پرش به محتوا

جنگ رمضان

از ویکی شیعه
این مقاله دربارهٔ حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران است. برای اطلاع از پاسخ ایران به این حمله عملیات وعده صادق ۴ را ببینید.
جنگ رمضان
بخشی از درگیری‌های آمریکا و اسرائیل با ایران
دیوارنگاره میدان ولیعصر تهران با عنوان «تا جهان بیاساید»
دیوارنگاره میدان ولیعصر تهران با عنوان «تا جهان بیاساید»
زمان۹ اسفند ۱۴۰۴ش/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق/۲۸ فوریه ۲۰۲۶م
مکانایران و سرزمین‌های اشغالی فلسطین و پایگاه‌های آمریکا در منطقه
نتیجهآتش‌بس موقت در ۱۹ فروردین
جنگندگان
طرفین جنگآمریکا و رژیم صهیونیستی
جمهوری اسلامی ایران
نیروها
ارتش آمریکا و اسرائیل و کشورهای منطقه همچون امارات و عربستان سعودی
سپاه پاسداران و ارتش ایران و محور مقاومت
تلفات
خساراتده‌ها میلیارد دلار خسارت به آمریکا و اسرائیل، انهدام چندین هواپیما و بالگرد پیشرفته آمریکایی مانند جنگنده F35, F۲۲، A10، آواکس و C130 وانهدام بیش از ۱۷۰ پهباد پیشرفته آمریکایی و اسرائیلی
ترور رهبر و جمعی از فرماندهان و مقامات ایران، خسارت حدود ۲۷۰ میلیارد دلاری به ایران.


جنگ رمضان یا جنگ تحمیلی سوم به جنگ مشترک ایالات متحده آمریکا و اسرائیل با ایران اشاره دارد که با حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق به مناطقی از ایران از جمله بیت رهبری آغاز شد. در این جنگ، شماری از مسئولان ارشد سیاسی و نظامی ایران از جمله سید علی خامنه‌ای رهبر وقت ایران، سید عبدالرحیم موسوی، محمد پاکپور، علی شمخانی، عزیز نصیرزاده، سید اسماعیل خطیب و علی لاریجانی به شهادت رسیدند.

اهداف جنگ،‌ نابودی برنامه هسته‌ای ایران جهت دفع تهدیدات و جلوگیری از ساخت سلاح هسته‌ای، از بین بردن توان نظامی و موشکی و دریایی، تغییر نظام سیاسی، کنترل و تصاحب منابع نفتی ایران و اجرای طرح اسرائیل بزرگ بیان شده است. برخی از مقامات آمریکا همچون کاملا هریس، معاون رئیس جمهور سابق آمریکا، اسرائیل را عامل جنگ و فشار اسرائیل بر آمریکا را علت جنگ دانسته‌اند.

در واکنش به این حملات، نیروهای مسلح ایران، عملیات وعده صادق ۴ را با استفاده از موشک‌ها و پهپادها علیه اهدافی در سراسر سرزمین‌های اشغالی و پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشورهای منطقه غرب آسیا آغاز کردند. تنگه هرمز نیز مسدود شد.

بسیاری از عالمان شیعه و اهل‌سنت و نیز رهبران ادیان دیگر همچون پاپ لئو چهاردهم جنگ را محکوم کردند. برخی از عالمان مسلمان همچون آیت‌الله جوادی آملی، فتوای جهاد بر علیه اسرائیل و ‌آمریکا دادند. مردم ایران از آغاز جنگ، راهپیمایی و تجمعات شبانه‌روزی خیابانی به راه انداختند و با محکومیت جنگ و عاملان آن، حمایت خود از نیروهای مسلح ایران را اعلام کردند. بیش از ۳۰ میلیون نفر از مردم ایران با ثبت‌نام در پویش «جان‌فدا، برای ایران»، آمادگی خود جهت دفاع از خاک وطنشان اعلام کردند.

در کشورهای متعدد همچون عراق، پاکستان، ترکیه، کانادا، فرانسه، اسپانیا، آلمان، آمریکا، انگلیس، استرالیا و تونس نیز در حمایت از ایران و محکومیت جنگ، تظاهرات برگزار شد. بسیاری از مقامات کشورهای مختلف ازجمله مقامات آمریکایی نیز جنگ را محکوم کردند. بسیاری از کشورهای متحد آمریکا و نیز ناتو به درخواست رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر مشارکت و کمک در جنگ، پاسخ منفی دادند. با این حال،‌ برخی از کشورهای عربی همچون عربستان، امارات، بحرین و کویت افزون بر اجازه دادن به آمریکا برای استفاده از خاک و آسمان خود به منظور حمله به ایران، از حملات آمریکا علیه ایران نیز حمایت و با آن همراهی کردند.

جنگ رمضان پیامدهای مختلف اقتصادی، سیاسی، و نظامی برای منطقه غرب آسیا و جهان در پی داشت. تقویت اتحاد ملی و حس وطن‌دوستی میان ایرانیان، اختلال در عرضه انرژی و افزایش شدید قیمت آن در سطح جهانی، سقوط و کاهش ارزش بازارهای مالی جهانی، اختلال در حمل و نقل هوایی و دریایی، شکست هیمنه نظامی آمریکا و نمایش قدرت ایران در عرصه منطقه و بین‌الملل و نگرانی مردم جهان از پیامدهای اقتصادی و سیاسی جنگ و تأثیر آنها بر زندگی‌شان ازجمله آن پیامدها به شمار می‌روند. به گزارش تحلیلگران و کارشناسان از جمله بیش از یکصد کارشناس حقوق بین‌الملل در آمریکا، رژیم صهیونیستی و آمریکا در حملات خود به ایران، بارها قوانین و حقوق بین‌المللی را نقض کرده و مرتکب جنایت جنگی شدند.

در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش، با میانجیگری پاکستان، آتش‌بس دو هفته‌ای میان ایران و آمریکا برقرار شد. براساس اطلاعیه شورای عالی امنیت ملی ایران، پذیرش پایان جنگ از سوی ایران منوط به پذیرش اصول مطرح‌شده در طرح ده‌ماده‌ای این کشور ازجمله کنترل ایران بر تنگه هرمز، توقف جنگ علیه تمام گروه‌های مقاومت و لغو تحریم‌های ایران در مذاکرات نهایی است. در ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش، با میانجیگری دولت پاکستان، مذاکراتی در اسلام‌آباد میان ایران و آمریکا برگزار شد که به نتیجه و توافقی نرسید. روز اول اردیهبشت، رئیس‌جمهور آمریکا آتش‌بس را به صورت یک‌طرفه تمدید کرد.

بسیاری از تحلیل‌گران و مقامات کشورهای مختلف معتقدند آمریکا و اسرائیل به هیچ یک از اهداف خود در جنگ رمضان ازجمله تغییر نظام سیاسی، توقف برنامه هسته‌ای و ازبین بردن نیروی موشکی و دریایی ایران نرسیده است. ازاین‌رو، جنگ رمضان و ‌آتش‌بس را موجب شکست و افول اعتبار و قدرت نظامی آمریکا و در مقابل، سبب ارتقای جایگاه و اعتبار ایران به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی دانسته‌اند.

زمینه و چرایی جنگ

جنگ رمضان، جنگ تحمیلی سوم یا دفاع مقدس سوم با حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق/۲۸ فوریه ۲۰۲۶م به مناطقی در تهران، از جمله بیت رهبری آغاز شد. مقامات آمریکا[۱] و اسرائیل[۲] اهداف متعددی برای آغاز جنگ اعلام کردند ازجمله نابودی برنامه‌های هسته‌ای جهت دفع تهدیدات و ساخت سلاح هسته‌ای،[۳] از بین بردن توان موشکی و نظامی ایران،[۴] نابودی نیروی دریایی ایران،[۵] بی‌ثبات‌سازی سیاسی، تغییر نظام حکومتی، تجزیه ایران، تصاحب و کنترل منابع نفت ایران،[۶] تسلیم بی‌قید و شرط ایران در برابر آمریکا[۷] و از بین بردن توانایی ایران در حمایت و اعمال قدرت در خارج از مرزهایش(حمایت از محور مقاومت).[۸] بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در پیام ویدئویی‌ای تصریح کرد که فراتر از نابودی برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران، اسرائیل می‌خواست نظام ایران را نیز نابود کند.[۹] برخی از مقامات آمریکایی همچون کاملا هریس، معاون رئیس جمهور سابق آمریکا،[۱۰] و مدیر مستعفی مرکز ملی مبارزه با تروریسم،[۱۱] اسرائیل را عامل جنگ دانسته و گفته‌اند آمریکا به دلیل فشار نخست‌وزیر اسرائیل وارد جنگ شد.

عبدالملک بدرالدین، رهبر انصارالله یمن، هدف از حمله به ایران را اجرای طرح اسرائیل بزرگ و هدف نهایی را تثبیت سلطه اسرائیل بر ملت‌های منطقه بیان کرده است.[۱۲] برخی تحلیل‌گران و مقامات همچون کاملا هریس، معاون رئیس جمهور سابق آمریکا،[۱۳] نیز آغاز جنگ را تلاش رئیس‌جمهور آمریکا برای انحراف افکار عمومی از پرونده جفری اپستین دانسته‌اند. همچنین گفته شده نتانیاهو و صهیونیست‌ها، با در اختیار داشتن اسنادی از ترامپ در پرونده اپستین، وی را تحت فشار قرار دادند تا درگیری با ایران را آغاز کند.

برخی مقامات آمریکا همچون مدیر مستعفی مرکز ملی مبارزه با تروریسم[۱۴] و مدیر سابق سازمان سیا، ادعاهای رئیس‌جمهور آمریکا برای آغاز جنگ را دروغ خوانده و معتقدند ایران هرگز تهدید هسته‌ای و موشکی علیه امنیت آمریکا محسوب نمی‌شده است. وزارت خارجه روسیه نیز با اشاره به اینکه انرژی هسته‌ای حق مسلم ایران است، تصریح کرده آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هیچ مدرکی مبنی بر انحراف انرژی هسته‌ای ایران به سمت تولید سلاح هسته‌ای ثبت نکرده است.[۱۵] به گزارش خبرگزاری بی‌بی‌سی نیز ارزیابی‌های گوناگون از جمله ارزیابی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نشان می‌دهد که هیچ شاهد و مدرکی بر نزدیک بودن ایران به تولید بمب اتمی وجود ندارد.[۱۶] ایران عضو پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) بوده و همواره به صراحت گفته است در پی تولید و توسعه سلاح‌های هسته‌ای نبوده و هدف از برنامه غنی‌سازی اورانیوم، صلح‌آمیز و در حوزه انرژی، پزشکی و کشاوری است.[۱۷]

حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، همزمان و در میانه مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا صورت گرفت.[۱۸] برخی تحلیلگران، همزمانی آن را نشانه‌ای از جنگ‌طلبی آمریکا ارزیابی کرده‌اند.[۱۹] وزیر امنیت ملی رژیم صهیونیستی نیز مذاکرات را پوششی برای حمله برنامه‌ریزی شده از چهاره ماه پیش به ایران و ترور رهبر آن دانسته بود. پیش از آغاز جنگ، سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در واکنش به اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا درباره تسلیم ایران، با استناد به سخن امام حسین(ع) مبنی بر مثل من با مثل یزید بیعت نمی‌کند، بر عدم سازش با دشمن تأکید کرد.[۲۰] مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، مذاکره با ایرانیان را به دلیل باور آنان به ظهور امام مهدی(عج) غیرمؤثر خوانده بود.

جنگ رمضان در ادامه درگیری‌های پیشین اسرائیل و آمریکا با ایران رخ داد، از جمله:

آمریکا این جنگ را «عملیات خشم حماسی» (Operation Epic Fury) نامیده است.[۲۳]

سید علی خامنه‌ای، رهبر شهید ایران

به نظر من مسئله [تقابل و درگیری آمریکا با ایران] در دو کلمه خلاصه می‌شود... آمریکا می‌خواهد ایران را ببلعد، ملّت رشید ایران و جمهوری اسلامی مانع است... جرم ملّت ایران [این است]؛ دعوا سر این قضیّه است. ایران ... جاذبه‌های زیادی دارد: نفت ایران ... گاز ایران ... معادن غنیّ ایران ... موقعیّت راهبردی و جغرافیایی ایران جاذبه دارد؛ ... می‌خواهند این کشور را تصرّف کنند، همچنان که قبلاً تصرّف داشتند. حدود سی سال آمریکایی‌ها در ایران بودند، منابع دستشان بود، نفت دستشان بود ... همه‌چیز دست آنها بود... [حالا] دستشان قطع شده، می‌خواهند برگردند همان وضع زمان پهلوی را دوباره داشته باشند، ملّت ایران هم محکم ایستاده، سینه سپر کرده و مانع است. دشمنی ... و دعوا سر این است. بقیّه‌ی حرف‌ها ... حرف‌های مفتی است که آنها می‌زنند...[۲۴]

ترور رهبر و جمعی از فرماندهان و شهروندان ایران

تصویر هوایی از بیت رهبری پس از حمله موشکی در جنگ رمضان
مقاله‌های اصلی: ترور آیت‌الله خامنه‌ای و شهیدان جنگ رمضان

در روز نخست جنگ رمضان آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران، و تعدادی از فرماندهان نظامی ایران از جمله سید عبدالرحیم موسوی، رئیس ستادکل نیروهای مسلح، محمد پاکپور، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع، و علی شمخانی مشاور رهبر ایران، با حملات مسقیم موشکی آمریکا و اسرائیل به شهادت رسیدند. علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، سید اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، علیرضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه، سید کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی، غلامرضا سلیمانی، رئیس سازمان بسیج مستضعفین، سید مجید خادمی، رئیس سازمان اطلاعات سپاه، و غلامرضا رضائیان، رئیس سازمان اطلاعات فراجا، از دیگر شهدای این جنگ بودند.[۲۵]

بنا بر گزارش رئیس سازمان پزشکی قانونی ایران، تا ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش، ۳۳۷۵ نفر از مردم ایران به شهادت رسیدند که ۴۹۶ تن از آنان زن و ۲۵۵ نفر کودک زیر ۱۲ سال بودند.[۲۶] همچنین به گزارش وزارت بهداشت لبنان، در فاصله ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ تا ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش، ۲۴۹۶ لبنانی شهید و ۷۷۲۵ تن زخمی شدند.[۲۷]

