سهم امام
 | این مقاله یک نوشتار توصیفی درباره یک مفهوم فقهی است و نمیتواند معیاری برای اعمال دینی باشد. برای اعمال دینی به منابع دیگر مراجعه کنید. |
سَهم اِمام بخشی از خمس است که به خدا، پیامبر(ص) و امام معصوم تعلق دارد.[۱] فقهای شیعه سه مورد (خدا، پیامبر و ذوی‌القربی) از مصارف شش‌گانه خمس را که در آیه خمس آمده، متعلق به امام دانسته[۲] و از آن به سهم امام یاد می‌کنند. از سهم امام، به سهم خدا، سهم پیامبر و سهم ذوی‌القربی نیز یاد می‌شود.[۳]
در زمان غیبت امام، مراجع تقلید شیعه، سهم امام را دریافت می‌کنند و برای ترویج و تقویت اسلام خرج می‌کنند.[۴] برخی از فقیهان شیعه معتقدند که سهم امام در زمان غیبت، باید در مواردی مصرف شود که مرجع تقلید گمان می‌کند یا می‌داند که اگر امام معصوم حاضر بود، آن را در همان موارد مصرف می‌کرد؛ مانند حوزه‌های علمیه، بنای مساجد، امور کتابخانه‌ها و مدارس و رسیدگی به نیازمندان.[۵] البته اقوال دیگری نیز درباره سهم امام در زمان غیبت مطرح بوده، مانند ساقط شدن وجوب آن، مباح بودن آن برای شیعیان، پرداخت آن به سادات نیازمند، صدقه‌دادن آن، دفن، کنار گذاشتن و نگهداری آن تا زمان ظهور. آیت‌الله مکارم شیرازی پس از نقل این اقوال، گفته است که قول مشهور نزد متأخرین و معاصرین این است که مرجع تقلید آن را در اموری که گمان می‌کند رضایت امام غایب در آن است، خرج کند.[۶]
جستار وابسته
پانویس
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۹، ص۵۰۹-۵۲۰.
- ↑ سید مرتضی، رسائل شریف مرتضی، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۲۲۶.
- ↑ نجفی، جواهرالکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱۶، ص۸۴؛ ابن براج، المهذب، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۱۸۰.
- ↑ بروجردی، المستند فی شرح العروة الوثقی، ص۳۳۰؛ مکارم شیرازی، انوارالفقاهه، ۱۴۱۶ق، ص۴۸۳.
- ↑ مکارم شیرازی، انوارالفقاهه، ۱۴۱۶ق، ص۴۸۳.
- ↑ مکارم شیرازی، انوارالفقاهه، ۱۴۱۶ق، ص۴۸۰-۴۸۳.
منابع
- ابن‌براج طرابلسی، قاضی عبدالعزیز، المهذب، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۰۶ق.
- بروجردی، مرتضی، المستند فی شرح عروة الوثقی (الخمس) در موسوعة الامام الخوئی ج۲۵، قم، موسسة احیاء آثار الامام الاخوئی، ۱۴۲۱ق.
- حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسة آل البیت علیهم‌السلام، ۱۴۰۹ق.
- سید مرتضی، علی بن حسین، رسائل الشریف المرتضی، تصحیح: سید مهدی رجائی، قم، دارالقرآن الکریم، ۱۴۰۵ق.
- نجفی، محمدحسن، جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، تصحیح: عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۰۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، انوارالفقاهه کتاب الخمس و الانفال، قم، مدرسة الامام علی بن ابی‌طالب(ع)، ۱۴۱۶ق.