مقاله نامزد خوبیدگی

تذکرة القبور (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
تذکرة القبور
تذکرة القبور گزی اصفهانی.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده ملا عبدالکریم گزی
تاریخ نگارش ۱۳۲۴ق
موضوع معرفی عالمان مدفون در اصفهان
زبان فارسی
مجموعه یک جلد
اطلاعات نشر
ناشر کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی
تاریخ نشر ۱۳۷۱ش

تَذْکِرَةُ الْقُبور کتابی به زبان فارسی تألیف ملا عبدالکریم گزی (متوفای ۱۳۳۹ق) از عالمان قرن سیزدهم و چهاردهم قمری در اصفهان. نویسنده در این اثر به معرفی و شرح‌حال یکصد نفر از عالمان، عارفان و شاعرانی پرداخته که در اصفهان و توابع آن مدفون‌اند. ملا عبدالکریم، کتاب را در سال ۱۳۲۴ق نوشته و نخستین بار در همان سال، انتشار یافته است.

مؤلف

نوشتار اصلی: عبدالکریم گزی

ملا عبدالکریم گزی اصفهانی از عالمان حوزه علمیه اصفهان که در حدود سال ۱۲۶۰ق متولد شد. وی در ۱۳ ذی‌الحجه سال ۱۳۳۹ق (۱۳۰۰ش) درگذشت و در تکیه کازرونی تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شد. از او تألیفاتی بر جای مانده که مشهورترین آن کتاب «تذکرة القبور» است.[۱]

انگیزه تألیف

نویسنده در مقدمه کتاب، با اشاره به حدیث «کسی که قادر به زیارت ما نباشد، صالحان شیعه را زیارت کند»،[۲] هدف خود را این‌گونه توضیح می‌دهد که چون مقابر بی‌شماری از عالمان در اصفهان وجود دارد، ضمن شناساندن مواضع قبور، به احیای نام و معرفت زیارت آنان پرداخته و کتاب را به زبان عامیانه تألیف کرده است تا موجب بهره کامل مؤمنان قرار گیرد.[۳]

محتوا

مؤلف در اثر خویش که آن را در سال ۱۳۲۴ق نگاشته، به معرفی قبور تقریبا یکصد نفر از عالمان مدفون در شهر اصفهان و اطراف آن پرداخته و به اختصار، به احوال و آثار و کرامات آنها نیز اشاره نموده است. بخش‌های کتاب به این شرح است:[۴]

پژوهش‌های پیرامون کتاب

چاپ دوم کتاب با حواشی و تعلیقات سید مصلح‌الدین مهدوی

تذکرة القبور پس از انتشار، مورد استقبال عالمان و عموم مردم واقع شده[۶] و افرادی که بر این کتاب حاشیه زده‌اند، عبارتند از:

سید مصلح‌الدین مهدوی در سال ۱۳۶۹ق، شخصیت‌های ذکر شده در کتاب را با ملحقات و اضافات، به هفتصد تن رساند و با نام «رجال اصفهان» منتشر کرد.[۸] [۹] وی بار دیگر کتاب را کامل‌تر ساخت و بیش از هزار نفر را در آن معرفی کرد و به نام «تذکرة القبور یا دانشمندان و بزرگان اصفهان» در کتابفروشی ثقفی اصفهان به چاپ رساند.[۱۰]

سید محمود موسوی ده‌سرخی هم در شوال ۱۴۰۵ق، نسخه چاپ اول کتاب را با افزودن منابع و ترتیب اسامی به حروف الفبا چاپ کرد.[۱۱]

ویژگی‌ها

کتاب تذکرة القبور تنها به زندگی‌نامه عالمان و بزرگان شهر اصفهان نپرداخته و نام افرادی را که از دیگر شهرها کوچ کرده و در اصفهان درگذشتند نیز در بر می‌گیرد. از دیگر ویژگی‌ها اینکه چون مؤلف به غیر از منابع مکتوب، از آگاهی‌ها و گفته‌های دیگران هم بهره برده،[۱۲] گاه اطلاعاتی به دست می‌دهد که در هیچ منبعی نمی‌توان یافت.[۱۳]

چاپ

این اثر، نخست در سال ۱۳۲۴ق و در زمان حیات مؤلف به چاپ رسید.[۱۴] [۱۵]

یکی از چاپ‌های کتاب در سال ۱۳۷۱ش است که به کوشش ناصر باقری بیدهندی در کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی انتشار یافت و اشعار ملاعبدالکریم گزی در پایان آن ضمیمه گردید.[۱۶]

پانویس

  1. گزی، رجال اصفهان یا تذکرة القبور، ۱۳۲۸ش، ص۸.
  2. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، جماعة المدرسين في الحوزة العلمية، ج۲، ص۷۳.
  3. گزی، تذکرة القبور، ۱۳۷۱ش، ص۱۱و۱۲.
  4. گزی، تذکرة القبور، ۱۳۷۱ش، ص۱۲۸.
  5. گزی، تذکرة القبور، ۱۳۷۱ش، ص۹۹-۱۲۸.
  6. گزی، تذکرة القبور، ۱۳۷۱ش، ص۶.
  7. گزی، تذکرة القبور، ۱۳۷۱ش، ص۷.
  8. گزی، تذکرة القبور، ۱۳۷۱ش، ص۷.
  9. آقابزرگ، الذریعه، ج۱۰، ص۹۶و۹۷.
  10. گزی، تذکرة القبور، ۱۳۷۱ش، ص۷.
  11. گزی، تذکرة القبور، ۱۳۷۱ش، ص۷.
  12. گزی، تذکرة القبور، ۱۳۷۱ش، ص۱۱.
  13. دائرةالمعارف تشیع، ج۴، ص۱۹۶.
  14. گزی، تذکرة القبور، ۱۳۷۱ش، ص۷.
  15. آقابزرگ، الذریعه، ج۴، ص۴۴.
  16. گزی، تذکرة القبور، ۱۳۷۱ش، ص۸.

منابع

  • شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، جماعة المدرسين في الحوزة العلمية، [بی‌تا].
  • گزی، عبدالکریم، تذکرة القبور، به کوشش: ناصر باقری بیدهندی، قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی، ۱۳۷۱ش.
  • گزی، عبدالکریم، رجال اصفهان یا تذکرة القبور، حاشیه‌نویس: سید مصلح‌الدین مهدوی، بی‌نا، ۱۳۲۸ش.
  • تهرانی، آقا بزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالاضواء.
  • خرمشاهی و دیگران، دائرةالمعارف تشیع، تهران، حکمت، ۱۳۹۰ش.

پیوند به بیرون