جنایت‌های جنگی آمریکا و اسرائیل و نقض قوانین بین‌المللی

به گزارش تحلیلگران و کارشناسان از جمله بیش از یکصد کارشناس حقوق بین‌الملل در آمریکا،[۲۸] رژیم صهیونیستی و آمریکا در حملات خود به ایران، بارها مرتکب جنایت جنگی شده و قوانین و حقوق بین‌المللی را نقض کرده‌اند. برخی از این جنایت‌ها و نقض‌ها از این قرار است:

حمله آمریکا به مدرسه شجره طیبه میناب در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش که به شهادت ۱۵۶ و زخمی‌شدن ۹۵ تن انجامید.
  • ترور رهبر ایران: پوتین رئیس‌جمهور روسیه، ترور رهبر ایران را نقض شرم‌آور تمام هنجارهای اخلاقی و حقوق بین‌المللی توصیف کرد.[۲۹] چین نیز آن را نقض حاکمیت و امنیت ایران و پایمال کردن اصول منشور سازمان ملل و هنجارهای روابط بین‌الملل شمرد.[۳۰]
  • نقض تمامیت و حاکمیت ارضی ایران: براساس ماده ۲ منشور سازمان ملل، استفاده از زور یا تهدید علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی یک کشور ممنوع است.[۳۱] گفته می‌شود این ممنوعیت شامل هرگونه تجاوز به تمامیت ارضی و استقلال سیاسی کشورها است.[۳۲] طبق منشور سازمان ملل، استفاده از زور فقط در حالت دفاع از خود یا با مجوز شورای امنیت سازمان ملل مشروع است.
  • حمله آمریکا به ناوشکن دنای ایران که در مسیر بازگشت از رزمایش صلح میلان ۲۰۲۶م و در آب‌های بین‌المللی و مهمان نیروی دریابی هند بود.[۳۳] ناوشکن دنا در رزمایش صلح میلان ۲۰۲۶م و در وضعیت غیرجنگی قرار داشت و اخطاری هم دریافت نکرده بود.[۳۴] در این حمله ۱۰۴ ملوان شهید و ۳۲ تن زخمی شدند.[۳۵]
تخریب بخش‌هایی از حسینیه اعظم زنجان در حمله امریکا و اسرائیل (۱۱ فرودین ۱۴۰۵ش)
  • ترور دانشمندان و فرهنگیان ایرانی و حمله به مراکز آموزشی همچون دانشگاه‌ها و مدارس. به گزارش مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش ایران، ۳۴۴ دانش‌آموز و معلم در حملات آمریکا و اسرائیل شهید شدند.[۳۶] در حمله آمریکا به مدرسه شجره طیبه میناب، ۱۵۶ نفر شهید[۳۷] و ۹۵ تن زخمی شدند که طبق اعلام سازمان یونسکو، «نقض شدید قانون بشردوستانه» بود. سازمان ملل و شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز آن را محکوم کردند. در جنگ رمضان ۳۲ دانشگاه همچون امیرکبیر، علم و صنعت، شهید بهشتی و صنعتی شریف مورد حمله موشکی قرار گرفته و آسیب دیدند.[۳۸] ۹۶۸ مرکز فرهنگی و آموزشی و اداری نیز در جنگ رمضان آسیب دیده یا تخریب شدند.[۳۹]
  • حمله به مراکز درمانی و بهداشتی مانند بیمارستان‌ها، مراکز دارویی، انیستیتو پاستور، ساختمان هلال احمر، و خودروهای امدادی که نقض حقوق بین‌المللی و بشردوستانه و نیز کنوانسیون‌های ژنو شمرده شده است. در جنگ رمضان، ۳۶۰ مرکز درمانی و بیمارستان و داروخانه، ۱۷ مرکز هلال احمر، ۴۹ پایگاه اورژانس و بیش از ۴۰ آمبولانس آسیب دیده یا تخریب شدند.
  • آسیب یا تخریب بیش از ۱۳۲ مورد از آثار تاریخی و فرهنگی ایران در اثر حملات آمریکا و اسرائیل همچون کاخ گلستان و سعدآباد و مؤسسه انستیتو پاستور در تهران، میدان نقش جهان در اصفهان، قلعه فلک‌الافلاک در لرستان، آرامگاه باباطاهر در همدان و حسینیه اعظم در زنجان.[۴۰]
  • حمله به مناطق مسکونی و کشتار غیرنظامیان که جنایت جنگی و مخالف قوانین بین‌المللی محسوب می‌شود.[۴۱] در میان بیش از ۳۰۰۰ شهید ایرانی جنگ، ۴۹۶ زن و بیش از ۲۵۰ کودک وجود دارد.[۴۲] بیش از ۳۴ هزار ایرانی نیز مجروح شدند.[۴۳] به گزارش هلال احمر ایران، ۱۰۰ هزار واحد مسکونی و ۲۳ هزار و ۵۰۰ واحد تجاری در جنگ آسیب دیده‌اند.[۴۴] طبق ماده ۵۲ و ۵۴ پروتکل الحاقی اول به کنوانسیون‌های ژنو (۱۹۷۷)، حمله به مراکز غیرنظامی ممنوع است.[۴۵]
  • بمباران زیرساخت‌های انرژی، نفتی و فولادی و مراکز صنعتی ایران از سوی آمریکا و اسرائیل مانند جزیره خارک، میدان گازی پارس جنوبی، انبارهای نفتی، کارخانه‌های پتروشیمی، کارخانه فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان، نیروگاه‌های برق، پل‌ها و ریل‌ها و ... که نقض حقوق بین‌الملل و کنوانسیون‌های ژنو و مصداق تروریسم دولتی و جنایت جنگی شمرده شده است.[۴۶]
  • حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران ازجمله نیروگاه هسته‌ای بوشهر و آب سنگین اراک که تحت پادمان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار دارد و مغایر با حقوق بین‌الملل، منشور ملل متحد، شورای امنیت سازمان ملل، قطعنامه‌های شورای حکام آژانس و کنفرانس عمومی آژانس تلقی می‌شود.[۴۷]

رادیو بین‌المللی فرانسه، ویرانی هدفمند زیرساخت‌های حیاتی یک کشور را شهرکُشی نامیده و آن را مخالف قوانین بین‌المللی دانسته است.[۴۸] تهدید به نابودی و تخریب زیرساخت‌های حیاتی نیز نقض آشکار قوانین اساسی بین‌المللی و جنایت جنگی دانسته شده و چنین تهدیدی تهدید به نسل‌کشی توصیف شده که بر پایه اساسنامه «دادگاه کیفری بین‌المللی رُم» جرم شمرده می‌شود.[۴۹] رئیس جمهور آمریکا تهدید کرده بود که تمدن ایران را به گونه بازگشت‌ناپذیر از میان خواهد برد یا ایران را به عصر حجر بازمی‌گرداند.[۵۰] سازمان عفو بین‌الملل و برخی از سناتورهای آمریکایی نیز این تهدیدها را جنایت جنگی خوانده‌اند.[۵۱]

ایران پس از هشدارهای لازم به آمریکا و اسرائیل در مورد حمله به زیرساخت‌ها و تأسیسات و پس از حمله به زیرساخت‌هایش، به این حملات پاسخ داد و به زیرساخت‌ها و تأسیسات اسرائیل و کشورهای منطقه که از آنها به ایران حمله شد، حمله کرد که گفته شده از جنبه نظامی، حق دفاع مشروع ایران تحت منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل شمرده می‌شود.[۵۲]

  • حملات اسرائیل و آمریکا به مناطق مسکونی ایران در جنگ رمضان.
    حملات اسرائیل و آمریکا به مناطق مسکونی ایران در جنگ رمضان.
  • حمله هوایی به سالن ۱۲ هزار نفری آزادی تهران در جنگ رمضان.
    حمله هوایی به سالن ۱۲ هزار نفری آزادی تهران در جنگ رمضان.
  • حمله به انستیتو پاستور ایران، قدیمی‌ترین و معتبرترین مرکز پژوهش و بهداشت عمومی ایران.
    حمله به انستیتو پاستور ایران، قدیمی‌ترین و معتبرترین مرکز پژوهش و بهداشت عمومی ایران.
  • تخریب بخشی از بیمارستان گاندی در تهران بر اثر حملات موشکی آمریکا و اسرائیل.
    تخریب بخشی از بیمارستان گاندی در تهران بر اثر حملات موشکی آمریکا و اسرائیل.
  • حمله آمریکا به پل B۱ کرج، بلندترین پل غرب آسیا و واکنش رئیس‌جمهور آمریکا به آن (۱۳ فروردین ۱۴۰۵ش).
    حمله آمریکا به پل B۱ کرج، بلندترین پل غرب آسیا و واکنش رئیس‌جمهور آمریکا به آن (۱۳ فروردین ۱۴۰۵ش).
  • حملات موشکی اسرائیل به جنوب لبنان در جنگ رمضان.
    حملات موشکی اسرائیل به جنوب لبنان در جنگ رمضان.

واکنش‌ها

جنگ رمضان واکنش‌های متعدد و گوناگونی را در پی داشت که برخی از آنها عبارتند از:

انیمیشن لوگویی «خیابان ایران» با موضوع جنگ رمضان و مقاومت و حمایت مردم ایران

عملیات وعده صادق۴

مقالهٔ اصلی: عملیات وعده صادق ۴

نیروهای مسلح ایران در پاسخ به حملات آمریکا و اسرائیل، با اجرای عملیات وعده صادق ۴ و طی یکصد مرحله و موج عملیات موشکی و پهبادی، اهدافی را در سرزمین‌های اشغالی و پایگاه‌ها و منافع مرتبط با آمریکا و رژیم صهیونیستی در کشورهای امارات، بحرین، قطر، عراق، کویت، عربستان سعودی و اردن مورد حملات موشکی و پهبادی قرار دادند. گروه‌های مقاومت اسلامی مانند حزب‌الله لبنان،[۵۳] مقاومت اسلامی عراق[۵۴] و انصارالله یمن[۵۵] نیز در حمایت از ایران در جنگ مشارکت داشتند. سید علی خامنه‌ای، رهبر شهید ایران، پیش از جنگ در بهمن ۱۴۰۴ش هشدار داده بود که در صورت حمله آمریکا به ایران، جنگ منطقه‌ای رخ خواهد داد.[۵۶]

مسدود کردن تنگه هرمز توسط ایران

ایران در واکنش به تحولات نظامی، محدودیت‌هایی بر تردد برخی کشتی‌ها در تنگه هرمز اعمال کرد و تنگه را مسدود کرد.[۵۷] تهدیدهایی درباره بستن تنگه باب‌المندب نیز مطرح شد. این اقدام‌ها با توجه به اهمیت این گذرگاه‌ها در انتقال انرژی، بازتاب گسترده‌ای در سطح بین‌المللی داشت. گفته می‌شود حدود ۲۰ درصد نفت[۵۸] و ۳۰ درصد گاز مایع جهان[۵۹] و ده درصد نیز از تنگه باب المندب عبور می‌کند. تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های آبی تجارت جهانی انرژی و کالا به شمار می‌رود و افزون بر نفت و گاز، بسیاری از کالا‌های اساسی جهان همچون مواد کشاورزی و پتروشیمی از آن عبور می‌کند و اقتصاد بسیاری از کشور‌های جهان نیز وابسته به آن است.[۶۰]

تجمعات شبانه مردمی در ایران

مقالهٔ اصلی: تجمعات مردمی در ایران در جنگ رمضان
تجمع شبانه مردمی در جنگ رمضان (مشهد ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش)

در پی آغاز جنگ و احتمال بروز ناآرامی، کودتا، آشوب و جنگ داخلی در ایران، در شهرهای مختلف این کشور تجمع‌ها و راهپیمایی‌هایی در حمایت از نیروهای مسلح و در واکنش به تحولات جنگ شکل گرفت. این تجمعات با درخواست فرماندهان نظامی و مقامات سیاسی ادامه یافت و به عنوان بخشی از دفاع از میهن تلقی شد. این تجمعات و راه‌پیمایی‌ها پس از آتش‌بس دو هفته‌ای نیز ادامه دارد.

آیت‌الله جوادی آملی از مراجع تقلید، مردم حاضر در صحنه را تحسین کرد و جزء فرشتگان خدا روی زمین خواند.[۶۱] برخی از مراجع تقلید از جمله جوادی آملی[۶۲] و جعفر سبحانی،[۶۳] دروس خارج خود را به دلیل حضور طلاب و روحانیان در تجمعات مردمی تعطیل کردند.

سید علی خامنه‌ای پس از حوادث دی ۱۴۰۴ ایران، با اشاره به نقش مردم در خنثی‌کردن نقشه دشمن، گفته بود اگر در آینده چنانچه حادثه‌ای برای کشور پیش بیاید، خدا این مردم را برای مقابله با حوادث مبعوث خواهد کرد و مردم کا را تمام خواهند کرد.[۶۴]

  • مراسم تشییع شهدای جنگ رمضان در خلال جنگ، میدان انقلاب تهران.
    مراسم تشییع شهدای جنگ رمضان در خلال جنگ، میدان انقلاب تهران.
  • اجتماع و رزمایش دختران جان‌فدای تهرانی (جمعه ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش).
    اجتماع و رزمایش دختران جان‌فدای تهرانی (جمعه ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش).
  • جنگ رمضان. تجمعات شبانه مردمی ایران در حمایت از نیروهای مسلح و محکومیت جنگ.
    جنگ رمضان. تجمعات شبانه مردمی ایران در حمایت از نیروهای مسلح و محکومیت جنگ.
  • تجمعات مردمی ایران در حمایت از نیروهای مسلح.
    تجمعات مردمی ایران در حمایت از نیروهای مسلح.
  • تجمعات مردمی در حمایت از نیروهای مسلح.
    تجمعات مردمی در حمایت از نیروهای مسلح.
  • جنگ رمضان. تجمع مردم اهواز در شب میلاد امام رضا(ع).
    جنگ رمضان. تجمع مردم اهواز در شب میلاد امام رضا(ع).

