ام ولد: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۳۹

ام ولد کنیزی است که از مالک خود دارای فرزند شده باشد. به نقل شیخ مفید مادر هفت تن از امامان شیعه ام ولد بوده‌اند. در فقه برای ام ولد شدن کنیز شرایطی قرار داده شده از جمله اینکه پدر فرزند نباید برده باشد و کنیز هم در ملک صاحبش باردار شده باشد. ام ولد پس از مرگ مالک (پدرفرزند) به واسطه ارث فرزند خود یا بخشی از آن، آزاد خواهد شد.

مفهوم‌شناسی و جایگاه

ام ولد به‌معنای مادر فرزند، کنیزی است که از مالک خود دارای فرزند شده باشد.^[۱]

در کتب فقهی از واژه استیلاد برای اشاره به مفهوم ام ولد و احکام آن استفاده می‌شود.^[۲] این واژه در معنای عام استعداد بادار کردن یا باردار شدن است که شامل زن و مرد آزاد یا برده می‌شود و احکام آن در باب نکاح می‌آید.^[۳] استیلاد در معنای خاص خود بر کنیزی اطلاق می‌شود که از مولای (مالک) خود صاحب فرزند شده است و نام ام ولد بر او گذاشته می‌شود.^[۴] استیلاد در معنای دوم در چند باب فقه از جمله تجارت، وصيت، طلاق، ارث و قصاص مورد بررسی قرار گرفته شده است.^[۵]

بر اساس نقل شیخ مفید در ارشاد، مادر هفت تن از امامان شیعه از جمله شهربانو مادر امام سجاد و نرجس مادر امام مهدی ام ولد بوده‌اند.^[۶]

شرایط

در فقه برای تحقق ام ولد باید پدر فرزند برده نباشد.^[۷]

احکام

فرزند به دنیا آمده از ام ولد، برده نخواهد بود.^[۸] ام ولد پس از مرگ مالک (پدرفرزند) به واسطه ارث فرزند خود یا بخشی از آن، آزاد خواهد شد. در غیر این صورت برده خواهد ماند.^[۹]

استيلاد امرى مشروع و موجب محدود شدن اختيارات مولا دربارۀ كنيز است.^[۱۰]

پانویس

الگوی پانویس غیرفعال شده است. لطفا از الگوی پانوشت استفاده شود

منابع

انصاری، محمدعلی، الموسوعة الفقهیة المیسرة، قم، مجمع الفكر الإسلامی، ۱۴۱۵ق.
حلی، حسن بن یوسف، تحریر الأحکام الشرعیة، مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام‌، بی‎تا.
دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، بی‎نا، ۱۳۴۲ش.
هاشمی شاهرودی، سید محمود، المعجم الفقهی لکتب الشیخ الطوسی، قم، موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، ۱۳۸۳ش.
طوسی، محمد بن حسن، المبسوط، به تحقیق: محمدباقر بهبودی، تهران، المکتبه المرتضویه، بی‎تا.
مفید، محمد بن محمد، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.

↑ دهخدا، لغت‌نامه، ۱۳۷۷ش، ذیل واژه؛ علامه حلی، تحریر الاحکام، ۱۴۲۰، ج۴، ص۲۸۵.
↑ مجلسی، یک دوره فقه کامل، ۱۴۰۰ق، ص۱۷۱؛ هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۴۷۴.
↑ هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۴۷۵.
↑ مجلسی، یک دوره فقه کامل، ۱۴۰۰ق، ص۱۷۱.
↑ أنصاری، الموسوعة الفقهیة المیسرة، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۱۶۵؛ هاشمی شاهرودی، المعجم الفقهی لکتب الشیخ الطوسی، ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۲۸۴؛ هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۴۷۴-۴۷۵.
↑ مفید، إرشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۳۷، ۲۱۵، ۲۴۷، ۲۷۳، ۲۹۷، ۳۱۳، ۳۳۹.
↑ حلی، تحریر الأحکام الشرعیة، مؤسسه آل البیت، ج۲، ص۹۵.
↑ حلی، تحریر الأحکام الشرعیة، مؤسسه آل البیت، ج۲، ص۹۵.
↑ طوسی، المبسوط، المکتبه المرتضویه، ج۶، ص۱۸۶؛ حلی، تحریر الأحکام الشرعیة، مؤسسه آل البیت، ج۲، ص۹۵
↑ هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶، ج۱، ص۴۷۵.

