حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران
| نامهای دیگر | عملیات چکش نیمهشب |
|---|---|
| شرح ماجرا | بمباران تأسیسات هستهای ایران در فردو، نطنز و اصفهان. |
| زمان | ۱ تیر ۱۴۰۴ش/۲۲ ژوئن ۲۰۲۵م |
| علت | حمایت از اسرائیل در جنگ اسرائیل با ایران |
| اهداف | نابودی تأسیسات هستهای ایران |
| عاملان | ارتش آمریکا |
| پیامدها | اعلان جنگ یمن با آمریکا و اسرائیل |
| واکنشها | محکومیت بینالمللی حمله و نقض کردن قوانین بینالمللی، منشور سازمان ملل و پروتکلهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی |
حمله نظامی آمریکا به تأسیسات هستهای ایران موسوم به عملیات چکش نیمهشب، به بمباران تأسیسات هستهای ایران در فردو، نطنز و اصفهان توسط ارتش ایالات متحده آمریکا در ۱ تیر ۱۴۰۴ش / ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵م اشاره دارد.
این حمله در دهمین روز از جنگ اسرائیل با ایران و بنا بر درخواست اسرائیل صورت گرفت. رئیسجمهور آمریکا هدف رسمی این عملیات را «نابودی ظرفیت غنیسازی هستهای ایران و پایان دادن به تهدید هستهای این کشور» اعلام کرد؛ در حالیکه بهگفتهٔ آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هیچ شواهدی دال بر وجود برنامهٔ نظامی هستهای در ایران گزارش نشده بود. همچنین سید علی خامنهای، رهبر ایران، پیشتر فتوای تحریم ساخت و استفاده از سلاح هستهای را صادر کرده بود.
این اقدام از سوی بسیاری از کشورها و نهادهای بینالمللی با عنوان نقض آشکار حاکمیت ملی ایران و نقض اصول حقوق بینالملل، منشور سازمان ملل متحد و معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) محکوم شد. در پاسخ به این حمله، ایران عملیات بشارت فتح را اجرا کرد و با شلیک موشکهایی به سمت پایگاه نظامی العُدَیْد در قطر، به تجاوز نظامی آمریکا واکنش نشان داد.
چرایی و چگونگی حمله
در بامداد ۱ تیر ۱۴۰۴ش/۲۲ ژوئن ۲۰۲۵م، همزمان با دهمین روز جنگ اسرائیل با ایران، ارتش آمریکا در حمایت از اسرائیل، تأسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان را بمباران کرد.[۱] این حمله که با نام «عملیات چکش نیمهشب» شناخته میشود،[۲] با هدف نابودی توانایی غنیسازی و توقف تهدید هستهای از سوی ایران صورت گرفت.[۳] بهگفته منابع غربی، تأسیسات فردو هدف اصلی این عملیات بوده است.[۴]
براساس گزارشها، در این عملیات، چندین بمب سنگرشکن ۱۳٬۶۰۰ کیلویی توسط بمبافکنهای B۲ به فردو و ۳۰ موشک کروز از زیردریاییهای آمریکایی به نطنز و اصفهان شلیک شد.[۵] شمار بمبهای سنگرشکن بین ۶[۶] تا ۱۴[۷] ذکر شده است. همچنین، ۱۲۵ هواپیمای آمریکایی شامل بمبافکن، جنگنده و سوخترسان در این عملیات مشارکت داشتند.[۸]
این اقدام نظامی، پس از ناکامی اسرائیل در نابودی برنامه هستهای ایران و بنا بر درخواست بنیامین نتانیاهو انجام شد.[۹] پس از حمله، دونالد ترامپ مدعی شد که تأسیسات اصلی ایران نابود شدهاند،[۱۰] اما وزیر دفاع آمریکا،[۱۱] پنتاگون[۱۲] و رسانههایی مانند نیویورکتایمز و سیانان گزارش دادند که حمله تنها توانسته برنامه هستهای ایران را بهمدت محدودی به تأخیر بیندازد و موفق به توقف کامل آن نشده است.[۱۳] شماری از تحلیلگران نیز این اقدام را نمایشی برای جبران شکست اسرائیل و حفظ اعتبار سیاسی ترامپ دانستهاند.[۱۴]