مواضع علمای مسلمان علیه آمریکا و اسرائیل

عده‌ای از عالمان شیعه و سنی در کشورهای مختلف مسلمان، با حمایت از ایران و محکومیت جنگ علیه ایران، فتوای جهاد علیه آمریکا و اسرائیل صادر کردند. عبدالله جوادی آملی، مرجع تقلید، در پیامی در ۱۱ فروردین، با توجه به آیات و روایات، دفاع از حریم اسلام و میهن در برابر دشمنی که نه انسان است و نه پایبند به هیچ تعهدی، واجب دانست. به گفته او، دشمنی که عقل و دین نمی‌شناسد، به جان و مال مردم، کودکان و بی‌گناهان حمله می‌کند و به قرآن و مراکز دینی هتک حرمت می‌کند، از دایره انسانیت بیرون است و دفاع در مقابل چنین دشمنی واجب است.[۶۵] جواد الخالصی، از مراجع تقلید عراق،[۶۶] مولانا عبدالحق هاشمی، نائب امیر جماعت مسلمان پاکستان، نیز حمایت از ایران و جهاد در کنار ملت ایران را برای همه امت اسلامی واجب عینی شمرده است. همچنین مولوی حبیب‌الله حسام، رئیس شورای اخوت اسلامی افغانستان، شیخ حسین قاسم، رئیس شورای علمای فلسطین، شیخ کفاح بطه، مفتی روسیه، سید عدنان الجنید، رهبر تصوف یمن، نیز در پیام‌های جداگانه فتوای جهاد دادند. دفتر آیت‌الله سیستانی نیز در بیانه‌ای از همه مسلمانان و آزادگان جهان درخواست کرد این جنگ ظالمانه را محکوم نموده و با مردم مظلوم ایران همبستگی کنند.[۶۷]

برخی از عالمان مسلمان، جنگ رمضان را جنگ اسلام و کفر و تقابل حق و باطل دانسته‌اند.[۶۸]

اجازه مصرف بخشی از خمس برای جبران خسارات مردمی

برخی از مراجع تقلید، از جمله آیت‌الله نوری همدانی، استفاده از خمس برای بازسازی منازل آسیب‌دیده در جنگ رمضان را تا یک‌سوم مجاز اعلام کردند؛ البته با این شرط که از راه‌های دیگر به‌ویژه کمک‌های مردمی و خیرین امکان بازسازی فراهم نشود. آیت‌الله مکارم شیرازی تا نیمی از سهم امام و آیت‌الله جوادی آملی نیز مصرف یک‌سوم سهم امام را برای تعمیر و بازسازی خانه‌های مسکونی آسیب‌دیده در این جنگ مجاز شمردند.[۶۹]

حمایت بین‌المللی مردمی و سیاسی

در کشورهای مختلف از جمله عراق، پاکستان، ترکیه، کانادا، فرانسه، اسپانیا،[۷۰] آلمان،[۷۱] آمریکا، انگلیس و تونس در حمایت از ایران و محکومیت جنگ تجمعات و تظاهرات برگزار شد. همچنین مقامات ازجمله رؤسای جمهور کشورهایی مانند روسیه، اسپانیا،[۷۲] کلمبیا،[۷۳] ایتالیا،[۷۴] آلمان، چین، برزیل،[۷۵] کوبا، عراق و پاکستان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران را محکوم کردند. پاپ لئو چهاردهم، رهبر کاتولیک‌های جهان، جنگ را محکوم کرد و خطاب به سران آمریکا گفت که خدا دعای جنگ طلبان را پاسخ نمی‌دهد. دبیرکل سازمان ملل متحد نیز با استناد به ماده ۲ منشور سازمان ملل، حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران را محکوم کرد. کشورهایی مانند اسپانیا، ایتالیا، فرانسه و سوئیس، آسمان کشورشان را بر روی پروازهای نظامی آمریکا بستند. رئیس‌جمهور فرانسه و نخست‌وزیر اسپانیا[۷۶] نیز خواستار توقف جنگ شدند.

کمک‌های بشردوستانه تاجیکستان به ایران در جنگ رمضان
راهپیمایی یمنی‌ها در حمایت از ایران در جنگ رمضان (۱۴ فروردین ۱۴۰۵ش)

مخالفت مردم آمریکا و اروپا با جنگ

بر پایه نظرسنجی رویترز ۶۰ درصد[۷۷] و نظرسنجی مؤسسه اپسوس،[۷۸] ۵۹درصد از آمریکایی‌ها با حملات آمریکا به ایران مخالفت کردند. این مخالفت‌ها را تا ۷۵درصد نیز گفته‌اند. براساس نظرسنجی مشترک سی‌بی‌سی‌نیوز و YouGov نیز ۶۴ درصد شهروندان آمریکایی با سیاست‌های ترامپ درباره ایران مخالفند.[۷۹] طبق نظرسنجی مؤسسه اپسوس (Ipsos)، از بزرگ‌ترین مؤسسات تحقیقی نظرسنجی جهان، در ۷ تا ۹ فروردین، ۶۶ درصد مردم آمریکا خواستار توقف سریع جنگ بودند حتی اگر آمریکا به اهدافش از جنگ نرسد.[۸۰] ۷۶ درصد آمریکایی با اعزام نیروهای آمریکایی به ایران مخالفند.[۸۱] همچنین طبق نظرسنجی‌های اپسوس، بیشتر مردم کشورهای مختلف مانند کانادا و اسپانیا نیز با جنگ علیه ایران مخالفند.[۸۲]

مردم آمریکا در روز ۸ و ۹ فروردین در بیش از سه‌هزار شهر آمریکا همچون نیویورک، واشنگتن، شیکاگو و لس‌آنجلس تظاهرات میلیونی بر ضد جنگ و سیاست‌های رئیس‌جمهور آمریکا با عنوان «نه به پادشاهی» برپا کردند.[۸۳] همزمان با تظاهرات مردم آمریکا، مردم کشورهای اروپایی مانند ایتالیا، فرانسه، اسپانیا، آلمان، هلند و استرالیا نیز در اعتراض به سیاست‌های جنگ‌طلبانه رئیس‌جمهور آمریکا تظاهرات کردند.[۸۴] پیش از این نیز در کشورهایی مانند اسپانیا تظاهراتی در محکومیت جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران برگزار شده بود.[۸۵] اسرائیلی‌ها نیز در شهرهای مختلف همچون تل‌آویو در اعتراض به جنگ تظاهرات کردند و خواستار توقف جنگ شدند.[۸۶]

جنگ رمضان را نامحبوب‌ترین جنگ خارجی آمریکا در تاریخ مدرن گفته‌اند.[۸۷] همچنین این جنگ را بزرگ‌ترین فاجعه ژئوپلیتیکی جهان و آمریکا توصیف کردند.[۸۸]

واکنش سیاستمداران آمریکایی‌ها

انهدام هواپیمای اطلاعاتی- فرماندهی آواکس آمریکا در جنگ رمضان که در پایگاه آمریکا در عربستان مستقر بود.

سیاستمداران آمریکایی واکنش‌های متفاوتی به حملات آمریکا به ایران نشان دادند. بیشتر نمایندگان جمهوری‌خواه از این اقدام حمایت کردند. در مقابل، شماری از جمهوری‌خواهان و نیز بیشتر دموکرات‌ها با آن مخالفت کردند یا موضعی محتاطانه اتخاذ نمودند. جو کِنت، مدیر مرکز ملی مبارزه با تروریسم آمریکا در اعتراض به جنگ علیه ایران استعفا داد.[۸۹] برنی سندرز، سناتور مستقل ترقی‌خواه،[۹۰] و مارک وارنر، سناتور دموکرات، تأکید کردند که تهدید فوری از سوی ایران وجود نداشته است.

گروهی از قانون‌گذاران خواستار محدود شدن اختیارات رئیس‌جمهور برای اقدام نظامی بدون مجوز کنگره شدند. بتی مک‌کالوم، نماینده دموکرات آمریکا، تصمیم ترامپ به جنگ با ایران را نقض قانون اختیارات جنگی و خلاف قانون اساسی کشورش دانسته و گفته است این اقدام بدون مجوز کنگره بوده است.[۹۱] برخی منتقدان از جمله چهره‌های دموکرات، با ابداع نام‌هایی طنزآمیز مانند «جنگ اپستین»، این ادعا را مطرح کردند که هدف از حملات منحرف کردن توجه عمومی از تحقیقات مرتبط با روابط دونالد ترامپ و جفری اپستین (سرمایه‌داری که در پرونده‌های جرایم جنسی محکوم شده) بوده است. چاک شومر، سناتور دموکرات، حمله به ایران را از بزرگترین خطای سیاسی در تاریخ آمریکا خواند. برخی از نمایندگان و سناتورهای آمریکایی نیز با مخالفت فروش سلاح به اسرائیل، دو قطعنامه مربوط به فروش بمب‌های سنگین و دیگری مربوط به بولدوزرهای نظامی دی-۹ در سنا مطرح کرده‌اند.[۹۲] گروهی از مقامات آمریکایی نیز با توجه به تلفات و خسارات سنگین آمریکا در جنگ، بر توقف فوری جنگ تأکید کردند.

تعدادی از نمایندگان مجلس آمریکا طرح استیضاح ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، و وزیر جنگ آمریکا را به دلیل جنگ رمضان به مجلس آن کشور پیشنهاد دادند.[۹۳] برخی از سناتور‌ها و نمایندگان آمریکا نیز بر اجرای متمم ۲۵ قانون اساسی آمریکا مبنی بر کناره‌گیری ترامپ و انتقال قدرت به معاون او تآکید کردند.[۹۴]

ارسال کمک‌‌های بشردوستانه به ایران

گزارش‌هایی از ارسال کمک‌های بشردوستانه از سوی برخی کشورها از جمله تاجیکستان، روسیه، عراق و آذربایجان به ایران منتشر شده است. در عراق کاروان‌هایی حامل کمک‌های بشردوستانه از سوی حشد الشعبی و عتبه عباسیه و عتبه حسینیه عازم ایران شدند. همچنین در کشورهای مختلف از جمله پاکستان، هند و عراق مکان‌های به جمع‌آوری کمک‌های مردمی به ایران اختصاص یافت.

بیانیه الازهر و اتحادیه علمای مسلمان و واکنش‌ها به آن

الازهر مصر، اقدام نظامی ایران علیه پایگاه‌ها و منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی در کشورهای عربی را «نقض حاکمیت کشورهای عربی» خوانده و آن را محکوم کرد.[۹۵] اتحادیه جهانی علمای مسلمان نیز ضمن محکومیت حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، حملات ایران به پایگاه‌های آمریکا در کشورهای عربی را نیز محکوم کرد و آن را نقض آشکار حاکمیت کشورهای اسلامی خوانده است.[۹۶] این در حالی است که ایران پیش از وقوع این درگیری‌ها، به کشورهای منطقه غرب آسیا هشدار داده بود که در صورت استفاده از خاک آنها علیه ایران، پایگاه‌ها و منافع کشورهای متخاصم را مورد هدف قرار خواهد داد. جمهوری اسلامی ایران، اقدامات نظامی خود را در چارچوب «حق دفاع مشروع» و بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد می‌داند. دلیل این اقدامات را استفاده آمریکا از پایگاه‌های منطقه برای حملات خصمانه علیه ایران، از جمله ترور شخصیت‌های سیاسی و مذهبی از جمله ترور رهبر عالی خود، تخریب زیرساخت‌ها و کشتار غیرنظامیان مانند حمله به مدرسه میناب عنوان کرده است.[۹۷] ایران معتقد است که این حملات، پاسخی ضروری به اقدامات پیشین و تهدیدات ادامه‌دار بوده است.

بیانیه الازهر با واکنش‌های گسترده‌ای روبرو شده است. از جمله جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، علیرضا اعرافی رئیس حوزه‌های علمیه ایران و جامعه علمای اهل‌سنت ایران، آن را مورد انتقاد قرار داده و محکوم کردند. اعرافی در نامه‌ای به احمد الطیب شیخ الازهر ضمن درخواست در بازنگری در این بیانیه، نادیده‌گرفتن جنایت‌های آمریکا و اسرائیل علیه مردم ایران را مصادره عدالت و موازین شرعی خواند. علمای اهل‌سنت در بیانیه‌ای با استناد به آموزه‌های دینی از جمله آیه «وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ؛ و در راه خدا با کسانی که با شما می جنگند بجنگید»[۹۸] و نیز مفهوم دفاع مشروع، اقدامات ایران را مقابله‌ای منطقی در برابر حملات دشمن دانسته‌اند.

مشارکت برخی کشورهای عربی در جنگ

کاریکاتور کمال شرف، کاریکاتوریست یمنی، درباره همکاری کشورهای عربی با آمریکا و اسرائیل در جنگ رمضان

کشورهای عربی همچون عربستان،[۹۹] امارات و کویت[۱۰۰] و بحرین افزون بر اجازه دادن به آمریکا برای استفاده از خاک و آسمان خود به منظور حمله به ایران، از حملات آمریکا علیه ایران نیز حمایت و با آن همراهی کردند. تارنمای دژ وابسته به وزارت فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، همکاری نظامی و دفاعی کشورهای عربستان سعودی، امارات، قطر، بحرین، کویت و اردن را تأیید کرده و از نقش حیاتی آنان در عملیات خشم حماسی گفته است.[۱۰۱] برخی خبرگزاری‌ها از حملات مستقیم عربستان و امارات به ایران نیز خبر داده‌اند.[۱۰۲] بقایای پهبادهای منهم‌شده وینگ‌لونگ چینی نشان می‌دهد که یکی از کشورهای منطقه غرب آسیا علیه ایران مشارکت داشته است. به گفته کارشناسان، این پهباد در اختیار آمریکا و رژیم صهیونیستی نیست؛ بلکه عربستان سعودی و امارات آن را در اختیار دارند. برخی از کشورهای اروپایی و عربی، از محکوم کردن حمله آمریکا و اسرائیل به ایران خودداری و از آن حمایت کردند. ایران از پنج کشور بحرین، امارات، عربستان، قطر و اردن به دلیل مشارکت در جنگ درخواست غرامت کرده است.[۱۰۳] همچنین در زمان آتش‌بس میان ایران و آمریکا حملاتی به جزیره لاوان ایران و برخی کشورهای عربی صورت گرفت که گفته می‌شود توسط کشور امارات انجام شده است.[۱۰۴]

دبیرکل ناتو نیز از مشارکت برخی کشورهای اروپایی در جنگ رمضان برعلیه ایران خبر داده است.

