پرش به محتوا

کویت

افزودن پیوند
مقاله نامزد خوبیدگی
از ویکی شیعه


کویت
اطلاعات عمومی
نام رسمیدولت کویت
دین رسمیاسلام
جمعیت کل۴.۲۹۴.۰۰۰ نفر (۲۰۲۲م)
مساحت۱۷.۸۱۸ کیلومتر مربع
حکومتامیرنشین موروثی آل‌صباح
واحد پولدینار کویت
پایتختکویت
ادیان(درصد)اسلام (۸۵ درصد)، سایر ادیان (۱۵ درصد)
زبان رسمیعربی
اسلام
جمعیت مسلمانان۲.۹۰۰.۰۰۰ نفر
اطلاعات شیعی
جمعیتحدود ۱.۲۰۰.۰۰۰ نفر
درصد به جمعیت کشورحدود ۳۵ تا ۴۰ درصد
درصد به جمعیت مسلمانانحدود ۴۰ درصد
وقایع تاریخیشکل‌گیری کویت با قلعه محمد بن عریعر؛ واگذاری قلعه به آل‌صباح؛ اشغال کویت توسط عراق (۱۹۹۰م)؛ جنگ رمضان و پیامدهای آن
آداب و رسومبرگزاری آیین‌های مذهبی شیعیان، از جمله مراسم عاشورا و فعالیت حسینیه‌ها
حکومت‌هاآل‌صباح
اقوامعرب، ایرانی‌تباران (عجم کویتی)، عراقی، بحرینی (بحارنه و قلالیف)
فرقامامیه، شیخیه، اخباریه، اصولیه، خوئیه
مساجدمسجد امام صادق(ع)، مسجد زین‌العابدین، مسجد مقامس و مسجد نقی از مراکز تجمع شیعیان
حسینیه‌هاحسینیه‌های شیعی (تعداد آن‌ها در گزارش‌ها متفاوت ذکر شده است)
مؤسسات فرهنگیجمعیه الثقافیه الاجتماعیه؛ انجمن‌ها و مراکز فرهنگی اجتماعی شیعی
مؤسسات اجتماعیانجمن‌های اجتماعی و مذهبی شیعی


کُوِیت کشوری در شمال‌غربی خلیج فارس است که با عراق و عربستان سعودی مرز دارد و عمدتاً سرزمینی هموار و بیابانی با جزایری مانند بوبیان، وِربه و فِیْلَکه است. این کشور از سده هجدهم میلادی و با تثبیت حکومت آل‌صباح شکل گرفت و نظام سیاسی آن امارتی موروثی است. در ۱۰ مه ۲۰۲۴م، مجلس امت منحل و برخی مواد قانون اساسی تعلیق شد و اختیارات قانون‌گذاری به امیر و شورای وزیران واگذار گردید.

عربی زبان رسمی و اسلام دین رسمی کویت است. حدود ۷۰ درصد شهروندان کویتی سنی و ۳۰ درصد شیعه‌اند؛ این نسبت به‌دلیل سهم بالای اتباع خارجی، به کل جمعیت کشور قابل تعمیم نیست. جامعه شیعی کویت عمدتاً از ایرانیان، بحرینیان، عراقیان و احسایی‌ها شکل گرفته و «عجم» و «بحارنه» از گروه‌های مهم آن‌اند. این جامعه از نظر مذهبی یکدست نیست و شیخیه، به‌ویژه در میان شیعیان احسایی، از جریان‌های شناخته‌شده آن است.

براساس قانون اساسی کویت، آزادی عقیده و انجام شعائر دینی با رعایت نظم و اخلاق عمومی به رسمیت شناخته شده است. گزارش‌ها از فعالیت حسینیه‌های شیعی و امکان استفاده از فقه شیعه در برخی امور احوال شخصیه حکایت دارند. شیعیان در عرصه سیاسی و انتخاباتی نیز حضور داشته و جریان‌هایی مانند «ائتلاف اسلامی ملی» در این حوزه فعال بوده‌اند. به گفته پژوهشگران، انقلاب اسلامی ایران، جنگ ایران و عراق و تحولات حزب‌الله لبنان بر تحول سیاسی جریان‌های شیعی کویت تأثیر گذاشته‌اند؛ همچنین مشارکت شیعیان در دفاع از کشور هنگام اشغال عراق در ۱۹۹۰ـ۱۹۹۱م، به تقویت تصور وفاداری آنان به کویت کمک کرد.

