عبادالرحمان
عِبادُالرَّحمان گروهی از مؤمنان[۱] و بندگان خاص خدا هستند[۲] که درجات عالی بهشت به آنان وعده داده شده است.[۳] یکی از مصادیق عبادالرحمن را اهلبیت(ع) دانستهاند.[۴]
ویژگیهای عبادالرحمان در آیات ۶۳ تا ۶۸ و ۷۲ تا ۷۶ سوره فرقان بیان شده است.[۵] این ویژگیها از والاترین ویژگیهای انسانی بهشمار میرود[۶] و ترسیمکننده انسان کامل هستند.[۷] در این آیات، عبادالرحمان بهعنوان بندگان واقعی خداوند معرفی میشوند.[۸] گفته شده که عبادالرحمان همان کسانی هستند که ویژگیهایشان در این آیات آمده است و هر کس که به بندگی حقیقی خداوند دست یابد، در این دسته قرار میگیرد.[۹]
عبارت «عبادالرحمان» در دو جای قرآن آمده است: یکی در آیات پایانی سوره فرقان و دیگری در آیه ۱۹ سوره زخرف، جایی که خداوند فرشتگان را «عبادالرحمان» میخواند. این باعث شده تا عبادالرحمان را همتراز فرشتگان به شمار آورند.[۱۰] اضافه «عباد» به «رحمان» اضافه تشریفی است که در آن مضاف از مضافالیه شرافت و حرمت میگیرد.[۱۱] عبادالرحمان به بندگانی اطلاق میشود که مشمول رحمت خاص الهی قرار گرفته و شایستگی دریافت رحمتهای ویژه خداوند را دارند.[۱۲]
مفسران براساس آیات سوره فرقان، ویژگیهای عبادالرحمان را چنین بیان کردهاند:
- تواضع و نفی غرور:[۱۳] عبادالرحمان بدون خودنمایی و غرور راه میروند و پیروان و خدمتکارانشان به دنبالشان نمیآیند.[۱۴]
۴*دوری از شرک:[۱۹] توحید در عقیده، اخلاق و عمل عبادالرحمان جاری است.[۲۰]
- عدم قتل بیگناه:[۲۱] عبادالرحمان بندگان بیگناه خدا را نمیکشند.
- دوری از امور لغو و بیهوده: از کنار امور بیهدف و بیهوده بزرگوارانه میگذرند.[۲۴]
- نگرانی از آخرت:[۲۷] همیشه نگران عواقب آخرت و عذاب الهی هستند.
کتاب «صفات عبادالرحمن در قرآن» نوشته حیدر یعقوبی، شاگرد سید کمال حیدری، به زبان عربی به بررسی اوصاف عبادالرحمان در قرآن پرداخته و پس از توضیح سیزده صفت مختلف این بندگان خاص، به بیان پاداشهای آنان میپردازد.[۳۲] همچنین، کتاب «والاترین بندگان شرح و تفسیر آیات عبادالرحمن» به قلم ابوالقاسم علیاننژادی، با استفاده از سخنرانیهای ناصر مکارم شیرازی، اوصاف عبادالرحمان را به زبان فارسی تفسیر کرده است.[۳۳]
پانویس
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ص۲۳۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۵، ص۱۶۸؛ طوسی، التبیان، بیروت، ج۷، ص۵۰۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۵، ص۱۶۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۵، ص۱۶۹.
- ↑ کوشا، «عبادالرحمان»، ص۹۱۰.
- ↑ کوشا، «عبادالرحمان»، ص۹۱۰.
- ↑ سبحانی، سیمای انسان کامل در قرآن، ۱۳۷۷ش، ص۲۳۵.
- ↑ مصباح یزدی، رستگاران، قم، ص۱۵۶.
- ↑ عارفی میناآباد، «سیمای عبادالرحمن در قرآن»، ص۱۷.
- ↑ مکارم شیرازی، والاترین بندگان، ۱۳۸۳ش، ص۱۵.
- ↑ اشکوری، تفسیر شریف لاهیجی، ۱۳۷۳ش، ج۳، ص۳۴۹.