تولید و انتشار آثار هنری

بزن که خوب می‌زنی با صدای مهدی رسولی

هنرمندان و خوانندگان و مداحان ایران و برخی کشورهای مختلف[۱۰۵] بیش از یکصد نماهنگ و مداحی و سرود در محکومیت جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران و حمایت از ایران تولید و منتشر کردند.[۱۰۶] نماهنگ «بزن که خوب می‌زنی» از مهدی رسولی، قطعه «حسبی‌الله» اثر محسن چاوشی، «حیدر شهسوار» با صدای محمود کریمی، «خدا، مادر، وطن» اثر رضا صادقی، «بلاگردونم ایران» با صدای حسین حقیقی، ازجمله این آثار به شمار می‌روند.[۱۰۷] ۴۷ اثر نمایشی اعم از نمایش رادیویی، خیابانی، تئاتر و نقالی با موضوع جنگ رمضان و با محوریت «امید، مقاومت، اتحاد و همبستگی ملی» نیز تولید شده است.[۱۰۸] مستند «جهنم به پا خواهد شد» به کارگردانی محسن کریمیان به تأثیر جنگ رمضان بر اقتضاد جهانی پرداخته[۱۰۹] و مستند «شاهد باش» از شبکه نسیم به روایت جنگ از نگاه برخی شخصیت‌های ایرانی پرداخته است.[۱۱۰] مجموعه ۱۵ قسمتی «سرو، سپید، سرخ» نیز با موضوع جنگ رمضان محصول سازمان هنری رسانه‌ای اوج و سیما فیلم، از شبکه یک تلویزیون ایران پخش شد.[۱۱۱]

نقاشی «ایرانِ متحد؛ ایرانِ حامی» اثر علی داودی.

راه‌اندازی پویش‌های جان‌فدا و ایران همدل

پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و در پی تهدید رئیس‌جمهور آمریکا برای آغاز جنگ زمینی علیه ایران، پویش «جان‌فدا، برای ایران» برای اعلام آمادگی دواطلبان جهت اعزام به جبهه‌های نبرد برای دفاع از ایران شکل گرفت که تا ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ بیش از ۳۱ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر آمادگی خود را اعلام کردند.[۱۱۲] پویش «ایران همدل ۵» با شعار «از همدیگه گره‌گشایی کنیم» که پیش از جنگ (۳ بهمن ماه ۱۴۰۴) آغاز شده بود،[۱۱۳] پس از آغاز جنگ رمضان و در پی آسیب‌دیدن اموال مردم، به جمع‌آوری و دریافت کمک‌های مردمی به آسیب‌دیدگان جنگ پرداخت. قرارگاه مردمی «ایران همدل» نیز با هدف ساماندهی و هدایت کمک‌های مردمی برای حمایت از خانواده‌های آسیب‌دیده در جنگ رمضان تشکیل شد.[۱۱۴]

در پی جنگ رمضان و شهادت آیت‌الله خامنه‌ای و خون‌خواهی و انتقام شهادت او، شعار «در خیمه حسینیم، خونخواه و جان‌فداییم» با هشتگ «نحن المنتقمون» به عنوان شعار مشترک هیئت‌های مذهبی برای محرم سال ۱۴۰۵ش/۱۴۴۸ق انتخاب شد.[۱۱۵]

تلاش رژیم صهیونیستی و آمریکا برای گسترش دامنه جنگ

در خلال حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، گزارش‌هایی از شلیک یا اصابت پهباد یا موشک به کشورهای ترکیه، آذربایجان و نیز تأسیسات غیرآمریکایی در کشورهای عربی منتشر شد. هرچند در گمانه‌زنی‌های اولیه، شلیک آنها به ایران نسبت داده شد؛ اما سپاه پاسداران طی بیانیه‌های رسمی، انتساب آنها به ایران را رد کرد و از تلاش آمریکا و رژیم صهیونیستی برای کشاندن کشورهای منطقه به درگیری با ایران خبر داد. سپاه اعلام کرد اهداف جمهوری اسلامی ایران، صرفا پایگاه‌ها و منافع آمریکایی و صهیونیستی است.

رئیس‌جمهور آمریکا برای بازکردن تنگه هرمز، از ناتو، کشورهای اروپایی و آسیایی همچون فرانسه، آلمان، انگلیس، ایتالیا، ژاپن، کره جنوبی[۱۱۶] و استرالیا درخواست کمک کرده که با پاسخ منفی آن کشورها مواجه شد. نخست‌وزیر انگلیس به صراحت ورود به جنگ علیه ایران را رد کرده و گفته تسلیم فشارها نخواهیم شد.[۱۱۷]

ترامپ، پس از آتش‌بس در روز ۱۹ فروردین، از آغاز محاصره دریایی ایران در ۲۴ فروردین خبر داد[۱۱۸] و از ناتو و متحدانش همچون انگلیس[۱۱۹] درخواست کمک کرد که با پاسخ منفی آنها مواجه شد.

لاشه‌های هواگردهای آمریکایی در جنوب اصفهان

پیامدهای جنگ رمضان

جنگ رمضان پیامدهایی برای منطقه غرب آسیا و جهان در پی داشت که برخی از آنها از این قرار است:

اخراج و سرکوب شیعیان در کشورهای حاشیه خلیج فارس

در پی جنگ رمضان و عملیات ایران علیه پایگاه‌های آمریکا در کشورهای خلیج فارس، کشور‌های کویت، امارات، بحرین و عربستان به اخراج، سلب تابعیت و بازداشت گسترده شیعیان روی آوردند که آن را طرح تخلیه این کشور‌ها از حضور شیعیان دانسته‌اند.[۱۲۰] به گزارش خبرگزاری‌ها، در کویت، حدود چهار هزار شیعه ازجمله برخی از علما و چهره‌های سرشناس بازداشت شدند.[۱۲۱] سلب تابعیت گسترده شیعیان با اصالت ایرانی و مصادره اموال آنان که از آن به عنوان «اعدام مدنی» یاد می‌شود، از دیگر اقدامات دولت این کشور است.[۱۲۲] دولت امارات بازداشت ائمه جماعات و فعالان فرهنگی مساجد و حسینیه‌ها را در دستور کار قرار داده است.[۱۲۳] گفته می‌شود در امارات، صرف داشتن تصویر رهبر ایران در تلفن همراه یا واکنش به حملات علیه ایران، منجر به دستگیری یا اخراج فوری از کشور می‌شود.[۱۲۴] همچنین گزارش شده تعداد زیادی از اتباع پاکستانی (شیعه و سنی) نیز از این کشور اخراج شده‌اند.[۱۲۵] دولت امارات بیش از ۲۵۰۰ دانش‌آموز ایرانی را نیز از این کشور اخراج کرد.[۱۲۶] در بحرین، نیروهای امنیتی رژیم آل‌خلیفه با حمله به منازل عالمان شیعه، ده‌ها نفر را بازداشت کردند.[۱۲۷] پارلمان بحرین عضویت سه نماینده مجلس را به دلیل حمایت از ایران لغو کرد.[۱۲۸] دولت بحرین با تشدید شکنجه‌ها که منجر به شهادت سید محمد الموسوی در زندان شد،[۱۲۹] شیعیانِ سلب تابعیت شده را بدون مدارک هویتی در کشور‌های ثالث رها می‌کند.[۱۳۰] در عربستان سعودی نیز با شروع موج بازداشت شیعیان و طرفداران ایران، حتی کسانی که به شهادت رهبر ایران در فضای مجازی واکنش نشان دادند، بازداشت شدند.[۱۳۱]

پیامدهای اقتصادی و بازارهای جهانی

  • سقوط و کاهش ارزش بازارهای مالی جهانی در کشورهایی مانند آمریکا، ژاپن، کره جنوبی و امارات.[۱۳۲]
  • اختلال در عرضه انرژی و افزایش شدید قیمت آن در سطح جهانی:[۱۳۳] به دلیل مسدود شدن تنگه هرمز، نفت برنت از حدود ۷۰ دلار پیش از جنگ تا ۱۲۰ دلار افزایش یافت. بنزین و گازوئیل نیز ۳۰ تا ۵۰ درصد گران‌تر شد.[۱۳۴] آژانس بین‌المللی انرژی، جنگ رمضان را موجب بزرگترین شوک و اختلال نفتی تاریخ دانسته است.[۱۳۵] گفته می‌شود طی ۵۰ روز از آغاز جنگ، بیش از ۵۰۰ میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی معادل حدود ۵۰ میلیارد دلار از بازار جهانی حذف شده که بزرگ‌ترین اختلال عرضه انرژی در تاریخ معاصر جهان به شمار می‌رود.[۱۳۶]
  • افزایش قیمت مواد وابسته به نفت: گفته شده افزایش قیمت نفت خام، افزایش قیمت و هزینه تولید در صنایعی مانند سوخت هواپیما، پلاستیک، مواد و کود شیمیایی را در پی داشته است.[۱۳۷] همچنین افزایش قیمت کودهای شیمیایی که حدود یک سوم تجارت آن از تنگه هرمز انجام می‌شود، بر قیمت مواد غذایی و محصولات کشاورزی و لبنیات و... تأثیر مستقیم دارد.[۱۳۸]
  • اختلال در حمل و نقل هوایی، افزایش قیمت بلیط هواپیما و سرگردانی هزاران مسافر. کمبود سوخت جت نیز از جمله پیامدهای جنگ بیان شده که در صورت ادامه بسته بودن تنگه هرمز منجر به لغو پروازها خواهد شد.[۱۳۹] شرکت هواپیمایی آمریکایی اسپریت در پی افزایش قیمت سوخت تعطیل شد و ۱۷هزار کارمند آن بیکار شدند.
  • اختلال و تعطیلی سیستم حمل و نقل دریایی در منطقه خلیج فارس که اختلال در زنجیره تأمین و تورم کالاها را در پی داشت. برای نمونه قیمت هلیوم که برای صنایع پیشرفته حیاتی به شمار می‌رود، در طول جنگ دو برابر شد.[۱۴۰]

بی‌بی‌سی فارسی در گزارشی پیامدهای اقتصادی و افزایش قیمت‌ها در اثر جنگ را متوجه تمام جنبه‌ها (شامل مواد غذایی، انرژی، حمل و نقل و ...) و سراسر جهان دانسته است.[۱۴۱] صندوق بین‌المللی پول نیز در گزارشی، هشدار داده است که جنگ با ایران می‌تواند اقتصاد جهان را از مسیر خارج کند و تشدید طولانی ‌مدت آن، خطر رکود جهانی را افزایش دهد.[۱۴۲]

پیامدهای اجتماعی و سیاسی

  • تقویت انسجام و اتحاد ملی و حس وطن‌دوستی میان ایرانیان. گفته شده جنگ علیه ایران موجب همبستگی مردم ایران حول محور رهبری شده است.
  • افزایش انتقادات به نتانیاهو در سرزمین‌های اشغالی
  • خروج هزاران نفر از سرزمین‌های اشغالی و اتباع آمریکایی از منطقه.
  • اخراج دیپلمات‌های ایرانی از قطر در واکنش به هدف قراردادن منافع و پایگاه‌های آمریکا توسط ایران
  • تعطیل کردن تعدادی از مدارس ایرانی در امارات و کویت و اخراج دانش‌آموزان ایرانی[۱۴۳]
  • درخواست ایران از سازمان ملل برای ملزم کردن پنج کشور بحرین، امارات، عربستان، قطر و اردن به پرداخت غرامت جنگی. این درخواست در ۲۴ فروردین و به دلیل مشارکت این کشورها در جنگ رمضان و استفاده از قلمروهایشان توسط آمریکا و اسرائیل علیه ایران بوده است.[۱۴۴]
  • نگرانی مردم از پیامدهای اقتصادی و سیاسی جنگ: طبق نظرسنجی‌ها، بسیاری از مردم کشورهای مختلف همچون آمریکا، انگلیس، کانادا، فرانسه، ایتالیا و هند و ... نگران پیامدهای اقتصادی و سیاسی جنگ و تأثیر آنها بر زندگی‌شان هستند.[۱۴۵]
  • نخست‌وزیر اسپانیا خواستار لغو دائمی توافقنامه تجاری اتحادیه اروپا با اسرائیل شده است.[۱۴۶] اسلوونی و ایرلند نیز چنین پینشهادی به اتحادیه اروپا داده‌اند.[۱۴۷]
  • استعفا یا برکناری جمعی از مقامات آمریکایی: در پی جنگ آمریکا با ایران، مدیر مرکز ملی مبارزه با تروریسم[۱۴۸] و وزیر کار استعفاد دادند و وزیر نیروی دریایی، وزیر دادگستری، وزیر امنیت داخلی، جمعی از افسران ارشد نظامی همچون رئیس ستاد ارتش، رئیس ستاد مشترک ارتش، فرمانده نیروی دریایی، فرمانده گارد ساحلی، رئیس و معاون ستاد نیروی هوایی از سمت خود برکنار شدند.[۱۴۹]

پیامدهای نظامی

  • شکست هیمنه نظامی آمریکا: ازجمله پیامدها و نتایج جنگ رمضان را شکست هیمنه و هژمونی نظامی آمریکا و نمایش قدرت ایران در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی دانسته‌اند.[۱۵۰] شکسته‌شدن تصوراتی همچون شکست‌ناپذیری ارتش آمریکا، نفوذناپذیری گنبد آهنین اسرائیل و عدم امکان رهگیری جنگنده F-35 با عملیات‌های موفق ایران، ازجمله نشانه‌های این شکست به شمار می‌رود.
  • زیان‌های اقتصادی و نظامی شامل انهدام تجهیزات پیشرفته آمریکایی مانند هواپیماهاها، پهبادها و جنگنده‌ها، آسیب به پایگاه‌های نظامی آمریکا و منافع اقتصادی آمریکا در کشورهای عربی در خاورمیانه.
  • تعلیق تمدید خودکار توافق دفاعی و نظامی ایتالیا با اسرائیل از سوی نخست‌وزیر ایتالیا در ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش. این توافق که شامل تبادل تجهیزات نظامی و تحقیقات فناوری است، در سال ۲۰۰۳ امضا و دو سال بعد تصویب شد و هر پنج سال یک بار تمدید می‌شد.[۱۵۱]
  • افزایش رغبت دولت‌ها به تولید سلاح‌های هسته‌ای جهت تأمین امنیت ملی: به گفته برخی کارشناسان سلاح‌های هسته‌ای، جنگ رمضان این احتمال را تقویت کرد که بهترین تضمن برای امنیت ملی و ایجاد بازدارندگی در برابر حملات احتمالی، تولید سلاح هسته‌ای است نه دیپلماسی و مذاکره و نه سلاح‌های متعارف.[۱۵۲]

پیامدهای ژئوپلیتیکی و منطقه‌ای

  • موفقیت ارتش سودان در مقابله با نیروهای واکنش سریع (RSF) به دلیل تمرکز امارات به‌عنوان حاملی اصلی شورشیان بر جنگ رمضان
  • افزایش انتقاد از رژیم‌های حاکم بر کشورهای عربی به دلیل میزبانی پایگاه‌های آمریکایی در این کشورها.

