سهو النبی: تفاوت میان نسخهها
P.motahari (بحث | مشارکتها) |
P.motahari (بحث | مشارکتها) جز ←موافقان |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
در سهوالنبی، پرسش متکلمان این است که آیا ممکن است پیامبران مانند مردم عادی، دچار اشتباه یا فراموشی شوند یا خیر.<ref>محمدی راد، «سهو النبی صلی الله علیه و آله»، ص۱۰۱.</ref> | در سهوالنبی، پرسش متکلمان این است که آیا ممکن است پیامبران مانند مردم عادی، دچار اشتباه یا فراموشی شوند یا خیر.<ref>محمدی راد، «سهو النبی صلی الله علیه و آله»، ص۱۰۱.</ref> | ||
==موافقان== | ==دیدگاههای متفاوت== | ||
درخصوص سهوالنبی دیدگاههای متفاوتی میان علمای مسلمان وجود دارد. بیشتر علمای شیعه، خطای پیامبر در امور عادی زندگی را غیرممکن میدانند. برخی از علمای شیعه همچون ابن قولِوَیه، شیخ صدوق و تُستَری، معتقدند ممکن است پیامبر در امور عادی زدنگیاش دچار خطا شود. جمعی چون فخر رازی و بر این باورند که پیامبر حتی در عبادات منیز میتواند دچار فراموشی و خطا شود. | |||
===موافقان=== | |||
[[شیخ صدوق]] و استادش [[ابن ولید]] را از جمله معتقدان به سهو النبی (ص) و از نظریهپردازان پیشگام شیعی شمردهاند.<ref>محمدی راد، «سهو النبی صلی الله علیه و آله»، ص۱۰۱.</ref> صدوق در رد مخالفان سهو النبی (ص) میگوید که رسالهای خواهد نوشت که امروز آن رساله مفقود است.<ref>مکدرموت، اندیشه های کلامی شیخ مفید، ۱۳۷۲ش، ص ۴۷۲.</ref> صدوق معتقد است: [[شیعه]] واقعی، اشتباه پیامبر (ص) در کارهای عادی زندگی را نفی نمیکند؛ بلکه اهل [[غلو]] و [[تفویض]] منکر سهو النبی(ص) هستند. وی از استادش ابن ولید نقل میکند که اولین مرتبه غلو، انکار سهو النبی (ص) است.<ref>ابن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳، ج۱، ص۳۶۰.</ref> برخی نیز میگویند، صدوق فراموشی پیامبر (ص) را در مقام عمل به احکام نیز قبول داشته است.<ref>ابراهیمی راد، «تحلیل و بررسی روایات سهو النبی (ص)»، ص۵۶.</ref> | [[شیخ صدوق]] و استادش [[ابن ولید]] را از جمله معتقدان به سهو النبی (ص) و از نظریهپردازان پیشگام شیعی شمردهاند.<ref>محمدی راد، «سهو النبی صلی الله علیه و آله»، ص۱۰۱.</ref> صدوق در رد مخالفان سهو النبی (ص) میگوید که رسالهای خواهد نوشت که امروز آن رساله مفقود است.<ref>مکدرموت، اندیشه های کلامی شیخ مفید، ۱۳۷۲ش، ص ۴۷۲.</ref> صدوق معتقد است: [[شیعه]] واقعی، اشتباه پیامبر (ص) در کارهای عادی زندگی را نفی نمیکند؛ بلکه اهل [[غلو]] و [[تفویض]] منکر سهو النبی(ص) هستند. وی از استادش ابن ولید نقل میکند که اولین مرتبه غلو، انکار سهو النبی (ص) است.<ref>ابن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳، ج۱، ص۳۶۰.</ref> برخی نیز میگویند، صدوق فراموشی پیامبر (ص) را در مقام عمل به احکام نیز قبول داشته است.<ref>ابراهیمی راد، «تحلیل و بررسی روایات سهو النبی (ص)»، ص۵۶.</ref> | ||
==موافقان== | ==موافقان== | ||
نسخهٔ ۱ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۲:۴۹
 | این مقاله هماکنون در دست ویرایش است.