در پی وقوع «جنگ رمضان» در سال ۲۰۲۶م و تشدید تنش‌های منطقه‌ای، مقام‌های کویتی از افزایش اقدامات امنیتی علیه افراد و شبکه‌های مرتبط با ایران خبر دادند. براساس گزارش‌های خبری، در این دوره شماری از افراد بازداشت یا از کشور اخراج شدند و محدودیت‌هایی در زمینه تابعیت و فعالیت‌های اقتصادی و امنیتی اعمال شد.

تاریخچه و جغرافیا

نام «کویت» برگرفته از «کوت» دانسته شده است که به معنای قلعه یا دژ کوچک است.[۱] این منطقه پیش از شکل‌گیری کویت جدید با نام «قرین» نیز شناخته می‌شد.[۲] هسته اولیه شهر کویت در پیرامون بندری شکل گرفت که بعدها «کویت» نام گرفت.[۳] در میانه قرن هفدهم میلادی، گروهی از خاندان‌های عتوب، از جمله آل‌صباح، آل‌خلیفه و آل‌جلاهمه، از منطقه نجد به سوی سواحل خلیج فارس مهاجرت کردند[۴] و پس از استقرار در کویت، در سال ۱۷۱۶م اتحادی میان این سه خاندان شکل گرفت.[۵] در سال ۱۷۱۸م نیز صباح بن جابر به‌عنوان نخستین حاکم کویت برگزیده شد و آل‌صباح رهبری سیاسی این منطقه را برعهده گرفت.[۶]

کویت در شمال‌غربی خلیج فارس قرار دارد و از شمال و شمال‌غرب با عراق و از جنوب و جنوب‌غرب با عربستان سعودی هم‌مرز است.[۷] این کشور سرزمینی عمدتاً هموار و بیابانی دارد و ارتفاع آن از سطح دریا در شرق به‌تدریج به سوی غرب و جنوب‌غرب افزایش می‌یابد.[۸] از مهم‌ترین عوارض طبیعی آن می‌توان به پشته جال الزور، دشت‌ها، دره‌ها و تپه‌های ماسه‌ای اشاره کرد.[۹] کویت همچنین دارای چندین جزیره است که از مهم‌ترین آنها بوبیان، وِربه و فِیْلَکه بیان شده است.[۱۰] به گفته پژوهشگران، موقعیت جغرافیایی کویت در میان عراق، شبه‌جزیره عربستان و خلیج فارس، این کشور را به یکی از مناطق مهم تجاری و راهبردی خلیج فارس تبدیل کرده است.[۱۱]

ساختار سیاسی

نظام سیاسی کویت بر اساس قانون اساسی، امارتی موروثی در خاندان آل‌صباح است و امیر در ساختار سیاسی کشور جایگاه محوری دارد. قانون اساسی، نظام حکومت را بر تفکیک قوا و همکاری میان آنها استوار کرده است.[۱۲] بااین‌حال، در ۱۰ مه ۲۰۲۴م، امیر مشعل الاحمد الجابر الصباح مجلس امت را منحل و اجرای برخی مواد قانون اساسی را برای مدت حداکثر چهار سال تعلیق کرد.[۱۳]

براساس فرمان امیری، امیر و شورای وزیران در این دوره اختیاراتی را که قانون اساسی به مجلس امت واگذار کرده بود، بر عهده گرفتند و قوانین از طریق «فرمان‌قانون» صادر می‌شوند.[۱۴] این تصمیم موجب افزایش تمرکز قدرت در قوه مجریه و تغییر قابل‌توجه در ساختار سیاسی کویت شده است.[۱۵]

زبان و دین

زبان رسمی کویت عربی است[۱۶] و عربی کویتی، از گونه‌های عربی خلیجی، در گفت‌وگوهای روزمره کاربرد دارد.[۱۷] زبان انگلیسی نیز به‌طور گسترده، به‌ویژه در حوزه‌های اقتصادی و در میان جمعیت مهاجر، استفاده می‌شود. عربی همچنین زبان اسناد و مکاتبات رسمی دولت است.[۱۸]