خسارت‌ها و تلفات

انتشار اخبار مرتبط با تلفات و خسارت‌ها در اسرائیل و آمریکا با سانسور شدید رسانه‌ای و ممنوعیت بازتاب تلفات و خسارت‌های جنگ همراه بوده است.[۱۵۳] با این حال، به گزارش خبرگزاری الجزیره انگلیسی، خسارت جنگ رمضان بر آمریکا، بیش از ۴۵ میلیارد دلار برآورد شده است.[۱۵۴] شبکه الجزیره به نقل از پنتاگون گفته است آمریکا فقط در شش روز اول جنگ، بیش از ۱۱ میلیارد دلار برای تجهیزات جنگی و مهمات هزینه کرده است.[۱۵۵] روزنامه عبری «کالکالیست» اذعان کرده رژیم صهیونیستی از زمان آغاز تجاوز به ایران و حزب‌الله حدود ۱۵ میلیارد دلار خسارت متحمل شده است.[۱۵۶] به گزارش خبرگزاری تایمزاسرائیل، برآورد اولیه وزارت دارایی اسرائیل، جنگ با ایران ۱۱.۵ میلیارد دلار خسارت برای رژیم صهیونیستی داشته که عمده آن خسارت‌های نظامی و دفاعی است.[۱۵۷] هزینه جنگ با ایران، روزانه بیش از ۸۹۰ میلیون[۱۵۸] تا یک میلیارد دلار[۱۵۹] برای آمریکا و اسرائیل گفته شده است. به گفته وزیر جنگ آمریکا در ۳۰ تیر۱۴۰۵/ ۲۱ جولای ۲۰۲۶م هزینه جنگ به ۳۷.۵ میلیارد دلار رسیده است؛ هرچند خبرگزاری‌ها و تحلیل‌گران هزینه جنگ را بسیار بیشتر از این رقم دانسته‌اند.[۱۶۰]

گفته می‌شود تا روز ۱۹ فروردین، ایران ۱۷۱ پهباد پیشرفته آمریکایی و اسرائیلی، چندین هواپیما و بالگرد ازجمله دو جنگنده اف۳۵، چهار فروند اف۱۵، چهار هواپیمای پیشرفته سوخت‌رسان آمریکایی (KC-135)، یک هواپیمای گران‌قیمت اطلاعاتی و فرماندهی آواکس(E3)، دو هواپیمای ترابری C۱۳۰ و سیزده فروند بالگرد و ۱۲ سامانه راداری و پایانه مخابراتی را مورد هدف قرار داده و منهدم کرده است.[۱۶۱]

به گفته سخنگوی‌ارشد نیروهای مسلح[۱۶۲] و سخنگوی ارتش ایران[۱۶۳] هفده پایگاه نظامی آمریکا در منطقه در خلال جنگ تخریب شده است. خبرگزاری‌های آمریکایی مانند سی‌ان‌ان ۱۶ پایگاه،[۱۶۴] نیویورک‌تایمز ۱۷ پایگاه[۱۶۵] و واشنگتن‌پست ۱۴ پایگاه[۱۶۶] گفته‌اند. پایگاه العدید در قطر، بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه، مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین، پایگاه اربیل در عراق، پایگاه موفق السلطی در اردن، و پایگاه هوایی الظفره در امارات و پایگاه علی السالم و کمپ عریفجان در کویت ازجمله پایگاه‌های آسیب‌دیده یا تخریب شده‌اند.[۱۶۷] به گزارش خبرگزاری واشنگتن‌پست، میزان تخریب‌ها و خسارت‌های وارده به پایگاه‌های آمریکا در منطقه بسیار بیشتر از آن چیزی است که دولت آمریکا اعلام کرده است.[۱۶۸]

طبق گزارش خبرگزاری الجزیره، از ۹ اسفند تا ۷ اردیبهشت، ۲۶ اسرائیلی کشته و ۷۷۹۱ اسرائیلی زخمی شدند.[۱۶۹] ارتش آمریکا نیز کشته شدن ۱۳ آمریکایی و زخمی شدن بیش از ۲۰۰ نفر را تأیید کرده است.[۱۷۰] تعداد زخمی‌های آمریکایی تا ۴۱۵ نفر نیز گفته شده است.[۱۷۱] با این حال، تلفات آمریکایی‌ها را بیش از این آمار دانسته‌اند.[۱۷۲]

براساس گزارش سخنگوی دولت ایران، برآورد اولیه از خسارت‌های وارده به ایران در جنگ رمضان، ۲۷۰ میلیارد دلار است.[۱۷۳] به گزارش تایمزاسرائیل، جنگنده‌های اسرائیلی ۱۸هزار بمب به مناطق مختلف ایران شلیک کردند.[۱۷۴]

آتش‌بس

در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ با میانجیگری دولت پاکستان، آتش‌بس دوهفته‌ای میان ایران و آمریکا برقرار شد.[۱۷۵] مطابق اطلاعیه شورای عالی امنیت ملی ایران، پذیرش پایان جنگ از سوی ایران منوط به پذیرش اصول طرح ده‌ماده‌ای این کشور در مذاکرات نهایی است.[۱۷۶] برخی از طرح ده‌ماده‌ای ایران عبارتند از: ایجاد پروتکل عبور و مرور امن در تنگه هرمز تحت کنترل ایران، پذیرش غنی‌سازی، پایان جنگ علیه همه گروه‌های محور مقاومت، خروج نیروهای رزمی آمریکا از تمامی پایگاه‌های منطقه، پرداخت کامل خسارت ایران، رفع همه تحریم‌های اولیه و ثانویه، لغو قطعنامه‌های شورای حکام و شورای امنیت، آزادسازی همه اموال و دارایی‌های بلوکه‌شده ایران، و تصویب این موارد در قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت.[۱۷۷]

پیش از این، آمریکا طرح‌هایی مانند طرح ۱۵ماده‌ای را برای آتش‌بس و توقف جنگ به ایران پیشنهاد داده بود که مورد پذیرش ایران قرار نگرفت.

مذاکرات

در ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش، با میانجیگری دولت پاکستان، مذاکراتی در اسلام‌آباد میان ایران و آمریکا برگزار شد که به نتیجه و توافقی نرسید.[۱۷۸] از مهمترین اختلافات دو طرف و دلایل شکست مذاکرات، عدم پذیرش غنی‌سازی ایران از سوی آمریکا، مخالفت با کنترل ایران بر تنگه هرمز، رفع تحریم‌ها و تضمین عدم تکرار تجاوز اعلام شده است.[۱۷۹]

تمدید آتش‌بس

در روز اول اردیبهشت ۱۴۰۵ش، رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد به درخواست پاکستان آتش‌بس را تا زمان ارائه پیشنهاد ایران تمدید کرد. تمدید آتش‌بس با حفظ محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا انجام شد.[۱۸۰] این آتش‌بس یک‌طرفه از سوی ترامپ، پس از تهدید مجدد حمله به زیرساخت‌های برق و پل‌های ایران و عدم تمایل ایران به مذاکره مجدد بر اثر بدعهدی آمریکا بود.

نقض آتش‌بس توسط آمریکا و اسرائيل

آتش‌بس دوهفته‌ای و تمدید آن از سوی آمریکا، بارها توسط اسرائیل و آمریکا نقض شد. در نخستین روز آتش‌بس (۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش)، آمریکا و اسرائيل سه بار آن را نقض کردند: حمله پهبادی به ایران، حمله به جزیره لاوان ایران و حملات شدید اسرائیل به مناطق مسکونی و غیرنظامی لبنان.

رژیم صهیونیستی اسرائیل پس از آتش‌بس ایران و آمریکا، بارها حملات شدیدی به مناطق مسکونی و غیرنظامی لبنان انجام داده است. فقط در سه روز نخست آتش‌بس (۱۹ تا ۲۱ فروردین) ۳۵۷ لبنانی شهید و بیش از ۱۲۰۰ نفر زخمی شدند.[۱۸۱] یکی از شرایط ایران در توافق با آمریکا و پایان جنگ، مربوط به آتش‌بس کامل در همه جبهه‌ها به ویژه در لبنان بوده است.[۱۸۲] به گفته وزیر خارجه ایران، سرنوشت جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل با جنگ اسرائیل با لبنان گره خورده و ایران، از روز نخست مذاکرات و آتش‌بس بر توقف جنگ در لبنان پافشاری کرده است.[۱۸۳]

در پی نقض مکرر آتش‌بس از سوی رژیم صهونیستی در جنوب لبنان و کشتار مردم مناطق مختلف آن و تعرض مکرر به سواحل و شناورهای ایران در تنگه هرمز و دریای عمان، سپاه پاسداران ایران در شامگاه ۱۷ خرداد حملات موشکی به پایگاه هوایی رامات دیوید در سرزمین‌های اشغالی اسرائیل انجام داد. [۱۸۴] سپاه ایران، در پاسخ به حملات اسرائیل به سایت‌های راداری ایران، در ۱۸ خرداد عملیات نصر را علیه پایگاه‌های تلنوف و نواتیم در اسرائیل آغاز کرد.[۱۸۵] همزمان یمن نیز ضمن حمله موشکی به اسرائیل، ممنوعیت و تحریم کامل دریانوردیِ رژیم صهیونیستی در دریای سرخ را اعلام کرد.[۱۸۶]

تفاهم اسلام‌آباد

در بامداد ۲۸ خرداد و پس از سه ماه مذاکره، متن ۱۴ بندی یادداشت تفاهم‌نامه بیان ایران و آمریکا موسوم به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، به امضای رئیس‌جمهور ایران و آمریکا و نخست‌وزیر پاکستان به عنوان میانجی رسید.[۱۸۷] براساس این تفاهم‌نامه که متن آن در بامداد ۲۵ خرداد نهایی شده بود،[۱۸۸] ایران و آمریکا خاتمه فوری جنگ در تمامی جبهه‌ها ازجمله لبنان را اعلام و تعهد کردند که از این پس هیچ جنگ یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند.[۱۸۹]

با امضای این تفاهم‌نامه، آمریکا متعهد شد به محاصره دریایی علیه ایران خاتمه دهد؛ نیروهای نظامی خود را از اطراف ایران خارج کند؛‌ با شرکای منطقه‌ای خود برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران برنامه‌ای با تأمین حداقل ۳۰۰ میلیارد دلاری فراهم کند؛‌ در امور داخلی ایران دخالت نکند؛ به تمامی تحریم‌های اولیه و ثانویه علیه ایران خاتمه دهد؛ اسقاطیه‌های وزرات خزانه‌داری آمریکا برای صادرات نفت و محصولات پتروشیمی و تمامی خدمات مرتبط با بانک و بیمه‌ و حمل‌ونقل را صادر کند و اموال و دارایی‌های مسدودشده ایران را در دسترس قرار دهد.[۱۹۰] ایران نیز در مقابل متعهد شد تنگه هرمز را برای تردد کشتی‌ها بدون اخذ عوارض و هزینه برای ۶۰ روز باز کند و سلاح هسته‌ای تولید یا خرید نکند.[۱۹۱] همچنین طبق تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، دو طرف به انجام مذاکرات و حصول توافق نهایی در مدت ۶۰ روز تعهد دادند.[۱۹۲] توافق نهایی با یک قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت سازمان ملل متحد تأیید خواهد شد.[۱۹۳]

بسیاری از تحلیل‌گران، این تفاهم‌نامه را عقب‌نشینی و شکست آ‌مریکا و پیروزی ایران دانسته‌اند.[۱] برخی نیز اسرائیل را بزرگ‌ترین بازنده این تفاهم‌نامه خواندند.[۲]

نقض تفاهم

مقامات اسرائیل این تفاهم‌نامه را بد توصیف کرده و خود را ملزم به اجرای آن نمی‌دانند.[۱۹۴] به همین دلیل از همان روز نخست امضای تفاهم‌نامه، رژیم صهیونیستی اسرائیل با حملات هوایی و توپخانه‌ای به شرق و جنوب لبنان آن را نقض کرد.[۱۹۵] طبق گزارش وزارت بهداشت لبنان، روز ۲۹ خرداد در پی حملات اسرائیل، ۴۷ لبنانی شهید و ۹۷ نفر زخمی شدند.[۱۹۶]

رئیس جمهور آمریکا روز ۱۷ تیر از پایان تفاهم‌نامه اسلام‌آباد سخن گفت.[۱۹۷] آمریکا از ۱۷ تیرماه با حملات هوایی به مناطق مختلف ایران ازجمله مناطق جنوبی و اطراف تنگه هرمز، تفاهم‌نامه را نقض کرد.[۱۹۸] در این حملات شماری ایرانی کشته و زخمی شدند.[۱۹۹] گفته شده هدف آمریکا از این حملات به دست گرفتن کنترل تنگه هرمز بوده است. در پاسخ به حملات آمریکا، سپاه پاسداران عملیات نصر ۲ و ارتش ایران عملیات صاعقه را با حملات موشکی و پهبادی به پایگاه‌های آمریکا در کشورهای منطقه همچون اردن، کویت، بحرین، عمان، امارات و عراق انجام داد[۲۰۰] و تنگه هرمز را در ۲۱ تیر ۱۴۰۵ش تا پایان مداخلات آمریکا در منطقه مجدداً مسدود کرد.[۲۰۱] آمریکا نیز در ۲۳ تیر محاصره دریایی ایران را بار دیگر آغاز کرد.[۲۰۲]

در حملات آمریکا به ایران از ۱۷ تیر تا ۲ مرداد، ۵۹ ایرانی شهید و بیش از ۶۶۰ نفر زخمی شدند.[۲۰۳]

