سازمان تبلیغات اسلامی

سازمان تبلیغات اسلامی

لوگوی سازمان تبلیغات اسلامی
اطلاعات کلی
تأسیس	۱ تیر سال ۱۳۶۰ش
مکان	تهران
ساختمان مرکزی	خیابان طالقانی، میدان فلسطین
رئیس/مسئول	محمد قمی
سایر
مراکز وابسته	دانشنامه مجازی ویکی‌فقه، مرکز ملی پاسخ‌گویی به شبهات دینی، دارالقرآن الکریم، پژوهشکده باقرالعلوم، حوزه هنری،
وضعیت	فعال
وبگاه	https://nehzat.ir

سازمان تبلیغات اسلامی، از نهادهای فرهنگی و تبلیغی پس از انقلاب اسلامی است که برای سامان‌دهی و هماهنگی فعالیت‌های تبلیغی مساجد و مراکز دینی در داخل و خارج از کشور شکل گرفت. پاسخ‌گویی به نیازهای فکری و فرهنگی جامعه، تبیین اندیشه و فرهنگ اسلامی و مقابله با جریان‌های فکری، فرهنگی و رسانه‌ای مخالف از دیگر اهداف آن بیان شده است.

در ۲۵ بهمن سال ۱۳۵۹ش، به پیشنهاد محمد امامی کاشانی (۱۳۱۰-۱۴۰۲ش) و با تأیید امام خمینی، نخستین رهبر جمهوری اسلامی ایران، «شورای عالی تبلیغات اسلامی» تشکیل شد. سپس در ۱ تیر سال ۱۳۶۰ش، «سازمان تبلیغات اسلامی» تأسیس شد و به‌عنوان بازوی اجرایی شورای عالی تبلیغات اسلامی آغاز به کار کرد.

فعالیت‌های سازمان در حوزه‌هایی مانند اعزام مبلغان، امور قرآنی و فرهنگی، پژوهش و آموزش، هنر و رسانه و تبلیغات برون‌مرزی دنبال شده است. اساسنامه آن نیز در سال ۱۳۶۸ش، تدوین و در سال ۱۳۸۷ش پس از بازنگری و تأیید سید علی خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، منتشر شد.

معرفی سازمان

سازمان تبلیغات اسلامی نهادی است که پس از انقلاب اسلامی و برای هماهنگی فعالیت‌های تبلیغی مساجد و مراکز دینی در داخل و خارج از کشور تشکیل شد.

تاریخچه تأسیس

بنا بر برخی گزارش‌ها، در ۲۵ بهمن سال ۱۳۵۹ش، به پیشنهاد محمد امامی کاشانی (درگذشت: ۱۴۰۲ش) و تایید امام خمینی، نخستین رهبر جمهوری اسلامی ایران، «شورای عالی تبلیغات اسلامی» پایه‌گذاری شد. اداره آن بر عهده شورایی متشکل از احمد جنتی، محمدرضا مهدوی کنی، (درگذشت: ۱۳۹۳ش) محمدجواد باهنر (درگذشت: ۱۳۶۰ش)، محمد عبایی خراسانی، غلامحسین حقانی (درگذشت: ۱۳۶۰ش)، علی شرعی شیرازی و محمد امامی کاشانی بود.

شورای عالی تبلیغات اسلامی در اول تیر سال ۱۳۶۰ش، «سازمان تبلیغات اسلامی» را تأسیس کرد و این سازمان به عنوان بازوی اجرایی شورای عالی آغاز به کار کرد. اول تیر در تقویم ایران به عنوان «روز تبلیغ و اطلاع‌رسانی دینی» نام‌گذاری شده است.

تحولات ساختاری

ساختار شورایی شورای عالی تبلیغات اسلامی پس از هشت سال به دلیل نداشتن کارآمدی لازم تغییر یافت. پس از تغییر ساختار، احمد جنتی در ۱۴ فروردین سال ۱۳۶۸ش با حکم امام خمینی به ریاست سازمان منصوب شد. سپس سید علی خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، در ۸ تیر سال ۱۳۷۱ش، محمود محمدی عراقی را به ریاست سازمان و احمد جنتی را به ریاست هیئت امنای آن منصوب کرد. پس از محمود محمدی عراقی، سید مهدی خاموشی در ۳ مهر سال ۱۳۸۰ش و محمد قمی در ۲۸ مرداد سال ۱۳۹۷ش ریاست سازمان را بر عهده گرفتند.

اساسنامه سازمان تبلیغات اسلامی در سال ۱۳۶۸ش تدوین و پس از بازنگری و تأیید سید علی خامنه‌ای، در ۱۵ آبان سال ۱۳۸۷ش، در ۱۷ ماده منتشر شد. بر اساس این اساسنامه، سازمان، نهادی دینی و فرهنگی با شخصیت حقوقی مستقل است که در چارچوب سیاست‌های رهبری فعالیت می‌کند و احیای اندیشه اسلامی، دفاع از اصول اسلامی و گسترش تبلیغات دینی از اهداف آن است.

