عصای موسی
| معجزات و ارهاصات | |||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||
عصای موسی(ع) از ودایع امامت است که برخی از معجزات حضرت موسی(ع) از طریق آن رخ داده است. این عصا که از درختان بهشتی دانسته شده، از حضرت آدم به حضرت شعیب و سپس به حضرت موسی(ع) رسید. طبق روایات، ای عصای نزد امامان(ع) بوده و هنگام ظهور در دست امام مهدی(عج) خواهد بود.
تبدیل عصا به مار، شکافتهشدن دریا و عبور بنیاسرائیل از دریا و زدن عصا به سنگ و بیرون آمدن دوازده چشمه آب از آن، معجزاتی است که حضرت موسی توسط عصایش انجام داد.
معجزات حضرت موسی با عصا
حضرت موسی(ع) با عصای خود چندین معجزه داشته که قرآن به آنها اشاره کرده است:
- معجزه تبدیل عصای حضرت موسی به مار، در پنج سوره قرآن و هشت آیه ذکر شده است.[۱] بنابر آیات قرآن، عصای موسی در سه ماجرا تبدیل به مار شده است:
- تبدیل عصا به مار در کوه طور: بنابر آنچه در سه سوره قصص، نمل و طه آمده است،[۲] عصای حضرت موسی پس از آنکه بر زمین افتاد، تبدیل به مار شد.[۳]
- تبدیل عصا به مار عظیم در حضور فرعون: بنابر آیات قرآن،[۴] وقتی موسی نزد فرعون رفت تا او را به راه حق دعوت کند، فرعون از او شاهدی برای اثبات راستگوییاش خواست و حضرت موسی عصایش را به زمین افکند و تبدیل به مار عظیم شد.[۵]
- تبدیل عصا به مار در برابر ساحران: براساس آیات سورههای شعراء، اعراف و طه، موسی پس از آنکه عصای خود را در حضور فرعون به ماری عظیم تبدیل کرد،[۶] خواسته فرعون را برای رقابت با ساحران اجابت کرد، عصای خود را بر زمین انداخت. عصا تبدیل به ماری شد که همه طنابهای ساحران را بلعید.[۷] این رویداد منتهی به ایمان آوردن ساحران[۸] و در عین حال انکار فرعون شد.[۹]
- شکافته شدن دریا و عبور بنیاسرائیل از آن: بر اساس آیه ۶۳ سوره شعراء، خداوند به موسی وحی کرد عصای خود را به دریا بزند تا راهی در میان دریا گشوده شود. پس موسی(ع) عصای خود را به آب زد، دریا شکافته شد و موسی و یارانش از آب عبور کردند؛ اما فرعون و سپاهیانش غرق شدند.[۱۰]
- زدن عصا به سنگ و جوشیدن آب از آن: براساس آیه ۶۰ سوره بقره، موسی(ع) در بیابان خشکی که بنیاسرائیل در آن در مضیقه بودند، از خداوند تقاضای آب کرد و از طرف خدا دستور آمد که عصایش را به سنگ مخصوصی بزند. ناگهان دوازده چشمه آب از آن سنگ جوشید.[۱۱]
عصای موسی نزد امامان شیعه
عصای موسی از ودایع امامت شمرده شده است. در حدیثی از امام باقر(ع) نقل شده است «عصای موسی یادگاری از حضرت آدم(ع) بود که به شعیب(ع) رسید و پس از شعیب نیز به دست حضرت موسی افتاد و هم اکنون نزد ماست. عصا برای قائم آل محمد مهیا شده است و با آن آنچه را که موسی انجام داده بود، انجام خواهد داد.[۱۲] امام صادق(ع) نیز فرمود: عصای موسی(ع) نزد ماست.[۱۳]
توصیف عصا
درباره نام، جنس، ویژگی و کاربرد عصای موسی در کتب فریقین مطالبی نقل شده است.[۱۴] از امام باقر(ع) نقل شده عصای موسی را حضرت آدم از بهشت به زمین آورد و آن از درخت عوسَج بهشتی بوده است.[۱۵] در حدیث دیگری امام صادق(ع) فرمود: عصای موسی چوبی بود از درخت بهشتی مُورد (درختی شبیه به انار) است.[۱۶] در روایتی از امام باقر آمده که پس از مشاهده عصا در توصیف آن فرمود که عصا سبز بود مانند روزی که از درخت بریده شده بود. وقتی با آن سخن میگویی، حرف میزند.[۱۷]
بر پایه برخی گزارشها، حضرت شعیب(ع) از حضرت موسی(ع) خواست از داخل خانه، از میان عصاها یکی را انتخاب کند. موسی(ع) وقتی خواست عصایی را انتخاب کند، تا سه بار عصای نوح و ابراهیم(ع) (عصای نوح که به ابراهیم رسیده بود) به صورت معجزهآسا حرکت کرده و در دست موسی قرار گرفت. پس از آن شعیب از موسی خواست همان را بردارد؛ زیرا خداوند آن را مختص تو قرار داده است.[۱۸]
جستار وابسته
پانویس
- ↑ رهنما و پارچهباف، «تأملی در تعریف کلامی معجزه...»، ص۵.