این برچسب در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۹۷ توسط کاربر:P.motahari برای جلوگیری از تعارض ویرایشی اینجا گذاشته شده است. اگر بیش از پنج روز از آخرین ویرایش مقاله میگذرد میتوانید برچسب را بردارید. در غیر این صورت، شکیبایی کرده و تغییری در مقاله ایجاد نکنید. |
سَهْو النبی به معنای خطا و فراموشی پیامبر (ص)، از مسائل مطرح درباره عصمت پیامبر است. برخی منابع شیعه، شیخ صدوق و استادش ابن ولید را اولین عالمان شیعیِ مطرح کننده نظریه سهو النبی(ص) معرفی کردهاند. در مقابل، گروهی مانند شیخ مفید و شیخ طوسی این نظریه را با عصمت پیامبر (ص) در تضاد دانسته و برخی نیز قائل به تفصیل شدهاند؛ آنان معتقدند پیامبر(ص) در اموری مانند تبلیغ و رسالت دچار سهو و خطا نمیشود ولی در مسائل جاری زندگی، امکان سهو و خطای او وجود دارد. عدهای نیز میگویند شیخ صدوق قائل به اسهاء النبی بوده است؛ یعنی خداوند از روی مصلحت برخی مطالب را از ذهن پیامبر(ص) برده و برای وی سهو ایجاد شده است.
مفهومشناسی
سَهْوُ النَّبی (خطای پیامبر)، مسئلهای کلامی است که در مباحث مربوط به عصمت پیامبران از آن گفتگو میشود. علمای مسلمان دو تعریف متفاوت از آن مطرح کردهاند. علامه مجلسی در کتاب لوامع صاحبقرانی و طبرسی سهوالنبی را اشتباه و خطای پیامبر(ص) در امور عادی معنا کردهاند؛[۱] اما قُرطُبی از علمای اهل سنت، آن را به معنای خطای پیامبر(ص) در عبادات و غیر عبادات دانسته است.
در سهوالنبی، پرسش متکلمان این است که آیا ممکن است پیامبران مانند مردم عادی، دچار اشتباه یا فراموشی شوند یا خیر.[۲]
دیدگاههای متفاوت
درخصوص سهوالنبی دیدگاههای متفاوتی میان علمای مسلمان وجود دارد. بیشتر علمای شیعه، خطای پیامبر در امور عادی زندگی را غیرممکن میدانند. برخی از علمای شیعه همچون ابن قولِوَیه، شیخ صدوق و تُستَری، معتقدند ممکن است پیامبر در امور عادی زدنگیاش دچار خطا شود. جمعی چون فخر رازی و بر این باورند که پیامبر حتی در عبادات منیز میتواند دچار فراموشی و خطا شود.
موافقان
شیخ صدوق و استادش ابن ولید را از جمله معتقدان به سهو النبی (ص) و از نظریهپردازان پیشگام شیعی شمردهاند.[۳] صدوق در رد مخالفان سهو النبی (ص) میگوید که رسالهای خواهد نوشت که امروز آن رساله مفقود است.[۴] صدوق معتقد است: شیعه واقعی، اشتباه پیامبر (ص) در کارهای عادی زندگی را نفی نمیکند؛ بلکه اهل غلو و تفویض منکر سهو النبی(ص) هستند. وی از استادش ابن ولید نقل میکند که اولین مرتبه غلو، انکار سهو النبی (ص) است.[۵] برخی نیز میگویند، صدوق فراموشی پیامبر (ص) را در مقام عمل به احکام نیز قبول داشته است.[۶]
موافقان
قائلان به جواز سهو النبی (ص) در امور عادی به تعدادی از آیات قرآن و روایات استدلال کردهاند. از جمله آیاتی که مورد استدلال واقع شده آیه ۶۹ سوره انعام است. ظاهر این آیه علاوه بر امکان فراموشی پیامبر(ص) از امکان تسلط شیطان بر آن حضرت نیز حکایت میکند؛ ولی این مطلبی است که حتی شیخ صدوق نپذیرفته است. بسیاری از مفسران هم، این خطاب آیه را به حضرت نمیدانند.[۷]
یکی از دلیلهای عمده سهو النبی (ص) روایاتی است که در مورد خطای آن حضرت در نماز وارد شده است، این روایات نه تنها امکان اشتباه بلکه وقوع آن را نیز ثابت میکنند و در کتابهای حدیث شیعه ۱۲ روایت و اهل سنت در حدود ۲۰ حدیث به این مساله اشاره کردهاند.[۸] اما برخی از علما این احادیث را بی اعتبار خواندهاند.[۹]
اِسهاء النبی
عدهای بر این عقیدهاند شیخ صدوق، انبیاء را از ابتدا تا انتهای زندگی، پاک و معصوم دانسته و معتقدان به نفی عصمت را، جاهل به مقام آنها و کافر دانسته است.[۱۰] او در کتاب من لا یحضره الفقیه بین سهو و اسهاء فرق گذاشته است و میگوید اشتباه پیامبر(ص) از قبیل خطا و اشتباه مردم عادی نیست که ریشه آن تسلط شیطان باشد؛ بلکه این خطا به اراده خداوند است که گاهی برای مصلحت؛ مطلبی را از ذهن پیامبر(ص) محو نموده و او را دچار فراموشی میکند. وی این رخداد را اسهاء مینامد. از این رو، برخی بر این عقیدهاند که نسبت دادن اعتقاد به سهو النبی به صدوق صحیح نیست و آنچه مورد نظر ایشان بوده اسهاء النبی است که آن هم به خاطر مصلحت بوده است.[۱۱]
مخالفان
شیخ مفید رسالهای درباره سهو النبی (ص) نوشته و نظر شیخ صدوق و ادلهی وی درباره اثبات آن را رد کرده است.[۱۲] پس از شیخ مفید، شیخ طوسی، محقق حلی و شیخ حر عاملی سهو النبی (ص) را به طور مطلق، جایز نمی دانند.[۱۳]
مخالفان سهو النبی (ص) به ادلهی عصمت مانند کتاب، سنت، اجماع و عقل استدلال کردهاند با این بیان که دایره این ادله شامل سهو نیز میشود. پس همانطور که پیامبر (ص) مرتکب گناه و معصیت نمیشود؛ از سهو و نسیان نیز دور است.