اسلام دین رسمی کویت است[۱۹] و براساس قانون اساسی، شریعت اسلامی یکی از منابع اصلی قانون‌گذاری این کشور به شمار می‌رود.[۲۰] گزارش آزادی دینی وزارت خارجه آمریکا تصریح می‌کند که سرشماری کویت شیعه و سنی را از یکدیگر تفکیک نمی‌کند و بر اساس برآوردهای سازمان‌ها و رسانه‌ها، حدود ۷۰ درصد شهروندان سنی و ۳۰ درصد شیعه هستند.[۲۱]

براساس آمار رسمی سال ۲۰۲۵م، از جمعیت ۴٬۸۸۱٬۲۵۴ نفری کویت، ۱٬۵۶۶٬۱۶۸ نفر شهروند و ۳٬۳۱۵٬۰۸۶ نفر غیرشهروند بوده‌اند؛ بنابراین، شهروندان حدود ۳۲ درصد و اتباع غیرکویتی حدود ۶۸ درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند.[۲۲] بر این اساس، آمار مربوط به نسبت شیعیان و اهل سنت، ناظر به شهروندان کویتی است و نمی‌توان آن را به ترکیب مذهبی کل جمعیت کشور تعمیم داد.[۲۳]

تاریخ شکل‌گیری تشیع و خاستگاه

براساس پژوهش‌ها، جامعه شیعیان کویت عمدتاً از مهاجرانی با خاستگاه‌های ایرانی، بحرینی، عراقی و احسایی شکل گرفته است.[۲۴] در میان آنان، ایرانی‌تباران، معروف به «عجم کویتی»، و بحرینیان موسوم به «بحارنه» از گروه‌های مهم به شمار می‌روند.[۲۵] این گروه‌ها در فعالیت‌های تجاری و دریایی کویت، از جمله تجارت و کشتی‌سازی، مشارکت داشتند و بسیاری از کشتی‌سازان سنتی کویت، معروف به «قلالیف»، از بحارنه بودند.[۲۶] مهاجرت این گروه‌ها نیز با توسعه موقعیت تجاری و دریایی کویت و فرصت‌های اقتصادی ناشی از آن ارتباط داشت.[۲۷]

گرایش‌های مذهبی و فقهی

به گفته پژوهشگران، شیعیان کویت از نظر گرایش‌های مذهبی و فقهی یکدست نیستند و در میان آنان جریان‌ها و شبکه‌های مذهبی گوناگونی وجود دارد.[۲۸] در میان شیعیان احسایی، شیخیه از گرایش‌های مهم به شمار می‌رود. این جریان که ریشه در تعالیم احمد احسائی دارد، با مهاجرت شیعیان احساء به کویت گسترش یافت و شماری از عالمان احسایی با حضور در کویت به ترویج آموزه‌های شیخی پرداختند.[۲۹] پیروان شیخیه در کویت، ضمن تأکید بر تعلق خود به تشیع دوازده‌امامی، در چارچوب شبکه‌های مرجعیت شیعه فعالیت داشته‌اند.[۳۰]

وضعیت دینی و حقوقی

قانون اساسی کویت آزادی عقیده و انجام شعائر دینی را، مشروط به رعایت عرف‌های مرسوم و عدم تعارض با نظم و اخلاق عمومی، تضمین کرده است.[۳۱] شیعیان نیز امکان برگزاری آیین‌های مذهبی در حسینیه‌ها را دارند؛ چنان‌که گزارش وزارت خارجه آمریکا در سال ۲۰۰۴م از وجود حدود ۶۰۰ حسینیه شیعی در کویت خبر داده است.[۳۲] در حوزه احوال شخصیه نیز دادگاه‌های کویت می‌توانند در امور خانوادگی شیعیان از فقه شیعه استفاده کنند و برای رسیدگی به این امور، امکان تشکیل دادگاه‌های جداگانه وجود دارد.[۳۳]

فعالیت‌های سیاسی شیعیان کویت

شیعیان کویت همچنین از دهه‌های پایانی قرن بیستم در فعالیت‌های سیاسی و انتخاباتی مشارکت داشته‌اند.[۳۴] تحولات منطقه‌ای، از جمله انقلاب اسلامی ایران، جنگ ایران و عراق و گسترش نفوذ حزب‌الله در لبنان، بر شکل‌گیری و تحول فعالیت‌های سیاسی شیعیان کویت تأثیر گذاشت.[۳۵] بااین‌حال، مشارکت شیعیان در مقاومت و دفاع از کویت در جریان تهاجم و اشغال عراق در سال‌های ۱۹۹۰–۱۹۹۱م، به تقویت ادراک وفاداری آنان به کشور و کاهش برخی نگرانی‌ها درباره وابستگی سیاسی آنان به ایران کمک کرد.[۳۶]