- ↑ مصباح یزدی، رستگاران، قم، ص۱۵۶.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۵، ص۱۴۷؛ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۲۷۹؛ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۱۴، ص۲۸۱؛ بیضاوی، أنوار التنزیل، ۱۴۱۸ق، ج۴، ص۱۳۰.
- ↑ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۵، ص۴۸۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۵، ص۱۴۹.
- ↑ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۵، ص۴۸۲؛ سلطان علیشاه، بیان السعادة، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۱۴۸؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۵، ص۲۳۹؛ کوشا، «عبادالرحمان»، ص۹۱۱.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۶، ص۲۸۲.
- ↑ قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۷، ص۳۱۸؛ مصباح یزدی، رستگاران، قم، ص۲۴۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۵، ص۱۵۶؛ مصباح یزدی، رستگاران، قم، ص۲۶۵.
- ↑ کوشا، «عبادالرحمان»، ص۹۱۱.
- ↑ قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۷، ص۳۱۸؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۵، ص۱۵۶.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۲۸۳.
- ↑ قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۷، ص۳۲۱.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۲۸۳؛ کوشا، «عبادالرحمان»، ص۹۱۱.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۶، ص۲۷۸.
- ↑ مصباح یزدی، رستگاران، قم، ص۳۱۹؛ کوشا، «عبادالرحمان»، ص۹۱۱.
- ↑ مصباح یزدی، رستگاران، قم، ص۲۶۳.
- ↑ مکارم شیرازی، والاترین بندگان، ۱۳۸۳ش، ص۱۸۷؛ قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۷، ص۳۱۸.
- ↑ مکارم شیرازی، والاترین بندگان، ۱۳۸۳ش، ص۲۴۸.
- ↑ مکارم شیرازی، والاترین بندگان، ۱۳۸۳ش، ص۱۴.
- ↑ کوشا، «عبادالرحمان»، ۱۳۹۶ش، ص۹۱۱.
- ↑ «صفات عباد الرحمن فی القرآن»، مؤسسه امام جواد.
- ↑ پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله مکارم شیرازی، «کتاب والاترین بندگان».
منابع
- اشکوری، محمد بن علی، تفسیر شریف لاهیجی، تهران، دفتر نشر داد، ۱۳۷۳ش.
- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مصحح: محمدجعفر یاحقی، مشهد، آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، ۱۴۰۸ق.
- بیضاوی، عبدالله بن عمر، أنوار التنزیل و أسرار التأویل، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۱۸ق.
- حسینی شااه عبدالعظیمی، حسین، تفسیر اثنی عشری، انتشارات میقات، چاپ اول، تهران، ۱۳۶۳ش.
- سبحانی، جعفر، سیمای انسان کامل در قرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۷۷ش
- سلطان علیشاه، سلطان محمد بن حیدر، بیان السعادة فی مقامات العبادة، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۸ق.
- «صفات عباد الرحمن فی القرآن»، مؤسسه امام جواد، بازدید: ۲۶ بهمن ۱۴۰۲ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق احمد حبیب العاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.
- عارفی میناآباد، راهب، «سیمای عبادالرحمن در قرآن»، حبل المتین، شماره ۱۳، سال چهارم، زمستان ۱۳۹۴ش.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، ۱۳۸۸ش.
- قرشی بنابی، علیاکبر، تفسیر احسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت، ۱۳۷۵ش.
- کوشا، محمدعلی، «عبادالرحمان»، دانشنامه معاصر قرآن کریم، سرپرست علمی: سیدسلمان صفوی، قم، سلمان آزاده، ۱۳۹۶ش.
- مصباح یزدی، محمد تقی، رستگاران، تدوین و نگارش: محمدمهدی نادری قمی، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، بیتا.
- مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دار الکتاب الإسلامی، ۱۴۲۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، والاترین بندگان، تهیه و تنظیم: ج، فرازمند، قم، نسل جوان، ۱۳۸۳ش.
- مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش.
- https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=3&lid=0&mid=61862&catid=6507 پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی