سید کمال خرازی

سید کمال خرازی
وزیر امور خارجه ایران، بنیان‌گذار علوم شناختی در ایران
اطلاعات کلی
خویشاوندان; سرشناس	سید محسن خرازی(برادر)
زادروز	۱۰ آذر سال ۱۳۲۳ش
شهادت	۲۰ فروردین سال ۱۴۰۵ش
مکان شهادت	تهران
محل دفن	گلزار شهدای بهشت زهرا
اطلاعات علمی
تحصیلات	دکترای مدیریت آموزشی
محل تحصیل	دانشگاه تهران، دانشگاه هیوستون
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
مناصب	نماینده ایران در سازمان ملل متحد، وزیر امور خارجه دولت اصلاحات، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی
اطلاعات دیگر
جوایز	نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر

سید کمال خرازی (۱۳۲۳ش- ۱۴۰۵ش) دیپلمات‌ و سیاستمدار مشهور ایرانی. او از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶ نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد در نیویورک بود. پس از سازمان ملل، در کابینه اول و کابینه دوم دولت اصلاحات، وزیر امور خارجه شد. پس از وزارت، آیت‌الله خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، او را به ریاست شورای راهبردی روابط خارجی منصوب کرد. سید مجتبی خامنه‌ای، سومین رهبر ایران، وی را «شخصیت مُجَرَّب عرصه سیاست خارجی» و «استاد برجسته عرصه علم و فرهنگ» توصیف کرده است.

کمال خرازی را پیشگام در بنیان‌گذاری علوم شناختی و ایجاد پایگاه‌های علمی این حوزه در ایران برشمرده‌اند. از وی با تعبیر پدر علوم شناختی ایران نیز یاد کرده‌اند. وی آثار متعددی در رشته علوم شناختی به صورت تألیف و ترجمه در ایران منتشر کرده است.

خرازی فارغ‌التحصیل دبیرستان علوی بود. او کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را از دانشگاه تهران و دکترای خود را از دانشگاه هیوستون در امریکا دریافت کرد. وی در سال ۱۳۶۲ش عضو هیئت علمی دانشگاه تهران شد.

سید کمال در فروردین ۱۴۰۵ش در جنگ رمضان بر اثر حمله هوایی آمریکایی - صهیونیستی به منزل مسکونی‌اش در تهران به شهادت رسید.

جایگاه

سید کمال خرازی را از «کارکشته‌ترین دیپلمات‌های ایرانی» برشمرده‌اند.^[۱] سید مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، وی را «شخصیت مُجَرَّب عرصه سیاست خارجی» و «استاد برجسته عرصه علم و فرهنگ» توصیف کرده است.^[۲] مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، او را «از چهره‌های برجسته، متعهد و اثرگذار عرصه دیپلماسی کشور» برشمرده است.^[۳] انور ابراهیم، نخست‌وزیر مالزی، در پیامی به مناسبت شهادت دکتر خرازی، بیان داشته که «جهان یک دیپلمات استثنایی» را از دست داده است.^[۴] وی کمال خرازی را انسانی «با دانشی نادر و گرمایی صمیمانه» توصیف کرده که «همیشه باریک‌بین و همواره با نزاکت» بوده است.^[۵]

سید کمال خرازی:

ما تصمیمی برای تولید بمب هسته‌ای نداریم اما اگر موجودیت ایران تهدید شود، ناچاریم دکترین هسته‌ای خود را تغییر دهیم.» ^[۶]

حضور طولانی خرازی در مسئولیت‌های روابط بین‌الملل را موجب تأثیر وی در سطح داخلی و بین‌المللی دانسته‌اند.^[۷] سیدکمال خرازی پیشرو آموزش دیجیتال در ایران بوده و پیش از آنکه آموزش الکترونیکی به ضرورت ملی بدل شود، او با همراهی همکارانش «دانشگاه مجازی مهر البرز، نخستین دانشگاه الکترونیکی در ایران» را بنیان نهاد.^[۸] کمال خرازی به دلیل فعالیت‌های فرهنگی در اوائل پیروزی انقلاب اسلامی و ۸ سال دفاع مقدس در سال ۱۳۹۳ش نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر را دریافت کرد.^[۹]

علوم‌شناختی

کمال خرازی را پیشگام در بنیان‌گذاری علوم شناختی و ایجاد پایگاه‌های علمی این حوزه در ایران برشمرده‌اند.^[۱۰] از وی با تعبیر «پدر علوم شناختی ایران» یاد کرده‌اند.^[۱۱] با تلاش شهید خرازی و تعدادی از اساتید روان‌شناسی و روان‌پزشکی، در سال ۱۳۷۷ش مؤسسه مطالعات علوم شناختی با هدف انجام پژوهش در زمینه علوم شناختی تأسیس شد. در سال ۱۳۸۲ش این مؤسسه توانست مجوز برگزاری دوره‌های دکتری و کارشناسی ارشد را از وزارت علوم دریافت کند و تحت عنوان «پژوهشکده علوم شناختی» به تربیت دانشجو بپردازد.^[۱۲] عضویت در هیئت امنای آزمایشگاه نقشه‌برداری مغز و مسئول کمیته علوم شناختی در وزارت علوم از دیگر سوابق این شهید است.^[۱۳]

زندگی‌نامه و و مسئولیت‌ها

سید کمال خرازی با نام شناسنامه‌ای علی‌نقی خرازی^[۱۴] در ۱۰ آذر سال ۱۳۲۳ش در تهران متولد شد.^[۱۵] پدرش سید مهدی، از تاجران بازار تهران بود^[۱۶] و کمک شایانی برای تأسیس مدرسه علوی کرد.^[۱۷]

سید کمال نیز دوران دبیرستان خود را در مدرسه علوی گذراند.^[۱۸] او در سال ۱۳۴۷ش مدرک کارشناسی در رشته زبان عربی و در سال ۱۳۵۱ش مدرک کارشناسی ارشد علوم تربیتی را از دانشگاه تهران گرفت.^[۱۹] وی پس از اخذ مدرک کارشناسی، به شغل معلمی روی آورد^[۲۰] و به تدریس در دبیرستان علوی پرداخت.^[۲۱] مدتی نیز ناظم این مدرسه بود.^[۲۲] خرازی برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت و مدرک دکترای رشته مدیریت آموزشی را در سال ۱۳۵۵ش از دانشگاه هیوستون در آمریکا دریافت کرد.^[۲۳] او همچنین عضو شورای نهضت آزادی در آمریکا بود.^[۲۴]

سید کمال خرازی از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۵۹ش معاون سیاسی وزارت امورخارجه بود، اما به دلیل مخالفت با صادق قطب‌زاده، وزیر خارجه‌ی وقت، از این مقام استعفا داد.^[۲۵] مدتی مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شد.^[۲۶] در سال ۱۳۶۲ش عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گردید.^[۲۷] او از سال ۱۳۵۹ش تا ۱۳۶۸ش مدیرعاملی خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران را برعهده داشت.^[۲۸] او مسئول ستاد تبلیغات در جنگ عراق با ایران بود.^[۲۹] از ۱۳۶۸ش تا ۱۳۷۶ش نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد شد.^[۳۰] در کابینه اول و کابینه دوم دولت اصلاحات، وزیر امور خارجه شد.^[۳۱] در سال ۱۳۸۵، سید علی خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی، او را به ریاست شورای راهبردی روابط خارجی منصوب کرد.^[۳۲] وی مدتی نیز به عضویت مجمع تشخیص مصلحت درآمد.^[۳۳] برادر او، سید محسن خرازی از اساتید حوزه علمیه قم و عضو مجلس خبرگان رهبری است.^[۳۴] صادق خرازی برادرزاده وی نیز سفیر ایران در فرانسه بود.^[۳۵]