گزارش وزارت خارجه آمریکا تصریح می‌کند که دولت کویت، احزاب سیاسی را به رسمیت نمی‌شناسد و اجازه تشکیل آنها را نمی‌دهد، هرچند قانون مشخصی که احزاب را رسماً ممنوع کند وجود ندارد.[۳۷] اما گفته شده ائتلاف‌ها و بلوک‌های سیاسی غیررسمی در پارلمان فعالیت می‌کنند. از جمله این جریان‌ها، ائتلاف اسلامی ملی است که از دهه ۱۹۸۰م به یکی از گروه‌های مهم سیاسی شیعی کویت تبدیل شد و در انتخابات و ساختار سیاسی کشور مشارکت داشته است.[۳۸]

دیدار امیر کویت با آیت‌الله خامنه‌ای و ریاست جمهوری ایران

همکاری با آمریکا و اسرائیل در جنگ رمضان علیه ایران

براساس گزارش‌های خبری، کویت در جنگ رمضان در کنار برخی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس از عملیات نظامی آمریکا علیه ایران حمایت کرد و پس از آن، در چارچوب عملیات وعده صادق ۴، برخی منافع مرتبط با آمریکا در این کشور هدف قرار گرفت.[۳۹] همچنین گزارش‌هایی از بازداشت حدود چهار هزار شیعه،[۴۰] سلب تابعیت،[۴۱] اخراج و اعمال محدودیت‌های اقتصادی علیه شماری از شیعیان کویت منتشر شد؛[۴۲] اقداماتی که برخی ناظران آن را در چارچوب فشار بر جوامع شیعی منطقه ارزیابی کرده‌اند.[۴۱] از جمله این اقدامات، محدودیت علیه برخی چهره‌های شیعی، مصادره اموال، تعطیلی شماری از مدارس ایرانی[۴۳] و نیز محدودیت انتقال منابع مالی به ایران گزارش شده است.[۴۴]

