رضوان

رِضوان یا رضوان الهی از صفات فعل خدا به معنای خشنودی و رضایت خدا از انسان است. مشمول رضوان الهی قرار گرفتن، برترین نعمت‌های بهشتی به شمار می‌رود و به‌عنوان منشأ سعادت و دستیابی به تمامی نعمت‌های بهشتی معرفی شده است. برخی از مفسران، رضوان را مقامی بالاتر از تمام بهشت‌ها دانسته‌اند. آنان با استناد به آیات قرآن، همچون آیه ۱۵ سوره آل عمران، یکی از بهشت‌ها را «بهشت رضوان» برشمرده‌اند. به تعبیر علامه طباطبایی، اگر بهشتیان از رضوان الهی برخوردار نباشند، همان بهشت برای آنان عذاب خواهد بود، نه نعمت.

گفته شده است که کاربست قرآنی و دینی «رضوان» مختص به خداوند است، همچون آیات «اتَّبَعُوا رِضْوانَ اللَّهِ؛ از رضای خدا پیروی کردند» و «رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَکبَرُ؛و برتر و بزرگتر از هر نعمت، مقام رضا و خشنودی خداست.» اما سایر مشتقات ماده «رضی» در قرآن هم درباره انسان و هم درباره خداوند به کار رفته است، مانند آیات «رَضِی اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ؛ هم خداوند از آنها(راستگویان) خشنود است، و هم آنها از خدا خشنودند؛» و «أَرَضیتُمْ بِالْحَیاةِ الدُّنْیا مِنَ الْآخِرَةِ؛ آیا(شما ناراضیان از حضور در جبهه جهاد) به زندگی دنیا به جای آخرت راضی شده‌اید؟!»

محققان با استناد به آیات قرآن، ایمان، اخلاص، اطمینان به خدا، رضایت به قضای الهی، توکل، تقوا، عبادت، عمل صالح، نماز، خشیت، مهربانی با مومنان، تبری، صدق، سفارش کردن به نماز و زکات، انفاق و هجرت را از جمله راه‌های دستیابی به رضوان و رضایت الهی برشمرده‌اند. از سوی دیگر، خیانت، دنیاطلبی، شهوت‌پرستی، فسق، نفاق، کفر، کفران نعمت و تخلف از جهاد را از اسباب محرومیت از رضوان الهی می‌دانند.

تعبیر «رضوان الله تعالی علیه» و «رضی الله تعالی عنه» (مخفف: رض) به معنای «خشنودی خداوند بلندمرتبه بر او باد» یا «خدای بلندمرتبه از او راضی باد»، بیشتر از سوی شیعیان برای تکریم عالمان شیعه که از دنیا رفته‌اند، به کار می‌رود. به‌عنوان مثال، می‌توان به عباراتی چون «شیخ مرتضی انصاری رضوان الله تعالی علیه»، «حاج شیخ عبدالکریم حائری رضوان الله تعالی علیه» یا سید مرتضی رضوان الله تعالی علیه. اشاره کرد.

از نشانه‌های رضایت خدا:: «عَلَامَةُ رِضَا اللَّهِ سُبْحَانَهُ عَنِ الْعَبْدِ رِضَاهُ بِمَا قَضَی بِهِ سُبْحَانَهُ لَهُ وَ عَلَیه» امام علی(ع)، از نشانه‌های رضایت خدا از بنده (رضوان الهی)، «رضایت بنده از آن چیزی است که خداوند برایش مقدر کرده است؛ چه خوشایند او و یا ناخوشایند او باشد»

تعبیر «رضی الله عنه» به معنای «خداوند از او خشنود باد»، بیشتر از سوی اهل سنت برای احترام به صحابه استفاده می‌شود؛ مثلا: علی رضی الله عنه یا ابن‌عباس رضی الله عنه.