یوم الحسرة
یَوم الحَسْرَة از نامهای روز قیامت[۱] و بهمعنای روز اندوه، افسوس و پشیمانی است.[۲] این نام در آیه ۳۹ سوره مریم آمده است.
مفسران بر این باورند که علت نامگذاری قیامت به روز حسرت آن است که انسانها در آن روز، پس از آشکار شدن نتیجه اعمال خود، به کوتاهیها و غفلتهایشان در زندگی دنیا پی میبرند.[۳] از دسترفتن فرصت انجام کارهای نیک و دستیابی به پاداشهای الهی نیز از عوامل حسرت و پشیمانی آنان است.[۴] به گفته فضل بن حسن طبرسی در مجمع البیان، حسرت در روز قیامت تنها به گناهکاران اختصاص ندارد، بلکه نیکوکاران نیز از اینکه اعمال نیک بیشتری انجام ندادهاند، احساس حسرت میکنند.[۵]
در قرآن، عواملی مانند استکبار، استهزاء[۶] صرف مال در راه مخالفِ دین،[۷] انکار معاد یا غفلت از آن[۸] و ترک ایمان و عمل صالح[۹] از اسباب حسرت در روز قیامت معرفی شدهاند. همچنین، در برخی روایات، اموری مانند حضور در مجالسی که ذکر خدا یا اهل بیت(ع) یاد نمیشود،[۱۰] کسب مال بدون اطاعت از خدا،[۱۱] ستایش عدالت بدون عمل به آن،[۱۲] ترجیح منافع دنیوی دیگران بر سعادت اخروی خود[۱۳] از عوامل پشیمانی و اندوه در روز قیامت شمرده شدهاند.
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۳، ص۸۶.
- ↑ راغب اصفهانی، مفردات، ذیل واژه «حَسْرة».
- ↑ شیخ طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۷، ص۱۲۷؛ علامه طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ش، ج۱۴، ص۵۱.
- ↑ کاشانی، منهج الصادقین، ۱۳۳۶ش، ج۵، ص۴۰۸.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۶ق، ج۶، ص۷۹۵.
- ↑ سوره زمر، آیات ۵۶ تا ۵۹.
- ↑ سوره انفال، آیه ۳۶.
- ↑ سوره انعام آیات ۲۹ تا ۳۱؛ سوره انبیاء، آیه ۹۷.
- ↑ سوره انعام، آیه ۲۷؛ سوره احزاب، آیه۶۶.
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۷۵، ص۴۶۸.
- ↑ حویزی، نور الثقلین، ۱۳۸۳ق، ج۱، ص۱۵۲.
- ↑ فیض کاشانی، التفسیر الصافی، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۴۳۰.
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۷، ص۱۸۶.
منابع
- حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، قم، مطبعه العلمیه، ۱۳۸۳ق.
- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، بیروت، دار الشامیة، ۱۴۱۲ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، اَلتِّبیان فی تفسیرِ القرآن، تحقیق: احمد قصیر عاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن الحسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۶ق.
- فیض کاشانی، محسن، التفسیر الصافی، قم، مؤسسة الهادی، ۱۴۱۶ق.
- کاشانی، ملافتح الله، منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۳۶ش.
- مجلسی، محمدباقر، بِحارُ الاَنوارِ الجامعةُ لِدُرَرِ اَخبارِ الاَئمةِ الاَطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.