، علی، الحاوی الکبیر، به کوشش علی محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، بیروت، ۱۴۱۴ق.
  • مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، ۱۴۰۳ق/ ۱۹۸۳م.
  • محقق حلی، جعفر، شرائع الاسلام، به کوشش عبدالحسین محمدعلی، نجف، ۱۳۸۹ق/۱۹۶۹م.
  • مرغینانی، برهان‌الدین، «الهدایة»، همراه فتح القدیر، قاهره، ۱۳۱۹ق.
  • مفید، محمد، المقنعة، قم، ۱۴۱۰ق؛ نووی، یحیی، المجموع، به کوشش محمود مطرحی، بیروت، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۶م.

پیوند به بیرون


برگرفته از «https://fa.wikishia.net/w/index.php?title=ایام_تشریق&oldid=1455950»