تحلیل‌ها درباره نتایج جنگ

گفته شده آمریکا و اسرائیل به هیچ یک از اهداف خود در جنگ رمضان ازجمله تغییر نظام سیاسی، توقف برنامه هسته‌ای و ازبین بردن نیروی موشکی و دریایی ایران نرسیده است.[۲۰۴] خبرگزاری‌های آمریکایی همچون نیویورک‌تایمز و واشگنتن‌پست با استناد به اطلاعات محرمانه اعلام کرده‌اند که ایران پس از جنگ حدود ۷۰ درصد ذخایر موشکی و پرتاپ‌گرهای سیار خود را در اختیار دارد و به بیشتر (حدود ۹۰ درصد) سایت‌ها و تأسیسات زیرزمینی موشکی خود نیز دسترسی دارد.[۲۰۵] به گزارش خبرگزاری یورونیوز، داده‌های مستقل نهاد «مکان‌یابی و داده‌های درگیری‌های مسلحانه» نشان می‌دهد حملات ایران از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند تا روز آتش‌بس، با روندی ثابت و بدون وقفه ادامه داشته است.[۲۰۶] به گفته این خبرگزاری مشخص نیست مقامات آمریکایی چطور از نابودی پدافند ایران سخن می‌گویند در حالی که چندین جنگنده و هواپیما و تعداد زیادی پهباد آمریکایی و اسرائیلی در طول جنگ مورد هدف قرار گرفته و منهدم شدند.[۲۰۷] ادعای نابودی ناوگان دریایی ایران نیز در حالی مطرح شده که ارتش آمریکا از بازکردن تنگه هرمز که توسط نیروی دریایی ایران مسدود شده، ناکام مانده است.[۲۰۸] خبرگزاری تایمز اسرائیل (times of israel) نیز گفته است تا زمان آتش‌بس، اهداف اصلی اعلام شده از سوی اسرائیل مانند جلوگیری از سلاح هسته‌ای، نابودی برنامه موشکی و تغییر نظام سیاسی ایران محقق نشده است.[۲۰۹] نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در مصاحبه‌ای اعتراف کرد که به بسیاری از اهدافشان در جنگ ازجمله نابودی نیروهای نیابتی ایران در منطقه و موشک‌های بالستیک آنها دست نیافته است.[۲۱۰] سیترینوویچ، رئیس سابق شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، نیز نتیجه جنگ را شکست راهبردی آمریکا و اسرائیل دانسته است. به اذعان او جنگی که هدفش سرنگونی نظام ایران و ازبین‌بردن توانایی موشکی و هسته‌ای آن بود، ایران را قوی‌تر از پیش کرد.[۲۱۱] ادعای «تسلیم بی‌قید و شرط» که در روزهای آغازین جنگ مطرح شده بود، در پایان جنگ به درخواست آمریکا برای مذاکره با ایران تغییر کرد.[۲۱۲]

در بیانیه شورای عالی امنیت ملی ایران، آتش‌بس ۱۹ فروردین، شکستی غیرقابل انکار، تاریخی و خردکننده برای آمریکا و پیروزی بزرگی برای ایران توصیف شده است.[۲۱۳] برخی از مقامات آمریکایی همچون چاک شومر، رهبر دموکرات‌های سنای آمریکا، کریس مورفی، سناتور دموکرات آمریکا،[۲۱۴] و همچنین مقامات اسرائیلی[۲۱۵] مانند گولان، رهبر حزب کارگر اسرائیل، آتش‌بس را شکست آمریکا و پیروزی ایران توصیف و به ناکامی ترامپ در رسیدن به اهداف اعلامی خود اعتراف کردند. شماری از تحلیل‌گران بین‌المللی نیز این آتش‌بس را عقب‌نشینی راهبردی از سوی رئیس‌جمهور آمریکا توصیف کرده‌اند.[۲۱۶] برخی نیز آن را نشانه ظهور ایران به عنوان ابرقدرت جدید جهان نامیدند. با این حال رئیس‌جمهور آمریکا آتش‌بس با ایران را پیروزی تمام‌عیار برای آ‌مریکا خوانده[۲۱۷] و گفته است به تمام اهداف نظامی خود در جنگ رسیده‌ایم.[۲۱۸]

به گزارش خبرگزاری تایمز اسرائیل (times of israel)، براساس نظرسنجی‌های انجام شده در اسرائیل پس از اعلام آتش‌بس، ۷۰ درصد شرکت‌کنندگان در نظرسنجی، آتش‌بس را نشانه امتیاز دادن آمریکا به ایران دانستند. طبق این گزارش، بیشتر اسرائیلی‌ها معتقد به شکست اسرائیل در جنگ هستند و پس از جنگ احساس ناامیدی و خشم و ترس داشتند؛ تنها کمتر از ۲۰ درصد احساس امید و غرور داشتند.[۲۱۹]

برخی تحلیل‌گران زخم‌هایی را که در طول جنگ بر اقتصاد و جامعه آمریکا وارد شد، موجب شکست، افول اعتبار قدرت نظام آمریکا و در مقابل، سبب ارتقای جایگاه و اعتبار ایران به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی دانسته‌اند.[۲۲۰] گفته شده آمریکا و اسرائیل به دلیل حملات به اهداف غیرنظامی در افکار عمومی جهانی با شکست اخلاقی و تمدنی روبرو شده‌اند.[۲۲۱]