واکنشها
حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران واکنشهای گوناگونی را در پی داشت:
- سازمان انرژی اتمی ایران در بیانیهای، تجاوز و حمله آمریکا به تأسیسات هستهای را اقدامی وحشیانه و مغایر با قوانین بینالمللی به ویژه معاهده عدم اشاعه سلاحهای اتمی (NPT) دانسته است. رئیسجمهور ایران این تجاوز را گواهی بر فریبکاری و کذب ادعاهای آمریکا مبنی بر صلحطلبی و پایبندی به دموکراسی و حقوق بشر دانسته است. [۱۵]
- بسیاری از کشورها همچون چین، شیلی، کلمبیا، روسیه، عربستان، پاکستان، بولیوی، یمن، ونزوئلا، مصر، عمان، جنبشهای حماس، انصارالله یمن، جهاد اسلامی، حزبالله لبنان این حملات را محکوم کردند و نقض قوانین بینالمللی خواندهاند.[۱۶] برخی از نمایندگان کنگره آمریکا نیز این اقدام را غیرقانونی و برخلاف قانون اساسی آمریکا بیان کردند.[۱۷] دبیرکل سازمان ملل متحد نیز این حملات را تهدیدی برای صلح و امنیت بینالمللی دانسته است.[۱۸] پاکستان حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران را جنایت جنگی خواند.[۱۹]
- گروه دوستان منشور ملل متحد نیز در بیانیهای رسمی ضمن محکومیت این حمله، آن را اقدامی از پیش طراحیشده و نقض آشکار حاکمیت ملی ایران، نقض صریح منشور ملل متحد و تجاوزی فاحش علیه اصول بنیادین حقوق بینالملل بهویژه اصل منع توسل به زور و تهدید به زور شمردند.[۲۰]
- نشست اضطراری شورای امنیت سازمان ملل: شورای امنیت سازمان ملل، شامگاه یکم تیر در مقر سازمان ملل در نیویورک نشست اضطراری درباره حمله آمریکا به ایران تشکیل داد.[۲۱]
- برخی از رسانههای غربی مانند واشنگتنپست، حمله آمریکا به ایران را فریبکاری ترامپ خواندند.[۲۲]
نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، از ترامپ بخاطر حمله به تأسیسات هستهای ایران تشکر و قدردانی کرد.[۲۳] اتحادیه اروپا و کشورهای آلمان، فرانسه و بریتانیا از ایران خواستند به مذاکرات بازگردند.[۲۴]
چرا آمریکا محکوم است؟
حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران به دلایلی همچون صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران و نقض قوانین بینالمللی از سوی آمریکا محکوم شده است:
صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران
مقامات ایران ازجمله رهبر ایران بارها اعلام کردهاند برنامه هستهای ایران صلحآمیز بوده و ایران تصمیمی برای تولید بمب هستهای ندارد.[۲۵] صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران، از سوی آژانس انرژی هستهای نیز تأیید شده استو به گفته مدیرکل آژانس انرژی هستهای نیز هیچ مدرکی درباره ساخت سلاح هستهای از سوی ایران وجود نداشته است.[۲۶] آیتالله خامنهای رهبر ایران[۲۷] و دیگر مراجع تقلید[۲۸] نیز با صدور فتوا، ساخت و استفاده از سلاح هستهای را حرام دانستهاند.[۲۹]
نقض قوانین بینالمللی
این حمله نقض قوانین بینالمللی از جمله منشور ملل متحد (نقض حاکمیت ملی ایران)،[۳۰] معاهده NPT[۳۱] و پروتکلهای ایمنی آژانس انرژی اتمی محسوب میشود.
علاوهبر این، نظارت بر برنامه هستهای کشورها خارج از اختیارات آمریکا است.