- ↑ رهنما و پارچهباف، «تأملی در تعریف کلامی معجزه...»، ص۸-۹.
- ↑ گروه فرهنگ و ادب بنیاد پژوهشهای اسلامی، فرهنگنامه قرآنی، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۶۰۲.
- ↑ سوره شعراء، آیه ۳۲.
- ↑ طریحی، مجمع البحرین، ۱۳۷۵ش، ج۲، ص۱۷-۱۸.
- ↑ سوره شعراء، آیه ۳۲.
- ↑ سوره اعراف، آیه ۱۱۷.
- ↑ سوره اعراف، آیه ۱۲۰، ۱۲۱؛ سوره طه، آیه ۷۰؛ سوره شعراء، آیه ۴۶-۴۸.
- ↑ سوره اعراف، آیه ۱۲۳؛ سوره طه، آیه ۷۱؛ سوره شعراء، آیه ۴۹.
- ↑ طباطبائی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۵، ص۲۷۷-۲۷۸؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۳، ص۲۵۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱، ۲۷۱و۲۷۲.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۲۳۱؛ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۲، ص۳۱۸.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۲۳۱.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: مجلسی، بحارالانوار، ۱۳۹۰ق، ج۱۳، ص۶۰؛ ثعالبی، قصص الأنبیاء، ۲۰۰۷م، ص۱۷۶.
- ↑ مجلسی، تاریخ پیامبران، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص ۶۰۹.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۲۵۰.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۲۳۱؛ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۲، ص۳۱۸.
- ↑ مجلسی، تاریخ پیامبران، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۶۰۳؛ راوندی، قصص الانبیاء، ۱۴۰۹ق، ص۱۵۲.
منابع
- ثعالبی، أبی إسحاق أحمد النیشابوری، قصص الأنبیاء (عرائس المجالس)، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۲۰۰۷م.
- راوندی، قطب الدین، قصص الانبیاء، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۴۰۹ق.
- رهنما، رضا و محمد پارچهباف، «تأملی در تعریف کلامی معجزه بر اساس گزارش قرآن از معجزه عصای حضرت موسی (ع)»، پژوهش های قرآنی، شماره ۸۹، زمستان ۱۳۹۷ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه الاعلمی، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمعُ البیان فی تفسیر القُرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۹ق.
- طریحی، فخرالدین بن محمد، مجمع البحرین، تهران، مرتضوی، ۱۳۷۵ش.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، مکتبة الصدوق، ۱۳۸۱ق.
- گروه فرهنگ و ادب بنیاد پژوهشهای اسلامی، فرهنگنامه قرآنی، ..... ۱۳۷۲ش.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۹۰ق.
- مجلسی، محمدباقر، تاریخ پیامبران علیهم السلام؛ حیوة القلوب، تهران، آدینه سبز، ۱۳۸۸ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴ش.