سلام (نماز)

مقاله متوسط
رده ناقص
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
شناسه ارزیابی نشده
از ویکی شیعه

سَلام جزء پایانی نماز است که پس از تشهد آخر نماز خوانده می‌شود. سلام از واجبات غیر رکنی نماز است و در همه نمازها به جز نماز میت وجود دارد.

تعریف

سلام در لغت از «س.ل.م» به معنای سلامتی، امنیت و صلح است[۱] که در فارسی به درود ترجمه شده است.[۲]

در روایت است که مردی از امیرمؤمنان(ع) پرسید: معنای "السلام علیکم..." چیست؟ امام فرمود:

«پیشوای مترجمان فرمایش خداست و در وقتی که "السلام علیکم..." خطاب به همگان می‌گوید، به معنای آن است که همگی از عذاب خدا در روز قیامت مصون هستید.»[۳]

همچنین در روایتی دیگر از امام صادق(ع) نقل شده است:

«معنای سلام در آخر هر نماز امان است، یعنی کسی که امر پروردگار متعال را به جا آورد و به سنت پیغمبر خدا به حال خضوع و خشوع عمل کند، پس او از بلای دنیا و از عذاب آخرت در امان می‌ماند.»[۴]

معنای سلام‌های نماز

سه سلام در آخر نماز خوانده می‌شود:

  • «اَلسَّلامُ عَلَیک اَیُهَا النَّبِیُّ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ»؛ یعنی سلام بر تو‌ای پیغمبر و رحمت و برکات خدا بر تو باد.
  • «اَلسَّلامُ عَلَینا وَ عَلی عِبادِ اللَّهِ الصّالِحینَ»؛ یعنی سلام از خداوند عالم بر نمازگزاران و تمام بندگان خوب او.
  • «اَلسَّلامُ عَلَیکمْ وَ رَحْمَةُ اللَّه وَ بَرَکاتُهُ»؛ یعنی سلام و رحمت و برکات خداوند بر شما مؤمنین باد.[۵]

مخاطب سلام‌های نماز

مخاطب سلام اول رسول خداست. مخاطب سلام دوم همه مؤمنین و بندگان صالح خدا هستند. مخاطب جمله سوم: «السّلام علیکم و رحمة الله برکاته» مبهم است امّا در روایات مصادیقی از این مخاطب را بیان کرده‌اند، از جمله گفته شده: این سلام‌ها خطاب به ملائکه موکل انسان هستند. در بعضی از روایات گفته شده که این سلام خطاب به تمام ملائکه و فرشتگان است و در بعضی آمده که این سلام‌ها به انبیاء الهی است.[۶] شاید هم بتوان گفت: بعد از آن که نمازگزار در سلام اول به رسول خدا سلام کرد و در سلام دوم به تمام نمازگزاران و بندگان شایسته اعم از انبیاء و مؤمنین و ملائکه سلام کرد در سلام سوم به صورت جمعی به همه آنها سلام می‌دهد و همه را مورد مخاطب خود قرار می‌دهد.[نیازمند منبع]

سلام در روایت معراج

در حدیث معراج خداوند به پیامبرش امر می‌کند ابتدا بر خودش و اهل بیتش صلوات بفرستد و پس از آن به فرشتگان و انبیاء و مرسلین که پشت سر ایشان صف کشیده بودند سلام و درود بفرستد، پیامبر فرمود: اَلسَّلامُ عَلَیکم و رَحمَةُ اللهِ وَ بَرَکاتُهُ.[۷]

چرایی سلام در پایان نماز

امام رضا(ع) فلسفه اینکه چرا پایان نماز با ذکر سلام است و نه ذکری مانند حمد یا تسبیح فرمود: نمازگزار با شروع نماز صحبت با مخلوقین را بر خود حرام و رو به سوی خالق کرد، در پایان نماز و رو به سوی مخلوقین کردن، اولین چیزی که گفته می‌شود سلام است.[۸]

می‌توان گفت آخرین مرحله نماز، سلام و درود فرستادن بر پیامبر(ص)، بندگان صالح و همه نمازگزاران است. همان گونه که نماز معراج مؤمن دانسته شده و با گفتن "تکبیرة الاحرام " این معراج آغاز می‌شود، با گفتن "سلام " فرود آمده و به افراد صالح و نیکوکار سلام می‌دهد و این، علامت خروج از نماز است.[۹]

احکام سلام نماز

  • سلام اول و دوم مستحب است. یعنی نمازگزار می‌تواند فقط سلام سوم را بگوید.[۱۰]
  • اگر نمازگزار سلام را فراموش کرد و هنگامی یادش آمد که صورت نماز به هم نخورده و کاری هم که عمدی و سهوی آن نماز را باطل می‌کند، مثل پشت کردن به قبله، انجام نداده بود، باید سلام را بگوید و نمازش صحیح است.[۱۱]

پیوند به بیرون

پانویس

  1. معجم الوسیط، ذیل سلم
  2. «کلمه سلام»، سایت واژه‌یاب.
  3. وسائل الشیعة، ج۶، ص۴۱۷، ابواب التسلیم.
  4. مصباح الشریعة، ترجمه مصطفوی، ص۷۲.
  5. «ترجمه تشهد و سلام نماز»، پایگاه اطلاع رسانی آقا مجتبی تهرانی.
  6. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۲، ص۳۰۶.
  7. الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‌۳، ص۴۸۶.
  8. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۲، ص۳۰۶؛ و وسائل، ابواب تسلیم، باب ۱، ح ۱۱.
  9. «معنای سلام آخرر نماز»، مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی.
  10. شهید ثانی، الروضة البهیة، ۱۳۸۶ق، ج۱، ص۶۲۴.
  11. «واجبات نماز- ذکر، تشهد، سلام»، سایت آیت‌الله خامنه‌ای.

منابع

  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۰۳ق.
  • مصباح الشریعة، منسوب به جعفر بن محمد علیه‌السلام، ترجمه حسن مصطفوی، تهران، انتشارات انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، چاپ اول، ۱۳۶۰ش.
  • بحار الأنوار(ط- بیروت)، مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، بیروت،‌دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
  • وسائل الشیعة، شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، مصحح مؤسسة آل البیت علیهم السلام، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.