[1] دهخدا، لغت‌نامه، ۱۳۷۷ش، ذیل واژه؛ علامه حلی، تحریر الاحکام، ۱۴۲۰، ج۴، ص۲۸۵.

[2] مجلسی، یک دوره فقه کامل، ۱۴۰۰ق، ص۱۷۱؛ هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۴۷۴.

[3] هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۴۷۵.

[4] مجلسی، یک دوره فقه کامل، ۱۴۰۰ق، ص۱۷۱.

[5] أنصاری، الموسوعة الفقهیة المیسرة، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۱۶۵؛ هاشمی شاهرودی، المعجم الفقهی لکتب الشیخ الطوسی، ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۲۸۴؛ هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۴۷۴-۴۷۵.

[6] مفید، إرشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۳۷، ۲۱۵، ۲۴۷، ۲۷۳، ۲۹۷، ۳۱۳، ۳۳۹.

[7] حلی، تحریر الأحکام الشرعیة، مؤسسه آل البیت، ج۲، ص۹۵.

[8] حلی، تحریر الأحکام الشرعیة، مؤسسه آل البیت، ج۲، ص۹۵.

[9] طوسی، المبسوط، المکتبه المرتضویه، ج۶، ص۱۸۶؛ حلی، تحریر الأحکام الشرعیة، مؤسسه آل البیت، ج۲، ص۹۵

[10] هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶، ج۱، ص۴۷۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 ام ولد به‌معنای مادر فرزند، کنیزی است که از مالک خود دارای فرزند شده باشد.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ۱۳۷۷ش، ذیل واژه؛ علامه حلی، تحریر الاحکام، ۱۴۲۰، ج۴، ص۲۸۵.</ref>
-در کتب فقهی از واژه استیلاد برای اشاره به مفهوم ام ولد و احکام آن استفاده می‎شود. این واژه در معنای عام به استعداد بادار کردن یا باردار شدن است که شامل زن و مرد آزاد یا برده می‌شود و احکام آن در کتاب النکاح آمده است. استیلاد در معنای خاص خود بر کنیزی اطلاق می‌شود که از مولای (مالک) خود صاحب فرزند شده است و نام ام ولد بر او گذاشته می‌شود. استیلاد در معنای دوم در چند [[ابواب فقه|باب فقه]] از جمله [[تجارت]]، [[وصيت]]، [[طلاق]]، [[ارث]] و [[قصاص]] مورد بررسی قرار گرفته شده است.<ref>أنصاری، الموسوعة الفقهیة المیسرة، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۱۶۵؛ هاشمی شاهرودی، المعجم الفقهی لکتب الشیخ الطوسی، ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۲۸۴؛ هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۴۷۴-۴۷۵.</ref>
+در کتب فقهی از واژه استیلاد برای اشاره به مفهوم ام ولد و احکام آن استفاده می‌شود.<ref>مجلسی، یک دوره فقه کامل، ۱۴۰۰ق، ص۱۷۱؛ هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۴۷۴.</ref> این واژه در معنای عام استعداد بادار کردن یا باردار شدن است که شامل زن و مرد آزاد یا برده می‌شود و احکام آن در [[نکاح|باب نکاح]] می‌آید.<ref>هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۴۷۵.</ref> استیلاد در معنای خاص خود بر کنیزی اطلاق می‌شود که از مولای (مالک) خود صاحب فرزند شده است و نام ام ولد بر او گذاشته می‌شود.<ref>مجلسی، یک دوره فقه کامل، ۱۴۰۰ق، ص۱۷۱.</ref> استیلاد در معنای دوم در چند [[ابواب فقه|باب فقه]] از جمله [[تجارت]]، [[وصيت]]، [[طلاق]]، [[ارث]] و [[قصاص]] مورد بررسی قرار گرفته شده است.<ref>أنصاری، الموسوعة الفقهیة المیسرة، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۱۶۵؛ هاشمی شاهرودی، المعجم الفقهی لکتب الشیخ الطوسی، ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۲۸۴؛ هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۴۷۴-۴۷۵.</ref>
 بر اساس نقل [[شیخ مفید]] در [[ارشاد]]، مادر هفت تن از [[امامان شیعه]] از جمله [[شهربانو]] مادر [[امام سجاد]] و [[نرجس]] مادر [[امام مهدی]] ام ولد بوده‌اند.<ref>مفید، إرشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۳۷، ۲۱۵، ۲۴۷، ۲۷۳، ۲۹۷، ۳۱۳، ۳۳۹.</ref>