شهادت

سید کمال در ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ش در جنگ رمضان بر اثر حمله هوایی آمریکایی - صهیونیستی^[۳۶] به منزل مسکونی‌اش در تهران، به شدت زخمی شد و در ۲۰ فروردین به شهادت رسید.^[۳۷] برخی خبرگزاری‌های خارجی بیان داشته‌اند که وی در جنگ رمضان مسئول نظارت بر یک نشست احتمالی با جی‌دی ونس، معاون اول رئیس‌جمهور آمریکا، بوده^[۳۸] و هدف قراردادن وی تلاشی برای منحرف‌کردن دیپلماسی تلقی شده است.^[۳۹] فرزندان سید کمال، خاکسپاری در مقبره ۷۲ تن و قطعه فرماندهان را نپذیرفتند و با اصرار آنها سید کمال را به همراه همسرش در قطعه ۴۲ گلزار شهدا بهشت زهرا به مانند سایر شهیدان دفن کردند.^[۴۰]

آثار

سید کمال خرازی آثار متعددی در موضوعات تخصصی خود به نگارش درآورده است. وی چهره برجسته علمی در حوزه روان‌شناسی بود و تألیفات و ترجمه‌های متعددی در این حوزه نوشته است:^[۴۱]

تغییر ذهن‌ها: هنر و علم تغییر ذهن خود و دیگران، نویسنده: هوارد گاردنر، مترجم: سیدکمال خرازی، نی، ۱۴۰۳ش.
تفکر کودکان روان‌شناسی رشد شناختی: نویسندگان: رابرت زیگلر، مارتاواگنر آلیبالی، مترجم: سیدکمال خرازی، انتشارات جهاد دانشگاهی - ۱۳۸۶ش.
درآمدی بر آگاهی، نویسنده: دیوید پپینو، مترجم: سیدکمال خرازی، سمت، ۱۴۰۳ش.
روان‌شناسی شناختی: رابرت‌ج. استرنبرگ، کارین استرنبرگ، مترجمان: سیدکمال خرازی، الهه حجازی، سمت، چاپ پنجم، ۱۴۰۳ش.
علوم اعصاب، علوم تربیتی و مغز: معرفی تحقیقات عصبی - تربیتی، نویسنده: پاول هوارد-جونز، مترجم: سیدکمال خرازی، سمت، ۱۴۰۴ش.
کاربرد روان‌شناسی در آموزش مدیریت: نویسنده: دیوید استات، مترجم: سیدکمال خرازی، سمت، ۱۳۹۳ش.
کاوش در رشد شناختی: کودک همچون حل‌کننده مسئله، نویسنده: آلیسون گارتن، مترجم: سیدکمال خرازی، انتشارات جهاد دانشگاهی، ۱۳۸۶ش.
مبانی آموزش و پرورش شناختی: نویسندگان: سیدکمال خرازی، محمود تلخابی، سمت، ۱۴۰۳ش.
مبانی علوم اعصاب شناختی: نویسندگان: نیکول‌ام. گیج، برناردیی. بارس، مترجم: سیدکمال خرازی، سمت، ۱۴۰۳ش.
مغز یادگیرنده درسهایی برای آموزش و پرورش: نویسندگان: ساراجین بلیک‌مور، یوتا فریث، مترجم: سیدکمال خرازی، سمت، ۱۳۹۴ش.
مقدمه‌ای بر علوم و فناوری‌های شناختی و کاربردهای آن: تدوین: سیدکمال خرازی، سمت، ۱۳۹۶ش.
نظریه‌های علم شناخت: مقدمه‌ای بر علم ذهن، نویسنده: خوسه‌لوئیس برمودس، مترجم: سیدکمال خرازی، انتشارات مرکز نشر دانشگاهی، ۱۴۰۳ش.
واژه‌نامه علوم شناختی: انگلیسی - فارسی، نویسنده: سیدکمال خرازی، انتشارات فرهنگ معاصر، ۱۳۹۶ش.^[۴۲]
مقدمه‌ای بر روان‌شناسی سیاسی: مارتا کاتم، بث دیتزاولر، النا مسترز، توماس پرستون، مترجمان: کمال خرازی، جواد علاقبندراد، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۸۶ش.
روان‌شناسی شناختی برای معلمان: جان گلاور، رویس رانینگ، راجر برونینگ، علینقی خرّازی، نیّره توکلی، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۷۷ش.
راهبردهای یادگیری و یادسپاری: مهارت‌های مطالعه در طول برنامه درسی، مری‌آن رفوث، لیندا لیل، لئونارد دوفابو، علینقی خرازی، نی، ۱۳۷۵ش.^[۴۳]