آنهایی که خیال میکنند اگر ما در قضیهٔ انرژی هستهای عقبنشینی کردیم، دشمنی آمریکا تمام میشود، از این حقیقت غافلند. مشکل آنها مسئلهٔ هستهای نیست. کشورهایی هستند که سلاح هستهای دارند، در منطقهٔ ما هم هستند، آنها ککشان هم نمیگزد! مسئله، مسئلهٔ سلاح هستهای یا صنعت هستهای نیست، مسئلهٔ حقوق بشر نیست؛ مسئلهٔ جمهوری اسلامی است که مثل شیر در مقابل اینها ایستاده است. اگر جمهوری اسلامی هم در مقابل اینها مثل بعضی از رژیمهای منطقه، حاضر بود به ملت خودش خیانت کند، در مقابل اینها تسلیم بشود، با او کاری نداشتند. مسئلهٔ اینها زیادهخواهیهای استکباری است؛ این علت دشمنی با ملت ایران است.[۳۲]
پیامدها
برخی از پیامدهای حمله و تجاوز آمریکا به تأسیسات هستهای ایران عبارتند از:
عملیات بشارت فتح در پاسخ به حمله آمریکا
نیروهای مسلح ایران در واکنش به این حملات، در ۲ تیر ۱۴۰۴ش پایگاه هوایی العُدَیْد آمریکا در قطر را هدف قرار دادند.[۳۳] پایگاه العدید، مقر سرفرماندهی نیروی هوایی و بزرگترین دارایی راهبردی ارتش آمریکا در منطقه غرب آسیا به شمار میرود.[۳۴]
اعلان جنگ انصارالله یمن با آمریکا
انصارالله یمن با پایان دادن به آتشبس با آمریکا، اعلام کرد رسماً وارد جنگ با این کشور شده و از این پس کشتیهای آمریکایی را هدف قرار خواهد داد.[۳۵] پیش از این، در مه ۲۰۲۵ توافقی مبنی بر توقف حملات انصارالله به کشتیهای آمریکایی در ازای عدم حمله واشنگتن به مواضع این جنبش وجود داشت.[۳۶]
تعلیق همکاری ایران با آژانس انرژی اتمی
مجلس شورای اسلامی در واکنش به این حمله، مصوب کرد دولت ایران همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بر اساس NPT و پروتکل پادمان به حالت تعلیق درآورد. همچنین بازرسان آژانس اتمی از ایران اخراج شدند. این اقدامات در واکنش به نقش آژانس در این حمله انجام گرفت.
پانویس
- ↑ «حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران؛ ترامپ: یا صلح میشود یا شدیدتر عمل میکنیم»، یورونیوز؛ «روز دهم؛ حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران»، وبگاه TRT Global.
- ↑ «ابهام در نتایج حمله «چکش نیمهشب»؛ ۱۶ کامیون در کانون پرسشها»، خبرگزاری العین فارسی.
- ↑ «U.S. enters Israel's war against Iran»، Axios.
- ↑ «How effective was the US attack on Iran’s nuclear sites? A visual guide»، the guardian
- ↑ «How effective was the US attack on Iran’s nuclear sites? A visual guide»، the guardian
- ↑ «حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران؛ ترامپ: یا صلح میشود یا شدیدترعمل میکنیم»، یورونیوز؛ «روز دهم؛ حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران»، وبگاه TRT Global.
- ↑ «.How effective was the US attack on Iran’s nuclear sites? A visual guide»، the guardian
- ↑ «Satellite images show damage from US strikes on Iran’s Fordow nuclear site»، Al Jazeera
- ↑ «Israel urges U.S. to join war with Iran to eliminate nuclear program»، Axios.
- ↑ «حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران؛ ترامپ: یا صلح میشود یا شدیدترعمل میکنیم»، یورونیوز.
- ↑ «ابهام در نتایج حمله «چکش نیمهشب»؛ ۱۶ کامیون در کانون پرسشها»، خبرگزاری العین فارسی.
- ↑ «پنتاگون: حملات آمریکا برنامه هستهای ایران را تا دو سال عقب انداخت»، خبرگزاری یورونیوز.
- ↑ «اسناد محرمانه آمریکا: حمله به ایران تنها چند ماه برنامه هستهای را عقب انداخت»، خبرگزاری یورونیوز.
