علیرضا اعرافی

علیرضا اعرافی

اطلاعات فردی
تاریخ تولد	۱۳۳۸ش
اطلاعات علمی
استادان	مرتضی حائری یزدی، محمد فاضل لنکرانی، وحید خراسانی، میرزا جواد تبریزی، عبدالله جوادی آملی
محل تحصیل	قم
تألیفات	مکاسب محرمه، فقه تربیتی، تربیت فرزند با رویکرد فقهی، قواعد فقهیه، روش‌های تربیت و اجتهاد و تقلید
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی	مدیر حوزه‌های علمیه، عضو فقهای شورای نگهبان، مجلس خبرگان رهبری و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، رئیس سابق جامعه المصطفی العالمیه و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، امام جمعه قم.، عضو شورای موقت رهبری پس از شهادت سید علی خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی ایران.
وبگاه رسمی	https://arafi.ir/

علیرضا اعرافی (زاده ۱۳۳۸ش) فقیه شیعه و مدیر حوزه‌های علمیه ایران و عضو فقهای شورای نگهبان، مجلس خبرگان رهبری و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم است. وی رئیس سابق جامعة المصطفی العالمیة بود و امام جمعه شهر قم و عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه از دیگر مسئولیت‌های اوست.

اعرافی در فقه و اصول، شاگرد اساتیدی همچون محمد فاضل لنکرانی و حسین وحید خراسانی و در فلسفه اسلامی و عرفان نظری نیز از شاگردان عبدالله جوادی آملی بوده است. وی همچنین تفسیر را نزد علی مشکینی و درس هیئت را نزد حسن حسن‌زاده آملی آموخت و سپس خود به تدریس این علوم و دروس تربیت اسلامی در حوزه و دانشگاه پرداخت.

از اعرافی آثار متعددی منتشر شده است: مکاسب محرمه، فقه تربیتی، تربیت فرزند با رویکرد فقهی، قواعد فقهیه، اجتهاد و تقلید، و درآمدی بر اجتهاد تمدن‌ساز، از جمله آثار وی است. برخی از آثار او جوایزی در همایش‌ها و جشنواره‌ها به دست آورده‌اند. جایزه جهانی علوم انسانی و اسلامی در رشته تعلیم و تربیت اسلامی، به‌خاطر ارائه نظریه در حوزه تعلیم و تربیت اسلامی، در سال ۱۳۹۲ش به وی تعلق گرفت.

زندگی‌نامه علمی

علیرضا اعرافی در سال ۱۳۳۸ش در میبد،‌ از شهرهای استان یزد در ایران متولد شد. پدرش محمدابراهیم،‌ از دوستان امام خمینی و از علمای آن منطقه و مادر او نیز از فرزندان شیخ کاظم ملک‌افضلی اردکانی بود.

اعرافی پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی و دبیرستان در زادگاه خود، در سال ۱۳۴۹ش وارد شهر قم شد و یک سال پس از آن دروس حوزوی را آغاز کرد. از سال ۱۳۵۶ش، در درس خارج فقه و اصول اساتیدی همچون مرتضی حائری یزدی، محمد فاضل لنکرانی، حسین وحید خراسانی، میرزا جواد تبریزی ناصر مکارم شیرازی و سید موسی شبیری زنجانی شرکت کرد. وی درس تفسیر را نزد علی مشکینی و هیئت را نزد حسن حسن‌زاده آملی فراگرفت.

اعرافی در فلسفه و عرفان نیز کتاب‌هایی همچون اسفار، فصول الحکم و تمهید القواعد را از عبدالله جوادی آملی، مرتضی مطهری و محمدتقی مصباح یزدی آموخت. همزمان با تحصیل در حوزه، به فراگیری زبان عربی و انگلیسی پرداخت و در رشته‌های ریاضی، فلسفه غرب و علوم اجتماعی نیز مطالعاتی داشت. وی کتاب فلسفتنا و اقتصادنای سید محمدباقر صدر را نیز از سید کاظم حائری درس گرفت.

اعرافی سال‌ها به تدریس دروسی همچون فقه و اصول، فلسفه اسلامی، عرفان، فقه التربیه و تربیت اسلامی در حوزه و دانشگاه اشتغال داشته است. نوآوری و تطبیق مباحث قدیمی با مبانی امروزین علوم، از ویژگی‌های تدریس وی دانسته شده است. در راستای اشتغال وی به مباحث علوم تربیتی و ارائه نظریه در حوزه تعلیم و تربیت اسلامی، در ۲۸ آبان ۱۳۹۲ش، اولین جایزه جهانی علوم انسانی و اسلامی ویژه نوآوری و نظریه‌پردازی در رشته تعلیم و تربیت اسلامی به او اعطا شد.