خواجه نصیر میگوید اگر خطایی از پیامبر (ص) ممکن باشد، احتمال دارد این خطا به نبوت او سرایت کند از این رو، سهو النبی (ص) ممکن نیست.[۱۴] شیخ بهایی در مخالفت با سهو النبی (ص) میگوید اگر امر دایر شود بین خطای نبی و خطای صدوق که بگوییم صدوق در نظریه سهو النبی (ص) خطا کرده، صدوق اولی به این اشتباه است.[۱۵]
مطالعه بیشتر
- شیخ مفید، کتاب «عدم سهو النبی (ص)»
- محمد اسماعیل خواجویی، کتاب «رسالة سهو النبی»
- میرزا جواد تبریزی، کتاب «نفی السهو عن النبی (ص)»
- شیخ محمدتقی شوشتری، رساله فی سهو النبی
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ مجلسی، لوامع صاحبقرانی، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۳۰۰.
- ↑ محمدی راد، «سهو النبی صلی الله علیه و آله»، ص۱۰۱.
- ↑ محمدی راد، «سهو النبی صلی الله علیه و آله»، ص۱۰۱.
- ↑ مکدرموت، اندیشه های کلامی شیخ مفید، ۱۳۷۲ش، ص ۴۷۲.
- ↑ ابن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳، ج۱، ص۳۶۰.
- ↑ ابراهیمی راد، «تحلیل و بررسی روایات سهو النبی (ص)»، ص۵۶.
- ↑ محمدی راد، «سهو النبی صلی الله علیه و آله»، ص۱۰۳.
- ↑ محمدی راد، «سهو النبی صلی الله علیه و آله»، ص۱۰۵.
- ↑ ابراهیمی راد، «تحلیل و بررسی روایات سهو النبی (ص)»، ص۵۲.
- ↑ سید عرب، سهو النبی، ۱۳۹۰ش، ج۹، ص۴۴۸.
- ↑ ابن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص ۳۵۹.
- ↑ شیخ مفید، عدم سهو النبی، ۱۴۱۳ق، ص۱۸.
- ↑ محمدی راد، «سهو النبی صلی الله علیه و آله»، ص۱۰۲.
- ↑ سید عرب، سهو النبی، ۱۳۹۰ش، ج۹، ص۴۴۸.
- ↑ حسن زاده آملی، هزار و یک کلمه، ۱۳۸۱ش، ج۲، ص ۴۴۵.
منابع
- ابراهیمی راد، محمد، «تحلیل و بررسی روایات سهو النبی (ص)»، قم، دانشگاه قرآن و حدیث، تابستان ۱۳۸۸ش.
- ابن بابویه، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
- حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک کلمه، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۸۱ش.
- سید عرب، حسن، «سهو النبی»، در دایرة المعارف تشیع، ج۹، تهران، موسسه انتشارات حکمت، ۱۳۹۰ش.
- شیخ مفید، محمد، عدم سهو النبی، قم، ناشر المؤتمر العالمی للشیخ المفید، چاپ اول،۱۴۱۳ق.
- علامه طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، مکتبة النشر الإسلامی، چاپ پنجم،۱۴۱۷ق.
- مجلسی، محمدتقی بن مقصودعلی، لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه، قم، مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم، ۱۴۱۴ق.
- محمدی راد، حمید، «سهو النبی صلی الله علیه و آله»، قم، موسسه امام صادق (ع)، زمستان۱۳۷۶ش.
- مکدرموت مارتین، اندیشههای کلامی شیخ مفید، ترجمه احمد آرام، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۲ش.
پیوند به بیرون