سخنگوی وزارت دفاع ایران، از هفت دستاورد و پیروزی ایران در جنگ رمضان سخن گفته است که عبارتند از: پیروزی نظامی، پیروزی سیاسی، حفظ تمامیت ارضی ایران، حفظ امنیت کشور، انسجام و اتحاد اجتماعی مردم، کنترل هوشمند تنگه هرمز و شکل‌گیری همراهی بین‌المللی با ملت ایران.[۲۲۲]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ↑ نگاه کنید به: «Operation Epic Fury: Decisive American Power to Crush Iran’s Terror Regime»، The White House.
  2. ↑ «پایان مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد؛ ونس: به توافق نرسیدیم»، یورونیوز.
  3. ↑ «ادعای ترامپ: جنگ با ایران به پایان خود نزدیک است»، وبگاه دفاع مقدس؛ «Operation Epic Fury: Decisive American Power to Crush Iran’s Terror Regime»، The White House.
  4. ↑ «Operation Epic Fury: Decisive American Power to Crush Iran’s Terror Regime»، The White House.
  5. ↑ «Operation Epic Fury: Decisive American Power to Crush Iran’s Terror Regime»، The White House.
  6. ↑ «ترامپ: راستش را بخواهید به دنبال تصاحب (غارت) نفت ایران هستم»، خبرگزاری فارس؛ «لاوروف: هدف امریکا از جنگ‌های خاورمیانه تسلط بر نفت «تنگه هرمز» است/ بنا نبود ناتو به سمت شرق بیاید»، خبرگزاری میدل‌ایست‌نیوز.
  7. ↑ «Everything we know on the seventh day of the US and Israel’s war with Iran», CNN World.
  8. ↑ «Operation Epic Fury: Decisive American Power to Crush Iran’s Terror Regime»، The White House.
  9. ↑ «پایان مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد؛ ونس: به توافق نرسیدیم»، یورونیوز.
  10. ↑ «کامالا هریس: جنگ ایران به‌خاطر پرونده اپستین بود، نتانیاهو عامل جنگ شد»، خبرگزاری تسنیم؛ «کامالا هریس: جنگ ایران به خاطر پرونده اپستین بود، نتانیاهو عامل جنگ شد»، شبکه العالم.
  11. ↑ «استعفای مقام ارشد ضدتروریسم آمریکا در اعتراض به جنگ با ایران»، خبرگزاری TRT فارسی؛ «چرا افشاگری مدیر مستعفی دولت آمریکا باعث نگرانی ترامپ شد؟/ «اف بی آی» به دنبال خفه کردن جو کنت»، خبرگزاری تابناک.
  12. ↑ «الحوثی: حمله به ایران، تلاش برای اجرای پروژه «اسرائیل بزرگ» و تغییر نقشه خاورمیانه است»، خبرگزاری میدل‌ایست‌نیوز.
  13. ↑ «کامالا هریس: جنگ ایران به‌خاطر پرونده اپستین بود، نتانیاهو عامل جنگ شد»، خبرگزاری تسنیم؛ «کامالا هریس: جنگ ایران به خاطر پرونده اپستین بود، نتانیاهو عامل جنگ شد»، شبکه العالم.
  14. ↑ «چرا افشاگری مدیر مستعفی دولت آمریکا باعث نگرانی ترامپ شد؟/ «اف بی آی» به دنبال خفه کردن جو کنت»، خبرگزاری تابناک؛ «استعفای مقام ارشد ضدتروریسم آمریکا در اعتراض به جنگ با ایران»، خبرگزاری TRT فارسی.
  15. ↑ «مسکو: آژانس هیچ مدرکی از انحراف فعالیت هسته‌ای ایران ندارد/مذاکرات واشنگتن-تهران ضروری است»، شبکه العالم.
  16. ↑ «پیامدهای جهانی جنگ در ایران؛ آغاز عصر تازه‌ای از رقابت هسته‌ای؟»، خبرگزاری بی‌بی‌سی فارسی.
  17. ↑ «پیامدهای جهانی جنگ در ایران؛ آغاز عصر تازه‌ای از رقابت هسته‌ای؟»، خبرگزاری بی‌بی‌سی فارسی.
  18. ↑ «عراقچی: اقدام دشمن جنایت سیاسی-مذهبی بود / در مذاکره فریب نخوردیم»، شبکه العالم؛ «پیامدهای جهانی جنگ در ایران؛ آغاز عصر تازه‌ای از رقابت هسته‌ای؟»، خبرگزاری بی‌بی‌سی فارسی.
  19. ↑ «عراقچی: اقدام دشمن جنایت سیاسی-مذهبی بود / در مذاکره فریب نخوردیم»، شبکه العالم.
  20. ↑ «بیانات در دیدار مردم آذربایجان شرقی»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
  21. ↑ «حمله آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران؛ ترامپ: یا صلح می‌شود یا شدیدترعمل می‌کنیم»، یورونیوز.
  22. ↑ «بیانیه شورای امنیت کشور درباره اقدامات تروریستی دی ماه»، خبرگزاری صداوسیما.
  23. ↑ «Operation Epic Fury: Decisive American Power to Crush Iran’s Terror Regime»، The White House؛
  24. ↑ «بیانات در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
  25. ↑ نگاه کنید به: «جنگ رمضان (۹ اسفند ۱۴۰۴- ۱۸ فروردین ۱۴۰۵)»، خبرگزاری تابناک.
  26. ↑ «آمار شهدای شناسایی‌شده جنگ رمضان اعلام شد + جزئیات»، خبرگزاری شرق؛ «۳ هزار و ۳۷۵ نفر در جنگ رمضان به شهادت رسیدند»، خبرگزاری مهر.
  27. ↑ «تحديث الحصيلة الإجمالية للعدوان: 2496 شهيدا و7725 جريحا»، وزارة الصحة العامة الجمهوریة اللبنانیة.
  28. ↑ «هشدار بیش از صد کارشناس: حملات آمریکا به ایران جنایت جنگی است»، خبرگزاری آر.اف.آی؛‌ «اعتراض تاریخی بیش از ۱۰۰ متخصص حقوق بین‌الملل به تجاوز آمریکا»، خبرگزاری تابناک.
  29. ↑ «پوتین شهادت رهبر معظم انقلاب را تسلیت گفت»، خبرگزاری مهر؛ «World reacts to killing of Iran’s Khamenei by US, Israel forces»، Al Jazeera Media Network.
  30. ↑ «World reacts to killing of Iran’s Khamenei by US, Israel forces»، Al Jazeera Media Network.
  31. ↑ «قوانین بین‌الملل درباره حمله به زیر ساخت‌ها و تاسیسات هسته‌ای چه می‌گوید؟»، وبگاه وکلاپرس.
  32. ↑ «قوانین بین‌الملل درباره حمله به زیر ساخت‌ها و تاسیسات هسته‌ای چه می‌گوید؟»، وبگاه وکلاپرس.
  33. ↑ «آمریکا ویدیوی انهدام ناو جنگی ایران در دریا را منتشر کرد»،‌ تارنمای دژ؛ «بازگشت پیکر مطهر ۸۴ شهید ناو دنا»، خبرگزاری مشرق.
  34. ↑ «روایتی از حمله ناجوانمردانه آمریکا به ناو دنا در اقیانوس هند»، شهرآرانیوز.
  35. ↑ «بازگشت پیکر مطهر ۸۴ شهید ناو دنا»، خبرگزاری مشرق.
  36. ↑ «آخرین آمار از شهدای دانش‌آموز و معلم جنگ رمضان»، خبرگزاری تابناک.
  37. ↑ آمار نهایی شهدای حمله به مدرسه شجره طیبه اعلام شد، تابناک.
  38. ↑ «جنگ رمضان به ۳۲ دانشگاه و ۸۰۰ مرکز علمی آسیب زد»، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران جوان؛ «آمار شهدای دانشجو در جنگ ۴۰ روزه اعلام شد/ ۱۲ استاد دانشگاه شهید شدند»، خبرآنلاین.
  39. ↑ «آخرین آمار از شهدای دانش‌آموز و معلم جنگ رمضان»، خبرگزاری تابناک.
  40. ↑ «کدام بناها و آثار تاریخی در جنگ آسیب دیده‌اند؟»، خبرگزاری ایسنا.
  41. ↑ «نابود کردن هدفمند آثار تاریخی و زیرساخت‌های حیاتی ایران در جنگ کنونی»، خبرگزاری آر.اف.آی.
  42. ↑ «آمار شهدای شناسایی‌شده جنگ رمضان اعلام شد + جزئیات»، خبرگزاری شرق؛ «۳ هزار و ۳۷۵ نفر در جنگ رمضان به شهادت رسیدند»، خبرگزاری مهر.
  43. ↑ «تعداد مجروحین جنگ تحمیلی رمضان اعلام شد (۶ اردیبهشت ۱۴۰۵)»، خبرگزاری شهرآرانیوز.
  44. ↑ «آمار ۴۰ روزه حملات دشمنان آمریکایی_صهیونی به مناطق غیرنظامی کشورمان طی جنگ رمضان»، شهرآرانیوز.
  45. ↑ «حمله به اهداف غیرنظامی مصداق جنایت جنگی است»، خبرگزاری صداوسیما.
  46. ↑ نگاه کنید به: «فرانسه: هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی ایران نقض حقوق بین‌الملل است»، خبرگزاری آناتولی؛ «ایران: حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی مصداق تروریسم دولتی است»، شبکه العالم؛ «سازمان ملل: حملات آمریکا به نیروگاه‌ها و پل‌ها در ایران نقض قوانین بین‌المللی خواهد بود»، خبرگزاری شفقنا.
  47. ↑ «نامه وزیر خارجه به سازمان ملل متحد در خصوص حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه مراکز هسته‌ای کشورمان»، وبگاه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران؛ «غریب آبادی به اسپوتنیک: حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران نقض حقوق بین‌الملل است + ویدیو»، خبرگزاری اسپوتنیک.
  48. ↑ «نابود کردن هدفمند آثار تاریخی و زیرساخت‌های حیاتی ایران در جنگ کنونی»، خبرگزاری آر.اف.آی.
  49. ↑ «نابود کردن هدفمند آثار تاریخی و زیرساخت‌های حیاتی ایران در جنگ کنونی»، خبرگزاری آر.اف.آی.
  50. ↑ «نابود کردن هدفمند آثار تاریخی و زیرساخت‌های حیاتی ایران در جنگ کنونی»، خبرگزاری آر.اف.آی.
  51. ↑ «واکنش‌های گسترده به تهدید تازه ترامپ: دیوانه‌ای که مرتکب جنایت جنگی می‌شود»، خبرگزاری ایراف.
  52. ↑ «غریب آبادی به اسپوتنیک: حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران نقض حقوق بین‌الملل است + ویدیو»، خبرگزاری اسپوتنیک.
  53. ↑ «حزب الله لبنان رسما از ورود به جنگ با دشمن صهیونیستی خبر داد»، نورنیوز.
  54. ↑ «اعلان جنگ رسمی مقاومت با آمریکا | موضع متحد گروه‌های مقاومت اسلامی در حمایت از ملت ایران»، شهرآرانیوز.
  55. ↑ «یمن رسماً وارد جنگ شد + فیلم»، پایگاه اطلاع‌رسانی جماران.
  56. ↑ «بیانات در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی»،‌ دفتر حفظ‌و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
  57. ↑ «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران (۲۸ فوریه ۲۰۲۶ – تا به امروز)»، خبرگزاری اسپونتیک.
  58. ↑ عاملی، «۶ زخم عمیق بر پیکر رژیم آمریکا و کرنش نسبت به ملت ایران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی؛ «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران (۲۸ فوریه ۲۰۲۶ – تا به امروز)»، خبرگزاری اسپوتنیک.
  59. ↑ «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران (۲۸ فوریه ۲۰۲۶ – تا به امروز)»، خبرگزاری اسپوتنیک.
  60. ↑ «تنگه هرمز، شاهراه انرژی جهانی و اهرم قدرت ایران/ درآمد ایران از تنگه هرمز چقدر می‌شود؟»،‌خبرگزاری دانشجو.
  61. ↑ «مردم در صحنه، جزء فرشتگان زمین اند...»، مؤسسه بین‌المللی اسرا.
  62. ↑ اطلاعیه حضرت آیت الله جوادی آملی درباره شرکت اساتید و فضلا در پویش «جان فدای ایران...
  63. ↑ «تعطیلی دروس حضرت آیت الله سبحانی تا اطلاع ثانوی»، خبرگزاری شفقنا.
  64. ↑ «بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
  65. ↑ «مردم در صحنه، جزء فرشتگان زمین اند...»، وبگاه مؤسسه بین‌المللی اسرا.
  66. ↑ «آیت الله جواد الخالصی فتوای جهاد ضد آمریکا و اسرائیل صادر کرد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  67. ↑ «ترجمه بیانیه دفتر آیت‌الله سیستانی درباره ادامه تجاوز نظامی به ایران»، سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی سیستانی.
  68. ↑ برای نمونه نگاه کنید به:‌ «آیت‌الله جوادی آملی: هیچ نگرانی در پیروزی اسلام نیست»، خبرگزاری رسمی حوزه؛ «جنگ امروز، جنگ بین اسلام و کفر و نبرد حق و باطل است»، خبرگزاری تقریب؛‌ «جنگ تحمیلی اخیر عرصه تقابل تمام اسلام در برابر تمام کفر است»، خبرگزاری دفاع مقدس؛ «رئیس اتحادیه جهانی علمای مقاومت: این جنگ علیه شیعیان نیست، علیه اسلام است»، خبرگزاری ابنا.
  69. ↑ «نظر آیت‌الله نوری همدانی درباره بازسازی منازل مسکونی درجنگ با سهم امام»، خبرگزاری تسنیم.
  70. ↑ «مقاومت مدنی مادرید با برگزاری ۱۵۰ راهپیمایی در حمایت از ایران»، شبکه العالم.
  71. ↑ «طومار آلمانی‌ها درباره محکومیت جنگ علیه ایران + فیلم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  72. ↑ «اسپانیا: از پایگاه‌های ما در هیچ عملیاتی علیه ایران استفاده نمی‌شود»، خبرگزاری مهر؛ «اعلام مخالفت اسپانیا و برزیل با تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران»، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران جوان..
  73. ↑ «رئیس جمهور کلمبیا حمله به ایران را محکوم کرد»، شبکه العالم.
  74. ↑ «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران (۲۸ فوریه ۲۰۲۶ – تا به امروز)»، خبرگزاری اسپونتیک.
  75. ↑ «اعلام مخالفت اسپانیا و برزیل با تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران»، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران جوان.
  76. ↑ «اسپانیا درپی تعلیق دائمی توافقنامه تجاری تل‌آویو با اتحادیه اروپا»، نورنیوز.
  77. ↑ «The cost of 76 years of US wars, from Korea to Iran»، Al Jazeera Media Network.
  78. ↑ «U.S. military action in Iran remains unpopular as 53% expect negative personal financial impacts», Ipsos.
  79. ↑ «نظر‌سنجی: اکثریت مردم آمریکا از سیاست‌های ترامپ درباره ایران حمایت نمی‌کنند»، خبرگزاری آناتولی.
  80. ↑ «Majority of Americans favor exit from Iran conflict, even if not all U.S. goals are achieved»، Ipsos.
  81. ↑ «Majority of Americans favor exit from Iran conflict, even if not all U.S. goals are achieved»، Ipsos.
  82. ↑ «The Iran Conflict»، Ipsos.
  83. ↑ «تظاهرات سراسری و میلیونی مردم آمریکا علیه ترامپ؛ «نه به پادشاه»+ فیلم»، خبرگزاری مهر.
  84. ↑ «تظاهرات سراسری و میلیونی مردم آمریکا علیه ترامپ؛ «نه به پادشاه»+ فیلم»، خبرگزاری مهر.
  85. ↑ «مقاومت مدنی مادرید با برگزاری ۱۵۰ راهپیمایی در حمایت از ایران»، شبکه العالم.
  86. ↑ «ششمین هفتۀ اعتراضات در اسرائیل؛ علیه جنگ‌های بی‌پایان و برای صلح»، خبرگزاری ار.اف.ای؛ «هزاران اسرائیلی در تل‌آویو علیه نتانیاهو تظاهرات کردند»، خبرگزاری دانشجو.
  87. ↑ «The cost of 76 years of US wars, from Korea to Iran»، Al Jazeera Media Network؛ عاملی، «۶ زخم عمیق بر پیکر رژیم آمریکا و کرنش نسبت به ملت ایران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  88. ↑ «پدرو سانچز: جنگ علیه ایران بزرگ‌ترین فاجعه ژئوپلیتیکی جهان از زمان جنگ ویتنام است»، نورنیوز؛ «ترامپ بزرگ‌ترین فاجعه ژئوپلیتیکی آمریکا را رقم زد!»، خبرگزاری فارس.
  89. ↑ «چرا افشاگری مدیر مستعفی دولت آمریکا باعث نگرانی ترامپ شد؟/ «اف بی آی» به دنبال خفه کردن جو کنت»، خبرگزاری تابناک؛ «استعفای مقام ارشد ضدتروریسم آمریکا در اعتراض به جنگ با ایران»، خبرگزاری TRT فارسی.
  90. ↑ «چرا افشاگری مدیر مستعفی دولت آمریکا باعث نگرانی ترامپ شد؟/ «اف بی آی» به دنبال خفه کردن جو کنت»، خبرگزاری تابناک.
  91. ↑ عاملی، «۶ زخم عمیق بر پیکر رژیم آمریکا و کرنش نسبت به ملت ایران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  92. ↑ «افزایش نارضایتی از اسرائیل در آمریکا و تشدید بحث‌ها درباره ادامه کمک‌های نظامی به تل‌آویو»، خبرگزاری آر.اف.آی.
  93. ↑ نگاه کنید به: «برکناری ترامپ و استیضاح وزیر جنگ آمریکا در کنگره کلید خورد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی؛ «حمایت ۵۵ درصدی آمریکایی‌‌ها از استیضاح ترامپ»، خبرگزاری فارس.
  94. ↑ «درخواست برکناری ترامپ پس از اظهارات جنجالی دربارۀ ایران؛ متمم ۲۵ قانون اساسی آمریکا چه می‌گوید؟»، خبرگزاری آر.اف.آی.
  95. ↑ «الأزهر يطالب إيران بوقف فوري وغير مشروط لاعتداءاتها على دول عربية وإسلامية»، الجزیره.
  96. ↑ «بیان الاتحاد العالمی لعلماء المسلمین حول الاستعلاء الصهیونی-الأمریکی وضرورة وقف التصعید الإقلیمی»، وبگاه الاتحاد العالمی لعلماء المسلمین.
  97. ↑ «ایران خواستار محکومیت فوری تجاوزات آمریکا و "اسرائیل" در شورای حکام شد»، شبکه العالم.
  98. ↑ سوره بقره، آیه ۱۹۰.
  99. ↑ «چگونگی استفادهٔ عربستان سعودی از سلاح‌های ساخت آمریکا برای مقابله با حملات ایران»، تارنمای دژ.
  100. ↑ «اعتراف روبیو: امارات و کویت در جنگ علیه ایران فعالانه همکاری می‌کنند»، خبرگزاری تسنیم.
  101. ↑ «نقش حیاتی متحدان حاشیهٔ خلیج فارس در عملیات خشم حماسی»، تارنمای دژ.
  102. ↑ «گزارش رویترز از "حملات پنهانی" عربستان به ایران در جریان جنگ»، خبرگزاری دویچه‌وله.
  103. ↑ «ایران خواستار غرامت از ۵ کشور منطقه شد»، شبکه العالم.