او در سال ۱۳۸۶ش مؤسسه اشراق و عرفان را با هدف پاسخگویی به نیازهای معرفتی انسان معاصر و پژوهش در زمینه فقه‌های نو و فلسفه‌های مضاف در راستای نظام‌سازی اسلامی تأسیس کرد.

علیرضا اعرافی در حال دریافت جایزه جهانی علوم انسانی و اسلامی از عبدالله جوادی آملی

اعرافی در ۸ خرداد سال ۱۴۰۱ش به واتیکان سفر و با پاپ فرانسیس، رهبر مسیحیان کاتولیک، دیدار کرد.

مسئولیت‌های علمی و سیاسی

علیرضا اعرافی از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ش در ایران، مسئولیت‌های علمی و اجرایی متعددی داشته است که برخی از آنها عبارتند از:

• عضو مجلس خبرگان رهبری، از تیر ماه ۱۴۰۰ش
• عضو فقهای شورای نگهبان از ۲۴ تیر ۱۳۹۸ش
• مدیریت حوزه‌های علمیه کشور از سال ۱۳۹۵ش
• ریاست جامعة المصطفی العالمیة، از ابتدای تأسیس تا آبان ۱۳۹۷ش و عضو هیئت امنای آن
• عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
• امام جمعه شهر قم از سال ۱۳۹۳ش
• عضو حقیقی شورای عالی انقلاب فرهنگی از خرداد ۱۳۹۰ش
• ریاست پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
• عضو شورای فرهنگ عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
• عضو شورای فرهنگی - اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
• عضو هیئت امنای دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
• عضو هیئت امنای دانشگاه پیام نور
• عضو هیئت امنای مؤسسه بین‌المللی هدی
• عضو شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت علوم
• عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه
• رئیس هیئت‌مدیره مؤسسه اشراق و عرفان
• امام جمعه شهر میبد.

اعرافی مدیر مسئول فصلنامه‌های «حوزه و دانشگاه»، «جستار اقتصادی» و «تربیت اسلامی» است.

پس از ترور آیت‌الله خامنه‌ای رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران در اسفند ۱۴۰۴ش، اعرافی از سوی شورای نگهبان به‌عنوان یکی از اعضای شورای سه‌نفره موقت رهبری انتخاب شد. همچنین نام او به‌عنوان یکی از گزینه‌های احتمالی رهبری جمهوری اسلامی ایران پس از سید علی خامنه‌ای مطرح بود.

آثار

کتاب فقه تربیتی.

علیرضا اعرافی آثار متعددی دارد که برخی از آنها تألیف او و بعضی تدوین و گردآوری دروس و سخنرانی‌های وی است. از جمله کتاب‌های اعرافی عبارتند از:

• فقه تربیتی (۲۹ جلد)
• مکاسب محرمه (تقریرات درس خارج فقه در ۱۵ جلد)
• بررسی فقهی فلسفه‌ورزی و فلسفه‌آموزی
• قواعد فقهیه
• روش‌های تربیت
• هرمنوتیک
• حوزه علمیه؛ چیستی، گذشته، حال و آینده
• درآمدی بر اجتهاد تمدن‌ساز
• خورشید عاشورا
• قلمرو دین و گستره شریعت
• اندیشه‌های راهبردی قرآنی و حدیثی المصطفی(ص)
• وحدت و بیداری
• اجتهاد و تقلید (۴ جلد)
• فقه امر به معروف و نهی از منکر
• مجسمه و نقاشی
• اصول روابط خانوادگی در اسلام
• تربیت فرزند با رویکرد فقهی
• درآمدی بر تفسیر تربیتی
• شاخص‌های تربیت خانوادگی.

جوایز

برخی از آثار اعرافی در جشنواره‌های مختلف برگزیده و حائز رتبه شده است: کتاب «مکاسب محرمه»، برگزیده سی و هفتمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۹۸ش، کتاب «فقه تربیتی» برگزیده یازدهمین همایش کتاب سال حوزه در سال ۱۳۸۸ش و برگزیده پژوهش دینی سال ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ش در جشنواره آیین تجلیل از پژوهشگران برتر حوزه دین، «تربیت فرزند با رویکرد فقهی»، برگزیده هفدهمین همایش کتاب سال حوزه در سال ۱۳۹۴ش، «تربیت فرزند‌: سیره تربیتی پیامبر(ص) و اهل بیت(ع)»، زیر نظر اعرافی برگزیده سومین کنگره دین‌پژوهان کشور در سال ۱۳۹۰ش و کتاب «آراء دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن (ج۱)» زیر نظر اعرافی کتاب برتر حوزه در سال ۱۳۷۷ش. جلد سوم این کتاب حائز رتبه نخست بیست‌ویکمین کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۸۲ش شد.