آیه ۱۰۵ سوره توبه
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیه ۱۰۵ سوره توبه |
| واقع در سوره | توبه |
| شماره آیه | ۱۰۵ |
| جزء | ۱۱ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | اعتقادی |
| درباره | آگاهی خداوند، پیامبر و مؤمنان از اعمال مردم. |
| آیات مرتبط | آیه ۱۴۳ سوره بقره |
آیه ۱۰۵ سوره توبه بیانگر مشاهده اعمال انسانها از سوی خدا، پیامبر اسلام(ص) و مؤمنان است. این آيه از پیامبر(ص) میخواهد که به مردم بگوید: اعمال نیک و بدشان در قیامت به آنان اطلاع داده میشود و پاداش یا کیفر آنها را خواهند دید.
بر اساس روایات، منظور از مؤمنان در این آیه، امامان معصوم هستند و بههمیندلیل، این آیه از مبانی قرآنی اعتقاد به عرضه اعمال به پیامبر(ص) و ائمه(ع) محسوب شده است.
حیاء و تقوا و کاهش فقر از جمله آثار تربیتی و اجتماعی است که برای این آیه بیان شده است. به گفته علامه طباطبایی، مخاطب آیه تمام انسانها هستند.
معرفی، متن و ترجمه و آیه
آیه ۱۰۵ سوره توبه هشداری برای مردم است که آنچه انجام میدهند توسط خدا، رسولش و مؤمنان مشاهده خواهد شد. این آگاهی مقدمه پاداش یا کیفر در آخرت دانسته شده است. در ادامه آیه آمده است که خدا به عنوان شاهدِ اعمالِ پنهان و آشکار در روز قیامت، شما را از آنچه انجام دادهاید، مطلع خواهد کرد.[۱]
وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ ۖ وَسَتُرَدُّونَ إِلَىٰ عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
بگو: «عمل کنید! خداوند و فرستاده او و مؤمنان، اعمال شما را میبینند! و بزودی، بسوی دانای نهان و آشکار، بازگردانده میشوید؛ و شما را به آنچه عمل میکردید، خبر میدهد!»[۲]
آیه۱۰۵ سوره توبه
مستند قرآنی عرضه اعمال
آيه ۱۰۵ سوره توبه یکی از مستندات قرآنی اعتقاد به عرضه اعمال دانسته شده است.[۳] بر این اساس خداوند از راههای خاصی اعمال مردم را بر پیامبر و امامان معصوم عرضه میکند و آنان از اعمالشان آگاه میشوند.[۴]
مؤمنان در آیه چه کسانیاند؟
به گفته برخی مفسران منظور از مؤمنان در این آیه همه افراد با ایمان نیست، بلکه گروهی خاصی است که بهفرمان خداوند از اسرار غیب آگاه میشوند.[۵] برخی مصداق آن را در این آیه شهداء و برخی دیگر ملائکهٔ کاتب اعمال، دانستهاند.[۶] شیعیان، با استناد به روایاتی که به حد تواتر میرسند، معتقدند منظور از مؤمنانِ شاهدِ اعمال انسانها، امامان معصوم هستند که جانشینی پیامبر را به عهده دارند.[۷] در تفسیر اثنیعشری استدلال شده که همراهبودن با رسول خدا ایجاب میکند که مؤمنان تالیتِلْوِ رسول خدا (در رتبه پس از پیامبر) و از عصمت برخوردار باشند و چنین ویژگیای تنها در ائمه وجود دارد.[۸]
آثار تربیتی و اجتماعیِ اعتقاد به نظارت بر اعمال
گسترش پرهیزگاری، حیاء و جامعه سالم را آثار تربیتی و اجتماعی برای این آیه برشمردهاند.[۹] به گفته علامه طباطبایی در تفسیر المیزان اگرچه آیات قبل در مورد زکات است و اینطور مینمایاند که این آیه نیز درصدد تشویق مؤمنان به اعطای زکات باشد؛ اما چون (قُلِ اعْمَلُوا) مطلق است، آیه، اختصاصی به زکات و حتی به مؤمنان ندارد، بلکه خطاب به تمام انسانها حتی کافران و منافقان یا دستکم شامل مؤمنان و منافقان است.[۱۰]
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۸، ص۱۲۴.طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۹، ص۳۸۰.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۸، ص۱۱۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۸، ص۱۲۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۸، ص۱۲۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۸،ص ۱۲۸.
- ↑ شاهعبدالعظیمی، تفسیر اثنیعشری،۱۳۶۳ش، ج۵، ص۱۹۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۸، ص۱۲۴- ۱۲۸.قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۷۵ش، ج۳، ص۴۹۹.
- ↑ شاه عبدالعظیمی، تفسیر اثنی عشری،۱۳۶۳ش، ج۵، ص۱۹۷
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۹، ص۳۷۸. قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۷۵ش، ج۳، ص۴۹۹.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۹، ص۳۷۸.
منابع
- شاه عبدالعظیمی، حسین، تفسیر اثنی عشری، تهران، میقات، ۱۳۶۳ش.
- طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القران، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۳۹۳ق.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهای از قرآن، چاپ اول، ۱۳۸۸ش.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، موسسة الوفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهل و یکم، ۱۳۸۰ش.