  104. ↑ «گزارش رویترز از "حملات پنهانی" عربستان به ایران در جریان جنگ»، خبرگزاری دویچه‌وله.
  105. ↑ برای نمونه نگاه کنید به: «آهنگ جدید «دِرَون تچر» فعال جوان آمریکایی در واکنش به جنگ ائتلاف اپستینی علیه ایران + ویدئو»، وبگاه شهرآرانیوز؛ «نماهنگ پاکستانی‌: دشمنان ایران نابود می‌شوند»، خبرگزاری مشرق؛ «نماهنگ تقدیمی یمنی‌ها به ایرانی‌ها»، خبرگزاری مشرق.
  106. ↑ «چه کسانی در جنگ رمضان برای وطن خواندند/ شاهکار خوش‌صداها با بیش از ۱۰۰ نماهنگ حماسی +فیلم و صوت»، خبرگزاری مشرق.
  107. ↑ «چه کسانی در جنگ رمضان برای وطن خواندند/ شاهکار خوش‌صداها با بیش از ۱۰۰ نماهنگ حماسی +فیلم و صوت»، خبرگزاری مشرق.
  108. ↑ «تولید ۲۵ اثر نمایشی جدید با موضوع جنگ رمضان/ «صبح‌اعدام» و «اسفند» به تلویزیون رسیدند»، وبگاه جوان‌آنلاین.
  109. ↑ «روایتی از اثرات جنگ اخیر بر اقتصاد جهان روی آنتن تلویزیون + زمان پخش»، وبگاه شهرآرانیوز.
  110. ↑ «ساخت سریال برای جنگ رمضان/ پخش برنامه «منشور» در فیلم نت و مستند «شاهد باش» از شبکه نسیم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  111. ↑ «ساخت سریال برای جنگ رمضان/ پخش برنامه «منشور» در فیلم نت و مستند «شاهد باش» از شبکه نسیم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  112. ↑ «پویش ملی، جان‌فدا برای ایران»، وبگاه پویش ملی جان فدا.
  113. ↑ «ایران همدل»، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
  114. ↑ «روش‌های کمک مردمی به آسیب‌دیدگان جنگ رمضان در تهران اعلام شد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  115. ↑ «انتخاب «در خیمه حسینیم، خونخواه و جانفداییم» به عنوان شعار سال هیئت‌ها»، خبرگزاری مهر.
  116. ↑ «دست رد آلمان و انگلیس بر سینه ترامپ»، شبکه العالم.
  117. ↑ «استارمر: تسلیم فشارها برای ورود به جنگ علیه ایران نخواهم شد»، شبکه العالم.
  118. ↑ «ترامپ ادعا کرد محاصره دریایی ایران آغاز شد»، خبرگزاری تابناک.
  119. ↑ «ناتو: در طرح آمریکا علیه تنگه هرمز شرکت نمی‌کنیم»، خبرگزاری تابناک.
  120. ↑ «سرکوب و اخراج مذهبی در کشور‌های حاشیه خلیج فارس به بهانه جنگ»، خبرگزاری دانشجو.
  121. ↑ «سرکوب و اخراج مذهبی در کشور‌های حاشیه خلیج فارس به بهانه جنگ»، خبرگزاری دانشجو.
  122. ↑ «سرکوب و اخراج مذهبی در کشور‌های حاشیه خلیج فارس به بهانه جنگ»، خبرگزاری دانشجو.
  123. ↑ «سرکوب و اخراج مذهبی در کشور‌های حاشیه خلیج فارس به بهانه جنگ»، خبرگزاری دانشجو.
  124. ↑ «سرکوب و اخراج مذهبی در کشور‌های حاشیه خلیج فارس به بهانه جنگ»، خبرگزاری دانشجو.
  125. ↑ «رقابت منامه و ابوظبی در رویکرد ضدایرانی و ضد شیعی»، خبرگزاری فارس.
  126. ↑ «رقابت منامه و ابوظبی در رویکرد ضدایرانی و ضد شیعی»، خبرگزاری فارس.
  127. ↑ «جدیدترین گزارش جمعیت الوفاق بحرین از سرکوب شیعیان؛ بازداشت بیش از ۳۰۰ بحرینی + اسامی ۴۱ عالم دینی»، خبرگزاری ابنا.
  128. ↑ «اتهموا بـ"الخيانة" و"دعم إيران".. البحرين تسقط عضوية 3 نواب»، التلفزیون العربی؛ «لغو عضویت ۳ نماینده پارلمان بحرین به دلیل حمایت از طرفداران ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  129. ↑ «رقابت منامه و ابوظبی در رویکرد ضدایرانی و ضد شیعی»، خبرگزاری فارس.
  130. ↑ «سرکوب و اخراج مذهبی در کشور‌های حاشیه خلیج فارس به بهانه جنگ»، خبرگزاری دانشجو.
  131. ↑ «سرکوب و اخراج مذهبی در کشور‌های حاشیه خلیج فارس به بهانه جنگ»، خبرگزاری دانشجو.
  132. ↑ «رکورد ریزش بورس‌های جهانی شکست!..رکورداران کدامند؟»، شبکه العالم.
  133. ↑ «آژانس بین‌المللی انرژی: اروپا تنها حدود ۶ هفته سوخت جت دارد»، خبرگزاری TRT فارسی.
  134. ↑ عاملی، «۶ زخم عمیق بر پیکر رژیم آمریکا و کرنش نسبت به ملت ایران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  135. ↑ «آژانس بین‌المللی انرژی: جهان با بزرگترین شوک نفتی تاریخ مواجه است»، میدل‌ایست‌نیوز.
  136. ↑ «رویترز: ۵۰ روز جنگ ۵۰ میلیارد دلار به بازار نفت جهان ضربه زد»، خبرگزاری تسنیم.
  137. ↑ «جنگ ایران چگونه تورم و رکود جهانی را شعله‌ور می‌کند؟»، بی‌بی‌سی فارسی.
  138. ↑ عاملی، «۶ زخم عمیق بر پیکر رژیم آمریکا و کرنش نسبت به ملت ایران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی؛ «جنگ ایران چگونه تورم و رکود جهانی را شعله‌ور می‌کند؟»، بی‌بی‌سی فارسی.
  139. ↑ «آژانس بین‌المللی انرژی: اروپا تنها حدود ۶ هفته سوخت جت دارد»، خبرگزاری TRT فارسی.
  140. ↑ عاملی، «۶ زخم عمیق بر پیکر رژیم آمریکا و کرنش نسبت به ملت ایران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  141. ↑ «جنگ ایران چگونه تورم و رکود جهانی را شعله‌ور می‌کند؟»، بی‌بی‌سی فارسی.
  142. ↑ «جنگ ایران چگونه تورم و رکود جهانی را شعله‌ور می‌کند؟»، بی‌بی‌سی فارسی.
  143. ↑ «تعطیلی ۷ مدرسه ایرانی در امارات و کویت»، نورنیوز.
  144. ↑ «ایران خواستار غرامت از ۵ کشور منطقه شد»، شبکه العالم.
  145. ↑ «The Iran Conflict»، Ipsos.
  146. ↑ «اسپانیا درپی تعلیق دائمی توافقنامه تجاری تل‌آویو با اتحادیه اروپا»، نورنیوز.
  147. ↑ «درخواست سه کشور اروپایی برای تعلیق همکاری با اسرائیل»، خبرگزاری دانشجو.
  148. ↑ «استعفای مقام ارشد ضدتروریسم آمریکا در اعتراض به جنگ با ایران»، خبرگزاری TRT فارسی.
  149. ↑ «واستقالات مفاجئة.. من هم أبرز المسؤولين الذين غادروا إدارة ترمب؟»، التلفزیون العربی.
  150. ↑ دانش، «آتش‌بس و شکست هیمنه نظامی آمریکا؛ چرا واشنگتن در تقابل چهل‌روزه با ایران وادار به عقب‌نشینی شد؟»، خبرگزاری صدای افغان.
  151. ↑ «ایتالیا تمدید توافق نظامی با رژیم اسرائیل را متوقف کرد»، شبکه العالم.
  152. ↑ «پیامدهای جهانی جنگ در ایران؛ آغاز عصر تازه‌ای از رقابت هسته‌ای؟»، خبرگزاری بی‌بی‌سی فارسی.
  153. ↑ نگاه کنید به: «سیاست سانسور ارتش اسرائیل؛ ابزاری برای انکار ضربات مهلک ایران»، خبرگزاری تسنیم.
  154. ↑ «The cost of 76 years of US wars, from Korea to Iran»، Al Jazeera Media Network
  155. ↑ «The cost of 76 years of US wars, from Korea to Iran»، Al Jazeera Media Network
  156. ↑ «تجاوز به ایران ۱۵ میلیارد دلار خسارت برای اسرائیل به بار آورد»، شبکه العالم.
  157. ↑ «Iran war cost about NIS 35 billion in budgetary expenses, Finance Ministry says»، times of israel.
  158. ↑ «Everything we know on the seventh day of the US and Israel’s war with Iran», CNN World؛ عاملی، «۶ زخم عمیق بر پیکر رژیم آمریکا و کرنش نسبت به ملت ایران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  159. ↑ «The cost of 76 years of US wars, from Korea to Iran»، Al Jazeera Media Network؛ «آمریکا درپی راهی برای خروج از گرداب جنگی است که خود آغازگر آن بوده است»، شبکه العالم؛ «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران (۲۸ فوریه ۲۰۲۶ – تا به امروز)»، خبرگزاری اسپونتیک.
  160. ↑ «US defence chief Hegseth puts Iran war cost at $37.5bn so far»، Al Jazeera Media Network؛ «سی‌بی‌اس: جنگ با ایران برای آمریکا بسیار پرهزینه‌تر از آمار هگست است»، خبرگزاری مهر.
  161. ↑ عاملی، «۶ زخم عمیق بر پیکر رژیم آمریکا و کرنش نسبت به ملت ایران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  162. ↑ «سردار شکارچی: ۱۷ پایگاه آمریکا را در منطقه نابود کرده‌ایم»، خبرگزاری مهر.
  163. ↑ «سخنگوی ارتش: تمام ۱۷ پایگاه آمریکا در منطقه از حالت عملیاتی خارج شدند»، خبرگزاری فارس.
  164. ↑ «Majority of US military sites in Middle East damaged by Iran, CNN investigation reveals», CNN.
  165. ↑ نگاه کنید به: «نیویورک تایمز: در حملات تلافی‌جویانه ایران ۱۷ تأسیسات آمریکا آسیب دید»، خبرگزاری آناتولی.
  166. ↑ «Iran has hit far more U.S. military assets than reported, satellite images show», The Washington Post.
  167. ↑ «نیویورک تایمز: در حملات تلافی‌جویانه ایران ۱۷ تأسیسات آمریکا آسیب دید»، خبرگزاری آناتولی؛ «Iran has hit far more U.S. military assets than reported, satellite images show», The Washington Post.
  168. ↑ «Iran has hit far more U.S. military assets than reported, satellite images show», The Washington Post.
  169. ↑ «The cost of 76 years of US wars, from Korea to Iran»، Al Jazeera Media Network.
  170. ↑ «The cost of 76 years of US wars, from Korea to Iran»، Al Jazeera Media Network.
  171. ↑ «افزایش تلفات نظامیان آمریکایی در جنگ علیه ایران»، خبرگزاری مشرق.
  172. ↑ «افزایش تلفات نظامیان آمریکایی در جنگ علیه ایران»، خبرگزاری مشرق؛ «اعلام آمار تلفات آمریکا در جنگ با ایران توسط سنتکام»، خبرگزاری تابناک.
  173. ↑ «برآورد اولیه ۲۷۰ میلیارددلاری خسارت ایران در جنگ اخیر تا الآن»، خبرگزاری تسنیم.
  174. ↑ «Iran war cost about NIS 35 billion in budgetary expenses, Finance Ministry says»، times of israel.
  175. ↑ «آغاز آتش‌بس دو هفته‌ای آمریکا و ایران»، یورونیوز.
  176. ↑ «آمریکا مجبور به پذیرش طرح ۱۰ ماده‌ای ایران شد»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت ایران.
  177. ↑ «آمریکا مجبور به پذیرش طرح ۱۰ ماده‌ای ایران شد»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت ایران.
  178. ↑ «آنچه در نشست اسلام‌آباد گذشت؛ بن‌بست مذاکرات در سایه زیاده‌خواهی واشنگتن»، خبرگزاری جمهوری اسلامی؛‌ «شکست مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد؛ پاکستان خواستار تداوم آتش‌بس شد»، خبرگزاری آر.اف.آر.
  179. ↑ «آنچه در نشست اسلام‌آباد گذشت؛ بن‌بست مذاکرات در سایه زیاده‌خواهی واشنگتن»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  180. ↑ «ترامپ آتش‌بس را تمدید کرد»، خبرگزاری تابناک.
  181. ↑ «افزایش آمار شهدای تجاوزات اسرائیل به لبنان به ۳۵۷ نفر طی ۳ روز»، خبرگزاری تسنیم.
  182. ↑ «پایان جنگ با ایران بدون پایان جنگ در لبنان ممکن نیست»، نورنیوز.
  183. ↑ «پایان جنگ با ایران بدون پایان جنگ در لبنان ممکن نیست»، نورنیوز.
  184. ↑ «پایگاه هوایی رامات دیوید هدف موشک‌های بالستیک قرار گرفت»، پایگاه خبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
  185. ↑ «آغاز عملیات نصر علیه پایگاه های تلنوف و نواتیم»، پایگاه خبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
  186. ↑ «یمن: اراضی اشغالی را هدف قرار دادیم؛ ممنوعیت کامل دریانوردی اسرائیل»، خبرگزاری مهر.
  187. ↑ «واکنش‌های جهانی به یادداشت تفاهم اسلام‌آباد»، خبرگزاری فارس؛ «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد؛ پلی میان توقف درگیری و توافق نهایی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  188. ↑ «واکنش‌های جهانی به یادداشت تفاهم اسلام‌آباد»، خبرگزاری فارس.
  189. ↑ «متن کامل تفاهم اسلام‌آباد»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.
  190. ↑ «متن کامل تفاهم اسلام‌آباد»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.
  191. ↑ «متن کامل تفاهم اسلام‌آباد»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.
  192. ↑ «متن کامل تفاهم اسلام‌آباد»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.
  193. ↑ «متن کامل تفاهم اسلام‌آباد»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.
  194. ↑ «واکنش‌های جهانی به یادداشت تفاهم اسلام‌آباد»، خبرگزاری فارس.
  195. ↑ «حملات هوایی رژیم اسرائیل به شرق و جنوب لبنان»، خبرگزاری تسنیم.
  196. ↑ «حملات هوایی رژیم اسرائیل به شرق و جنوب لبنان»، خبرگزاری تسنیم.
  197. ↑ «ترامپ مدعی پایان تفاهم با ایران شد»، خبرگزاری ایسنا.
  198. ↑ «ارتش آمریکا حمله مجدد به ایران به دستور ترامپ را اعلام کرد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  199. ↑ «ایران می‌گوید بیش از ۳۰ غیرنظامی و هفت نظامی در حملات اخیر آمریکا کشته شده‌اند»، TRT فارسی.
  200. ↑ «ابعاد و اهداف عملیات نصر۲؛ ایران کدام پایگاه‌ها را هدف قرار داد؟»، باشگاه خبرنگاران جوان.
  201. ↑ «سپاه: تنگه هرمز تا اطلاع ثانوی و تا پایان مداخلات آمریکا بسته شد»، خبرگزاری ایسنا.
  202. ↑ «هم‌زمان با آغاز مجدد محاصره دریایی بنادر ایران، سنتکام از پایان عملیات هفت‌ساعته خود خبر داد»، TRT فارسی.
  203. ↑ «مصدومیت ۶۶۶ نفر و شهادت ۵۹ نفر در حملات آمریکا به کشور»، خبرگزاری تسنیم.
  204. ↑ دانش، «آتش‌بس و شکست هیمنه نظامی آمریکا؛ چرا واشنگتن در تقابل چهل‌روزه با ایران وادار به عقب‌نشینی شد؟»، خبرگزاری صدای افغان.
  205. ↑ «U.S. Intelligence Undercuts Trump’s War Claims, and the Cost of ‘Alligator Alcatraz’», The New York Times؛ «U.S. intelligence says Iran can outlast Trump’s Hormuz blockade for months»‌, The Washington Post؛ «New York Times: Iran Retains Bulk of Its Missile Capabilities», IranWire.
  206. ↑ «ادعاهای ضد و نقیض آمریکا از نابودی توان نظامی ایران؛ از نیروی تسلیحاتی ایران چه باقی مانده؟»، یورونیوز.
  207. ↑ «ادعاهای ضد و نقیض آمریکا از نابودی توان نظامی ایران؛ از نیروی تسلیحاتی ایران چه باقی مانده؟»، یورونیوز.
  208. ↑ «ادعاهای ضد و نقیض آمریکا از نابودی توان نظامی ایران؛ از نیروی تسلیحاتی ایران چه باقی مانده؟»، یورونیوز.
  209. ↑ «Israelis upset by Iran ceasefire, pessimistic about war’s outcome, poll shows»، times of israel.
  210. ↑ «نتنياهو: الحرب “لم تنتهِ بعد” مع بقاء اليورانيوم المخصّب في إيران»، القدس العربی
  211. ↑ «U.S. intelligence says Iran can outlast Trump’s Hormuz blockade for months»‌, The Washington Post.
  212. ↑ سعیر، «پیروزی ایران در جنگ با امریکا و رژیم اسرائیل؛ تحقق‌نیافتن اهداف اعلامی و عملی واشنگتن»، خبرگزاری صدای افغان.
  213. ↑ «آمریکا مجبور به پذیرش طرح ۱۰ ماده‌ای ایران شد»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت ایران.
  214. ↑ «عقب‌نشینی راهبردی ترامپ و پذیرش شروط ایران؛ آتش‌بس دو هفته‌ای با محوریت طرح ۱۰ بندی تهران»، خبرگزاری صدای افعان.
  215. ↑ «مقامات صهیونیست: نتانیاهو در جنگ علیه ایران شکست خورد»، خبرگزاری دانشجو.
  216. ↑ «عقب‌نشینی راهبردی ترامپ و پذیرش شروط ایران؛ آتش‌بس دو هفته‌ای با محوریت طرح ۱۰ بندی تهران»، خبرگزاری صدای افعان.
  217. ↑ «ترامپ: توافق آتش‌بس با تهران «پیروزی تمام‌عیار» آمریکاست؛ مساله ذخایر اورانیوم ایران را حل می‌کنیم»، خبرگزاری یورونیوز.
  218. ↑ «آغاز آتش‌بس دو هفته‌ای آمریکا و ایران؛ ترامپ: به همه اهداف جنگ رسیدیم، پیشنهاد ایران قابل مذاکره است»، خبرگزاری یورونیوز
  219. ↑ «Israelis upset by Iran ceasefire, pessimistic about war’s outcome, poll shows»، times of israel.
  220. ↑ عاملی، «۶ زخم عمیق بر پیکر رژیم آمریکا و کرنش نسبت به ملت ایران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  221. ↑ سعیر، «پیروزی ایران در جنگ با امریکا و رژیم اسرائیل؛ تحقق‌نیافتن اهداف اعلامی و عملی واشنگتن»، خبرگزاری صدای افغان.
  222. ↑ «ایران اینگونه به پیروزی نهایی می‌رسد ...»، خبرگزاری همشهری آنلاین.

منابع

برگرفته از «https://fa.wikishia.net/w/index.php?title=جنگ_رمضان&oldid=1511608»