حبیب‌الله چایچیان

مقاله قابل قبول
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
شناسه ناقص
از ویکی شیعه
حبیب‌الله چایچیان
حبیب الله چایچیان.jpg
اطلاعات
زمینه فعالیت شعر (مدح و مرثیه اهل بیت)
تولد ۱۳۰۲ش، تبریز
محل زندگی تبریز، تهران
وفات ۹ آذر ۱۳۹۶ش
محل دفن بهشت زهرا، تهران
پیشه کارمند بانک ملی ایران
دیوان اشعار ای اشک‌ها بریزید، خلوتگاه راز و...
تخلص حسان

حبیب‌الله چایچیان (۱۳۰۲-۱۳۹۶ش)، متخلّص به حسان، شاعر و مرثیه‌سرای اهل بیت(ع) در قرن چهاردهم شمسی. بیشتر سروده‌های او مدح و مرثیه اهل‌بیت(ع) است. او از علامه امینی و علامه عسکری تأثیر پذیرفته است. علامه امینی و آیت الله خامنه‌ای او را تحسین و تشویق کرده‌اند. دیوان اشعار او در سه جلد به چاپ رسیده است. «امشب شهادت نامه عشاق امضا می‌شود» و آمدم ای شاه پناهم بده از سروده‌های معروف او است.

زندگی و تحصیلات

حبیب الله فرزند محمدحسین در سال ۱۳۰۲ش در تبریز زاده شد. شش ساله بود که همراه خانواده‌اش به تهران مهاجرت کرد. چایچیان تحصیلات خود را در تهران در مدرسه ایران و آلمان به پایان رساند؛ سپس به استخدام بانک ملی ایران درآمد.[۱] او در روز پنج‌شنبه ۹ آذر سال ۱۳۹۶ش درگذشت [۲] و در بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد. [۳] آیت الله خامنه‌ای در پیامی درگذشت او را تسلیت گفت.[۴]

شعر

نخستین شعری که سرود در ۱۵ سالگی و در رثای پدرش بود.

پدرم رخت از این جهان بربست‌ کمرم از غم و محنت بشکست
می‌کنم لیک شکر یزدان را گر پدر نیست باز مادر هست[۵]

چایچیان با تشویق مادرش، به سرودن اشعار در مدح و مرثیه ائمه(ع) پرداخت.[۶] وی پس از سفر به کربلا فقط به سرودن مدح‌های آل علی(ع) پرداخت، و آثار دیگرش را در آتش افکند.[۷] اشعارش مورد توجه جامعه مذهبی ایران و پارسی‌زبانان است و در جمع عزاداران عاشورایی زمزمه می‌شود. گفته شده که او در مقطعی از زندگی اش تصمیم می گیرد که جز برای خاندان رسول(ع) خدا برای کسی شعری نسراید. [۸]

آثار

گل‌های پرپر، خزان گلریز، باغستان عشق، سایه‌های غم،‌ای اشک‌ها بریزید(جلد اول دیوان اشعار)، خلوتگاه راز (جلد دوم دیوان اشعار)، چهل حدیث جالب از علی بن ابی‌طالب(ع) و جلد سوم دیوان اشعار از جمله آثار او است.[۹].

وی کتاب «بَطَلَةُ کربلا»، اثر «دکتر بنتُ الشّاطی» را با نام «زینب(سلام الله علیها) بانوی قهرمان کربلا» به فارسی ترجمه نمود.[۱۰]

فاطمه زهرا ام‌ابیها؛ مجموعه‌ای از مطالب علامه امینی درباره حضرت زهرا(س) است که توسط وی گردآوری شده است.[۱۱]

ارتباط با اهلبیت (ع) وعالمان دینی

حسان خودش را شاعر اهلبیت وآبرویش را نیز وامدار آنان می‌دانسته، نمونه هایی از عنایات اهلبیت(ع) در باره او از زبان خود و دیگران نقل شده است.بیت معروفی که در آن ۶ بار کلمه (رضا) به کار رفته است به ادعای وی در شب شعری از سوی امام رضا(ع) به وی عنایت شده که قرار بوده در یک بیت شعر۳ بار کلمه رضا به کار می‌رفته است

رضای رضا چون رضای خداست رضا گر رضا شد ز ما حق رضاست

[۱۲]


به گفتۀ چایچیان، زمانی که علامه امینی در نجف ساکن بوده است، نامه‌هایی به او می‌فرستاده و او را شاعر اهل بیت خطاب می‌کرده است. کریم دستمالچی او را به عبدالحسین امینی معرفی کرده است.[۱۳]

علامه امینی[یادداشت ۱]

از کسانی است که چایچیان را مورد تحسین و تشویق قرار داد. وسیله آشنایی وی با علامه امینی، شعری بود که از زبان عباس بن علی(ع) در شب عاشورا خطاب به امام حسین(ع) سروده است.[۱۴] چایچیان نیز اشعاری را درباره الغدیر، علامه امینی و کتابخانه او سروده است.[۱۵][یادداشت ۲]