پانویس

↑ «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.
↑ «پیام‌های تسلیت در پی شهادت سید کمال خرازی»، جماران.
↑ «پیام تسلیت پزشکیان برای شهادت کمال خرازی»، عصر ایران.
↑ «پیام تسلیت نخست وزیر مالزی به مناسبت شهادت کمال خرازی»، نور نیوز.
↑ «پیام تسلیت نخست وزیر مالزی به مناسبت شهادت کمال خرازی»، نور نیوز.
↑ «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.
↑ عبادی، «وقتی علم به خون نشست»، دیپلماسی ایرانی.
↑ عبادی، «وقتی علم به خون نشست»، دیپلماسی ایرانی.
↑ «اینفوگرافیک/ بیوگرافی شهید سید کمال خرازی»، خبرگزاری موج
↑ عبادی، «وقتی علم به خون نشست»، دیپلماسی ایرانی.
↑ عبادی، «وقتی علم به خون نشست»، دیپلماسی ایرانی.
↑ بلالی، «سیاستمداری که پایه‌گذار علوم شناختی در ایران بود»، خبرگزاری فارس.
↑ بلالی، «سیاستمداری که پایه‌گذار علوم شناختی در ایران بود»، خبرگزاری فارسی.
↑ «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.
↑ هاشمی، «دکتر سید کمال خرازی به شهادت رسید + زندگینامه»، شهرآرا نیوز.
↑ «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.
↑ حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.
↑ «زندگینامه سید کمال خرازی»، جماران.
↑ «زندگینامه سید کمال خرازی»، جماران.
↑ حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.
↑ عبادی، «وقتی علم به خون نشست»، دیپلماسی ایرانی.
↑ «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.
↑ «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.
↑ «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.
↑ حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.
↑ «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.
↑ حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.
↑ «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.
↑ «زندگینامه سید کمال خرازی»، جماران.
↑ «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.
↑ «عروجِ معمارِ دیپلماسی ایران/ مروری بر زیستِ مجاهدانه شهید دکتر کمال خرازی»، خبرگزاری دانشجو.
↑ «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.
↑ حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.
↑ «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.
↑ «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.
↑ هاشمی، «دکتر سید کمال خرازی به شهادت رسید + زندگینامه»، شهرآرا نیوز.
↑ «کمال خرازی به شهادت رسید»، تابناک.
↑ «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.
↑ «علت اقدام به ترور کمال خرازی مشخص شد»، نواندیش.
↑ «درخواست فرزندان شهید کمال خرازی برای محل خاکسپاری»، جماران.
↑ «پیام‌های تسلیت به مناسبت شهادت سید کمال خرازی شهید عرصه دیپلماسی»، شبکه‌ی العالم.
↑ «سید کمال خرازی»، علم‌نت.
↑ حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.

منابع

«اینفوگرافیک/ بیوگرافی شهید سید کمال خرازی»، خبرگزاری موج، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
بلالی، راضیه، «سیاستمداری که پایه‌گذار علوم شناختی در ایران بود»، خبرگزاری فارسی، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پیام‌های تسلیت به مناسبت شهادت سید کمال خرازی شهید عرصه دیپلماسی»، شبکه‌ی العالم، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پیام تسلیت پزشکیان برای شهادت کمال خرازی»، عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پیام‌های تسلیت در پی شهادت سید کمال خرازی»، جماران، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پیام تسلیت نخست وزیر مالزی به مناسبت شهادت کمال خرازی»، نور نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
حاجی کریم جباری، محمدرضا، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«درخواست فرزندان شهید کمال خرازی برای محل خاکسپاری»، جماران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«زندگینامه سید کمال خرازی»، جماران، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«سید کمال خرازی»، علم‌نت، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
عبادی، رحیم، «وقتی علم به خون نشست»، دیپلماسی ایرانی، تاریخ درج مطلب: ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«عروجِ معمارِ دیپلماسی ایران/ مروری بر زیستِ مجاهدانه شهید دکتر کمال خرازی»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«علت اقدام به ترور کمال خرازی مشخص شد»، نواندیش، تاریخ درج مطلب: ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«کمال خرازی به شهادت رسید»، تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی، تاریخ درج مطلب: ۹ آوریل ۲۰۲۶م، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
هاشمی، سید محمدرضا، «دکتر سید کمال خرازی به شهادت رسید + زندگینامه»، شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش.