پانویس

  1. ↑ «Kuwait»، وبگاه Qatar Digital Library.
  2. ↑ «Kuwait»، وبگاه Qatar Digital Library.
  3. ↑ «تاریخ حکام کویت»، وبگاه دیوان امیری کویت.
  4. ↑ «Among equals: merchant–ruler relations and state creation in Kuwait»، پایگاه آنلاین انتشارات دانشگاه کمبریج.
  5. ↑ «Among equals: merchant–ruler relations and state creation in Kuwait»، پایگاه آنلاین انتشارات دانشگاه کمبریج.
  6. ↑ «تاریخ حکام کویت»، وبگاه دیوان امیری کویت.
  7. ↑ «Congressional Research Service (CRS)»، وب‌سایت رسمی کنگره ایالات متحده آمریکا.
  8. ↑ «Topography of Kuwait»، پرتال رسمی دولت کویت.
  9. ↑ «Topography of Kuwait»، پرتال رسمی دولت کویت.
  10. ↑ «Topography of Kuwait»، پرتال رسمی دولت کویت.
  11. ↑ «Surface Geology of Kuwait»، پایگاه علمی انتشارات Springer Nature.
  12. ↑ جهاز متابعة الأداء الحكومي، وب‌سایت Government Performance Follow-up Agency.
  13. ↑ «فرمان انحلال مجلس امت و تعلیق برخی مواد قانون اساسی»، وبگاه KUNA.
  14. ↑ «فرمان انحلال مجلس امت و تعلیق برخی مواد قانون اساسی»، وبگاه KUNA.
  15. ↑ «Kuwait Country Report 2026»، بنیاد برتلزمان.
  16. ↑ «اللغة الرسمية لدولة الكويت»، البوابة الإلكترونية الرسمية لدولة الكويت.
  17. ↑ «Kuwait: Language Situation»، پرتال رسمی دولت کویت.
  18. ↑ «Kuwait Mission»، وبگاه نمایندگی دولت کویت.
  19. ↑ «مناسک و باورهای دینی»، پرتال رسمی دولت کویت.
  20. ↑ «Kuwait Mission»، وبگاه نمایندگی دولت کویت.
  21. ↑ «Kuwait Mission»، وبگاه نمایندگی دولت کویت.
  22. ↑ «Population of Kuwait»، پرتال رسمی دولت کویت.
  23. ↑ «Population of Kuwait»، پرتال رسمی دولت کویت.
  24. ↑ الحبیب، «شکل‌گیری جوامع شیعی در کویت: مهاجرت، استقرار و مشارکت از ۱۸۸۰ تا ۱۹۳۸ میلادی»؛ «Kuwait»، وبگاه مرکز مطالعات الهیات و ادیان، دانشگاه لوند.
  25. ↑ A report on Kuwait’s Shi’a communities and the increased communal divide between Shi’as and Sunnis since the 1979 Iranian Revolution, exacerbated by the bombings.، آرشیو دیجیتال خلیج فارس.
  26. ↑ A report on Kuwait’s Shi’a communities and the increased communal divide between Shi’as and Sunnis since the 1979 Iranian Revolution, exacerbated by the bombings.، آرشیو دیجیتال خلیج فارس.
  27. ↑ «اشتهر بالمرح وعذوبة اللسان فأطلق عليه اسم «شيرين»، وبگاه جريدة النهار الكويتية.
  28. ↑ ماتیِسِن، «عرفان، مهاجرت و شبکه‌های روحانی: احمد احسائی و شیخیه احساء، کویت و بصره»،، وبگاه Taylor & Francis Online.
  29. ↑ Mysticism, Migration and Clerical Networks: Ahmad al-Ahsaʾi and the Shaykhis of al-Ahsa, Kuwait and Basra، وبگاه Taylor & Francis Online.
  30. ↑ Mysticism, Migration and Clerical Networks: Ahmad al-Ahsaʾi and the Shaykhis of al-Ahsa, Kuwait and Basra، وبگاه Taylor & Francis Online.
  31. ↑ «متن رسمی قانون اساسی کویت – ماده ۳۵»، وبگاه وزارت دادگستری کویت – مجموعه قوانین کویت.
  32. ↑ «گزارش آزادی دینی ۲۰۰۴ – کویت، وزارت خارجه آمریکا»، وبگاه وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا.
  33. ↑ «2017 Report on International Religious Freedom: Kuwait»، وبگاه وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا.
  34. ↑ گل، «The Survival and Political Participation of a Kuwaiti Shia Movement: The National Islamic Alliance»، مرکز پژوهش دانشگاه استرلینگ.
  35. ↑ وهری، Sectarian Politics in the Gulf: From the Iraq War to the Arab Uprising«s»، وبگاه آکسفورد آکادمیک.
  36. ↑ برای نمونه نگاه کنید به: مابون و منشـاوی، «هویت‌های فرقه‌ای در بحرین و کویت: شکل‌دهی و به چالش کشیدن دولت»، وبگاه Taylor & Francis Online.
  37. ↑ «2021 Country Reports on Human Rights Practices: Kuwait»، وبگاه وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا.
  38. ↑ «The Survival and Political Participation of a Kuwaiti Shia Movement: The National Islamic Alliance»، وبگاه رسمی دانشگاه استیرلینگ.
  39. ↑ «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران (۲۸ فوریه ۲۰۲۶ – تا به امروز)»، خبرگزاری اسپونتیک.
  40. ↑ «سرکوب و اخراج مذهبی در کشور‌های حاشیه خلیج فارس به بهانه جنگ»، خبرگزاری دانشجو.
  41. ↑ ۴۱٫۰ ۴۱٫۱ «سرکوب و اخراج مذهبی در کشور‌های حاشیه خلیج فارس به بهانه جنگ»، خبرگزاری دانشجو.
  42. ↑ «سرکوب و اخراج مذهبی در کشور‌های حاشیه خلیج فارس به بهانه جنگ»، خبرگزاری دانشجو.
  43. ↑ «تعطیلی ۷ مدرسه ایرانی در امارات و کویت»، نورنیوز.
  44. ↑ «سرکوب و اخراج مذهبی در کشور‌های حاشیه خلیج فارس به بهانه جنگ»، خبرگزاری دانشجو.

منابع

،«The Survival and Political Participation of a Kuwaiti Shia Movement: The National Islamic Alliance»، وبگاه رسمی دانشگاه استیرلینگ، تاریخ بازدید: ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ش.


برگرفته از «https://fa.wikishia.net/w/index.php?title=کویت&oldid=1516804»