دوست دارم شمع باشم تا که خود تنها بسوزم بر سر بالینت امشب از غم فردا بسوزم
دوست دارم هاله باشم تا ببوسم روی ماهت یا شوم پروانه، از شوق تو بی‌پروا بسوزم
دوست دارم ماه باشم، تا سحر بیدار باشم تا چو مشعل بر سر راهت درین صحرا بسوزم
دوست دارم سایه باشم تا در آغوشم بخوابی چشم دوزم بر جمالت، ز آن رخ گیرا بسوزم[۱۶]

چایچیان، به تاثیر پذیری خود از اندیشه‌های علامه عسکری نیز اشاره دارد.[۱۷] او بارها در حضور رهبر انقلاب ایران آیت‌الله خامنه‌ای شعر خوانده و مورد تشویق ایشان نیز قرار گرفته است.[۱۸]

نمونه‌ای از شعر

امشب شهادت نامۀ عشاق امضا می‌شود فردا ز خون عاشقان، این دشت دریا می‌شود
امشب کنار یکدگر، بنشسته آل مصطفی فردا پریشان جمعشان، چون قلب زهرا می‌شود
آمدم‌ای شاه پناهم بده خط امانی ز گناهم بده
ای حرمت ملجأ درماندگان دور مران از در و راهم بده[۱۹]

پانویس

  1. مجاهدی، کاروان شعر عاشورا، ص۵۸۰؛ محمدزاده، دانشنامۀ شعر عاشورایی، ج‌۲، ص۱۲۱۶.
  2. حبیب‌الله چایچیان درگذشت، خبرگزاری مهر.
  3. پیکر حبیب الله چایچیان تشییع شد، خبرگزاری تسنیم.
  4. پیام تسلیت در پی درگذشت مرحوم چایچیان (حسان)، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌ خامنه‌ای.
  5. محمدزاده، دانشنامۀ شعر عاشورایی، ج‌۲، ص۱۲۱۶.
  6. محمدزاده، دانشنامۀ شعر عاشورایی، ج‌۲، ص۱۲۱۶.
  7. تقریظ حبیب چایچیان (حسان)
  8. https://ido.ir/post/1077719/ خاطرات محسن چایچیان فرزند حسان
  9. مجاهدی، کاروان شعر عاشورا، ص۵۸۰؛ محمد زاده دانشنامۀ شعر عاشورایی، ج‌۲، ص۱۲۱۶.
  10. تقریظ حبیب چایچیان (حسان)
  11. محمدزاده، دانشنامۀ شعر عاشورایی، ج‌۲، ص۱۲۱۶.
  12. http://khorasanrazavi.khorasannews.com/newspaper/BlockPrint/190443
  13. دمی با شاعر اهل‌بیت(ع)، خبرگزاری حوزه.
  14. محمدزاده، دانشنامۀ شعر عاشورایی، ج‌۲، ص۱۲۱۶.
  15. دمی با شاعر اهل‌بیت(ع)، خبرگزاری حوزه.
  16. مجاهدی، کاروان شعر عاشورا، ص۵۸۰.
  17. حبیب الله چایچیان (حسان)، رسانه مجازی نگاه.
  18. شعرخوانی حبیب‌الله چایچیان (حسان)، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌ خامنه‌ای.
  19. حسان: شعر «آمدم‌ای شاه پناهم بده» زبان حال مادرم است، خبرگزاری فارس.
  1. شعر معروف حسان( چایچیان، حبیب، ای اشکها بریزید، نشر علمیه اسلامیه، چاپ هشتم، ۱۳۶۳ش، ص۱۳۹) با مطلع: زین قصه که عقل می شود مات/نقل است ز کامل الزیارات (نشر طوبای محبت،چاپ سوم، ۱۳۹۹ش،ص۱۳۶) که درباره عنایات الهی به امام حسین (ع) است براساس توصیه و راهنمایی علامه امینی سروده شده و پس از خواندن شعر علامه با زبان ترکی به این مضمون به او گفته: به سرگوشت نمیاد با این بیت شروع کنی.حسان در توجیه سخن علامه گفته، منظور علامه این بوده که این کار، کار امینی هست نه تو که هنوز شروع نکرده سند ذکر کنی. به سرگوشت نمیاد، یعنی تو کوچیک تر از این حرفا هستی بخواهی خودت درک کنی.http://www.eradat.ir/View/Contents/5552/ سایت مجمع شاعران اهلبیت علیهم السلام
  2. نمونه‌ای از اشعار حسان درباره الغدیر علامه امینی «ز سبک "الغدیر"ش هست پیدا / که علمش را علی اعطا نموده/ و یا بی‌پرده‌تر گویم حسانا!/ علی املا و او انشا نموده»https://shahrestanadab.com/Content/ID/11275/سایت موسسه فرهنگی هنری شهرستان ادب

منابع