اهداف

سید علی خامنه‌ای، هدف از تشکیل سازمان تبلیغات را ترویج معارف اسلام، پاسخگویی به نیازهای فکری و فرهنگی جامعه (به‌ویژه جوانان)، تبیین اندیشه و فرهنگ اسلامی متناسب با نیازهای روز، و مقابله با جریان‌های فکری، فرهنگی و رسانه‌ای مخالف بیان کرد.

مدیریت و منابع مالی

سازمان تبلیغات، دفتر تبلیغات قم و دفتر انتشارات وابسته به جامعه مدرسین را تحت پوشش مالی خود قرار داد و برای هماهنگی فعالیت‌های تبلیغی ارگان‌های انقلابی، «شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی» را ایجاد کرد.

منابع مالی سازمان از اعتبارات بودجه عمومی، کمک‌های نهاد رهبری، کمک‌های اشخاص حقیقی و حقوقی، درآمدهای فرهنگی و انتشاراتی، موقوفات و سایر منابع قانونی تأمین می‌شود. علاوه بر این منابع، امام خمینی در ۲۲ اردیبهشت سال ۱۳۶۴ش به احمد جنتی اجازه دادند برای تأمین مالی سازمان تبلیغات اسلامی از اموال مصادره‌ای استفاده کند. همچنین در ۱۷ اردیبهشت سال ۱۳۶۸ش، به وی اجازه تصرف در وجوهات شرعیه و اوقاف را دادند.

حوزه‌های فعالیت و مجموعه‌های وابسته

سازمان تبلیغات اسلامی در حوزه‌های مختلف تبلیغ دینی، فعالیت‌های فرهنگی و قرآنی، پژوهش و آموزش، رسانه و فعالیت‌های برون‌مرزی فعالیت دارد و مجموعه‌هایی نیز در این عرصه‌ها زیرمجموعه یا وابسته به آن هستند.

تبلیغ و فعالیت‌های دینی

اعزام مبلغان از فعالیت‌های مستمر سازمان تبلیغات اسلامی است. این فعالیت در دوره جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷ش) با اعزام روحانیان به جبهه‌ها گسترش یافت و پس از جنگ، با آموزش و ساماندهی مبلغان و اجرای «طرح هجرت» ادامه پیدا کرد. در سال ۱۳۷۶ش، بیش از ۲۵۰۰ روحانی جوان از طریق این طرح به مناطق مختلف کشور اعزام شدند.

حمایت از هیئت‌های مذهبی و مداحان، تقویت فعالیت‌های مساجد، ایجاد خانه‌های عالم در مناطق محروم و ساماندهی بانوان مبلغ نیز از دیگر اقدامات سازمان در این حوزه بوده است. تقویت فعالیت‌های فرهنگی مساجد و حمایت از فعالیت‌های دینی در مناطق اهل‌سنت با هدف تقویت وحدت اسلامی نیز از برنامه‌های سازمان بوده است.

فعالیت‌های قرآنی نیز با آموزش قرآن، تربیت مربی و حمایت از کانون‌های مردمی دنبال شده است. در خارج از کشور نیز برگزاری کلاس‌های تربیت معلم قرآن و فعالیت‌های قرآنی از برنامه‌های سازمان بوده است. شورای نظارت سازمان تبلیغات اسلامی برای جلوگیری از اشتباه در چاپ قرآن و نظارت بر نشر و توزیع صحیح آن تشکیل شد.

پژوهش، آموزش و رسانه

پژوهش و آموزش علوم و معارف اسلامی از دیگر حوزه‌های فعالیت سازمان است. این فعالیت‌ها شامل پژوهش‌های معرفتی و کاربردی، حمایت از پژوهش‌های دینی و آموزش نیروهای متخصص بوده است. پژوهشگاه باقرالعلوم و مدارس علوم و معارف اسلامی صدرا از مراکز این حوزه‌اند. دانشگاه سوره نیز در زمینه آموزش‌های هنری فعالیت می‌کند.

از دهه ۱۳۸۰ش، سازمان تبلیغات اسلامی با توسعه فناوری‌های ارتباطی، فعالیت‌های خود را در فضای مجازی گسترش داد. تأسیس پایگاه فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان، مرکز پاسخ‌گویی به شبهات دینی، دانشنامه مجازی ویکی‌فقه، خبرگزاری مهر و تولید آثار پویانمایی در حوزه هنری از جمله فعالیت‌های این دوره است.

حوزه هنری، مهم‌ترین مجموعه وابسته به سازمان در زمینه هنر است و انتشارات سوره مهر و مؤسسه فرهنگی تسنیم نور نیز از دیگر مجموعه‌های وابسته به آن هستند.

فعالیت‌های برون‌مرزی

فعالیت‌های برون‌مرزی سازمان تبلیغات اسلامی شامل اعزام هیئت‌های تبلیغی به کشورهای مختلف، تأسیس مرکز هماهنگی تبلیغات خارج از کشور و حمایت از انجمن‌های اسلامی خارج از کشور بود. همچنین بیش از صد انجمن اسلامی در خارج از کشور زیر پوشش سازمان قرار گرفت. انتشار کتاب به زبان‌های گوناگون، برگزاری کلاس‌های تربیت معلم قرآن و فعالیت‌های قرآنی نیز از دیگر برنامه‌های این سازمان به شمار می‌رفت.