- ↑ «افسر سابق اطلاعاتی آمریکا: حمله ترامپ به ایران نمایشی برای حفظ آبرو بود»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «واکنش ایران به تجاوز نظامی آمریکا: مسیر توسعه صنعت هستهای را با قدرت ادامه میدهیم»، خبرگزاری نورنیوز.
- ↑ «واکنشهای بینالمللی به تجاوز آمریکا به ایران»، خبرگزاری میزان؛ «واکنش جهانی به حمله آمریکا به تاسیسات هسته ای ایران/ آمریکاییها چه گفتند؟»، خبرگزاری خبر فوری.
- ↑ «قانونگذاران آمریکایی: حمله به ایران غیرقانونی و برخلاف قانون اساسی است»، خبرگزاری نورنیوز.
- ↑ «واکنش ایران به تجاوز نظامی آمریکا: مسیر توسعه صنعت هستهای را با قدرت ادامه میدهیم»، خبرگزاری نورنیوز.
- ↑ «واکنشهای بینالمللی به تجاوز آمریکا به ایران»، خبرگزاری میزان.
- ↑ «محکومیت حمله آمریکا به ایران در بیانیه گروه دوستان منشور ملل متحد»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «پاکستان: از ایران حمایت میکنیم؛ چین: حاکمیت تهران نقض شده است»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «واشنگتنپست: ترامپ جهان را درباره ایران فریب داد»، خبرگزاری نورنیوز.
- ↑ «واکنش ایران به تجاوز نظامی آمریکا: مسیر توسعه صنعت هستهای را با قدرت ادامه میدهیم»، خبرگزاری نورنیوز.
- ↑ «روز دهم؛ حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران»، وبگاه TRT Global.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: «بیانات مهم رهبر انقلاب درباره حرمت سلاح هستهای»، خبرگزاری خبرآنلاین.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: «اعتراف گروسی بعد از تجاوز رژیم صهیونیستی علیه ایران+ فیلم»، خبرگزاری مهر؛ «اعتراف دیرهنگام گروسی درباره برنامه هستهای ایران بعد از حمله اسرائیل»، شبکه شرق.
- ↑ «ثبت پیام رهبر انقلاب بهعنوان سند در سازمان ملل»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ «تحریم سلاح کشتار جمعی در تاریخ تشیع»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «ثبت پیام رهبر انقلاب بهعنوان سند در سازمان ملل»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ «محکومیت حمله آمریکا به ایران در بیانیه گروه دوستان منشور ملل متحد»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «واکنش ایران به تجاوز نظامی آمریکا: مسیر توسعه صنعت هستهای را با قدرت ادامه میدهیم»، خبرگزاری نورنیوز.
- ↑ «بیانات در حرم رضوی در آغاز سال ۹۱»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ «تنبیه شیطان؛ عملیات بشارت فتح علیه پایگاه آمریکایی العدید قطر»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «العدید؛ بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه؛ مهمترین مرکز فرماندهی عملیات هوایی منطقه»، خبرگزاری تابناک.
- ↑ «صنعا: توافق با آمریکا به پایان رسیده است»، جوان آنلاین.
- ↑ Yemen’s Houthis say attacks on Israel not in US ceasefire deal in ‘any way’، aljazeera.
منابع
- «بیانات در حرم رضوی در آغاز سال ۹۱»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۱۷ تیر ۱۴۰۴ش.
- «بیانات مهم رهبر انقلاب درباره حرمت سلاح هستهای»، خبرگزاری خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۱۷ تیر ۱۴۰۴ش.
- «روز دهم؛ حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران»، وبگاه TRT Global، تاریخ درج مطلب: ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵م، تاریخ بازدید: ۱۸ تیر ۱۴۰۴ش.
- «How effective was the US attack on Iran’s nuclear sites? A visual guide»، the guardian, Published: 22 June 2025, Accessed: 2 July 2025.
- «Israel urges U.S. to join war with Iran to eliminate nuclear program»، Axios, Published: 14 June 2025, Accessed: 30 June 2025
- «U.S. enters Israel's war against Iran»، Axios, Published: 22 June 2025, Accessed: 30 June 2025