نهروان
 | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| کشور | عراق |
| استان | بغداد |
| زبان | عربی |
| اطلاعات تاریخی | |
| نام قدیم | شهر جسر نهروان |
| سال تأسیس | دوره سلسله ساسانی |
| وقایع مهم | جنگ نهروان |
نَهْرَوان منطقه‌ای در شرق دجله در عراق است که میان بغداد و واسط قرار دارد.[۱] این منطقه به سه بخش عُلیا، وُسطیٰ و سُفلیٰ تقسیم می‌شد که قاطول، تامرّا و جسر نهروان نام داشتند.[۲] جنگ نهروان، نبرد امام علی(ع) با خوارج، در سال ۳۸ق در نزدیکی جسر نهروان رخ داد.[۳]
نهروان در چهارفرسخی بغداد قرار داشت[۴] و از منزلگاه‌های جاده خراسان بود.[۵] برخی از علما و دانشمندان اسلامی[۶] مانند ابوالفرج نهروانی به این منطقه منسوب بوده‌اند.[۷]
نهروان در اصل نام نهری بود که از دجله جدا می‌شد و بخش‌هایی از شرق آن را آبیاری می‌کرد.[۸] احداث این نهر به ایرانیان در دوره ساسانیان و به‌ویژه زمان شاپور دوم نسبت داده شده است.[۹] بر روی آن پل‌ها و سدهایی ساخته شد[۱۰] و شهر جسر نهروان نیز در کنار یکی از این پل‌ها بود.[۱۱]
درباره سرچشمه این نهر گزارش‌های متفاوتی وجود دارد؛ از جمله سرچشمه آن را آذربایجان یا نزدیکی تامرّا و حلوان دانسته‌اند.[۱۲] برخی منابع نیز نام فارسی آن را جوروان دانسته‌اند که پس از ورود به زبان عربی به نهروان تبدیل شده است.[۱۳] در تقسیمات کنونی عراق، نهروان بخشی از شهرستان مدائن در استان بغداد است.[۱۴]
پانویس
- ↑ قزوینی، آثار البلاد و اخبار العباد، ۱۳۸۰ق، ص۴۷۲؛ حموی، معجم البلدان، ۱۹۹۵م، ج۵، ص۳۲۵.
- ↑ علوی اصفهانی، منتقلة الطالبیه، ۱۳۷۷ش، ص۴۱۳.
- ↑ حموی، معجم البلدان، ۱۹۹۵م، ج۵، ص۳۲۵؛ محمدی ملایری، تاریخ و فرهنگ ایران، ۱۳۷۹ش، ج۲، ۲۴۵-۲۴۶.
- ↑ اصطخری کرخی، المسالک و الممالک، ۲۰۰۴م،ص۸۶.
- ↑ علوی اصفهانی، منتقلة الطالبیه، ۱۳۷۷ش، ص۴۱۳.
- ↑ حموی، معجم البلدان، ۱۹۹۵م، ج۵، ص۳۲۵.
- ↑ قزوینی، آثار البلاد و اخبار العباد، ۱۳۸۰ق، ص۴۷۲.
- ↑ محمدی ملایری، تاریخ و فرهنگ ایران، ۱۳۷۹ش، ج۲، ص۲۴۲-۲۴۳.
- ↑ محمدی ملایری، تاریخ و فرهنگ ایران، ۱۳۷۹ش، ج۲، ۲۴۵.
- ↑ حمدی ملایری، تاریخ و فرهنگ ایران، ۱۳۷۹ش، ج۲، ص۲۴۵-۲۴۶.
- ↑ حمدی ملایری، تاریخ و فرهنگ ایران، ۱۳۷۹ش، ج۲، ۲۴۵-۲۴۶.
- ↑ حموی، معجم البلدان، ۱۹۹۵م، ج۵، ص۳۲۵.
- ↑ محمدی ملایری، تاریخ و فرهنگ ایران، ۱۳۷۹ش، ج۲، ص۲۴۴.
- ↑ «هیئة الاستثمار توجه باشغال المراکز الخدمیه فی محمع بسمایة السکنی»، وبگاه زاگرس نیوز.
منابع
- اصطخری کرخی، ابراهیم بن محمد، المسالک و الممالک، بیروت، دار الصادر، ۲۰۰۴م.
- حدود العالم من المشرق الی المغرب، ترجمه سید یوسف الهادی، قاهره، دار الثقافه للنشر، ۱۴۲۳م.
- حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم البلدان، بیروت، دار صادر، چاپ دوم، ۱۹۹۵م.
- الحمیری، محمد بن عبدالله، الروض المعطار فی خبر الاقطار، تحقیق احسان عباس، بیروت، مؤسسة ناصر للثقافه، چاپ دومر ۱۹۸۰م.
- علوی اصفهانی، ابراهیم بن ناصر، منتقلة الطالبیه، تحقیق محمدمهدی خرسان، قم، المکتبة الحیدریه، ۱۳۷۷ش.
- قزوینی، زکریاء بن محمد، آثار البلاد و اخبار العباد، بیروت، دار صادر، ۱۳۸۰ق.
- محمدی ملایری، محمد، تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی، تهران، توس، چاپ دوم، ۱۳۷۹ش.
- «هیئة الاستثمار توجه باشغال المراکز الخدمیه فی محمع بسمایة السکنی»، وبگاه زاگرس نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مرداد ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۲۳ شهریور ۱۳۴۰۵ش.