[1] «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.

[2] «پیام‌های تسلیت در پی شهادت سید کمال خرازی»، جماران.

[3] «پیام تسلیت پزشکیان برای شهادت کمال خرازی»، عصر ایران.

[4] «پیام تسلیت نخست وزیر مالزی به مناسبت شهادت کمال خرازی»، نور نیوز.

[5] «پیام تسلیت نخست وزیر مالزی به مناسبت شهادت کمال خرازی»، نور نیوز.

[6] «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.

[7] عبادی، «وقتی علم به خون نشست»، دیپلماسی ایرانی.

[8] عبادی، «وقتی علم به خون نشست»، دیپلماسی ایرانی.

[9] «اینفوگرافیک/ بیوگرافی شهید سید کمال خرازی»، خبرگزاری موج

[10] عبادی، «وقتی علم به خون نشست»، دیپلماسی ایرانی.

[11] عبادی، «وقتی علم به خون نشست»، دیپلماسی ایرانی.

[12] بلالی، «سیاستمداری که پایه‌گذار علوم شناختی در ایران بود»، خبرگزاری فارس.

[13] بلالی، «سیاستمداری که پایه‌گذار علوم شناختی در ایران بود»، خبرگزاری فارسی.

[14] «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.

[15] هاشمی، «دکتر سید کمال خرازی به شهادت رسید + زندگینامه»، شهرآرا نیوز.

[16] «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.

[17] حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.

[18] «زندگینامه سید کمال خرازی»، جماران.

[19] «زندگینامه سید کمال خرازی»، جماران.

[20] حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.

[21] عبادی، «وقتی علم به خون نشست»، دیپلماسی ایرانی.

[22] «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.

[23] «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.

[24] «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.

[25] حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.

[26] «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.

[27] حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.

[28] «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.

[29] «زندگینامه سید کمال خرازی»، جماران.

[30] «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.

[31] «عروجِ معمارِ دیپلماسی ایران/ مروری بر زیستِ مجاهدانه شهید دکتر کمال خرازی»، خبرگزاری دانشجو.

[32] «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.

[33] حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.

[34] «سید کمال خرازی؛ دیپلماتی که جمهوری اسلامی تنها جناحش بود»، تابناک.

[35] «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.

[36] هاشمی، «دکتر سید کمال خرازی به شهادت رسید + زندگینامه»، شهرآرا نیوز.

[37] «کمال خرازی به شهادت رسید»، تابناک.

[38] «کمال خرازی؛ معلمی که مسئول سیاست خارجی ایران شد»، بی بی سی فارسی.

[39] «علت اقدام به ترور کمال خرازی مشخص شد»، نواندیش.

[40] «درخواست فرزندان شهید کمال خرازی برای محل خاکسپاری»، جماران.

[41] «پیام‌های تسلیت به مناسبت شهادت سید کمال خرازی شهید عرصه دیپلماسی»، شبکه‌ی العالم.

[42] «سید کمال خرازی»، علم‌نت.

[43] حاجی کریم جباری، «به یاد استاد شهید کمال خرازی»، دیپلماسی ایرانی.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

[۲۵]

[۲۶]

[۲۷]

[۲۸]

[۲۹]

[۳۰]

[۳۱]

[۳۲]

[۳۳]

[۳۴]

[۳۵]

[۳۶]

[۳۷]

[۳۸]

[۳۹]

[۴۰]

[۴۱]

[۴۲]

[۴۳]