نماز امام حسین(ع) در ظهر عاشورا
![نقاشی نماز ظهر عاشورا اثر حامد جوانمردی که در موزه حرم شاهچراغ نگهداری میشود.[۱]](/view/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88_%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4%DB%8C_%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D8%B8%D9%87%D8%B1_%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7_%D8%A7%D8%AB%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF_%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C.jpg) نقاشی نماز ظهر عاشورا اثر حامد جوانمردی که در موزه حرم شاهچراغ نگهداری میشود.[۱] | |
| شرح ماجرا | اقامه نماز توسط امام حسین(ع) و یارانش در واقعه کربلا |
|---|---|
| زمان | ظهر عاشورای سال ۶۱ق |
| مکان | کربلا |
| نتایج | اهمیت نماز |
| تلفات | شهادت سعید بن عبدالله از یاران امام حسین(ع) |
نماز امام حسین در ظهر عاشورا، به نماز ظهر و عصر[۲] اشاره دارد که امام حسین(ع) و یارانش در روز عاشورای سال ۶۱ق در میدان جنگ را بهصورت نماز خوف و به جماعت خواندند.[۳] برخی گفتهاند این اقدام تلاش دشمنان برای معرفی امام حسین(ع) بهعنوان فردی بیدین را ناکام گذاشت.[۴]
بر اساس گزارشهای تاریخی، ابوثُمامه صائِدی هنگام ظهر، وقت نماز را به امام حسین(ع) یادآوری کرد و امام برای وی دعا نمود.[۵] امام حسین(ع) از دشمن مهلت خواست تا نماز بخواند،[۶] اما دشمن اجازه نداد.[۷] به همین دلیل به زُهَیر بن قَین و سعید بن عبدالله حَنَفی دستور داد با نیمی از یاران در برابر دشمن بایستند تا سایر یاران نماز را به جماعت بخوانند.[۸] سعید بن عبدالله در برابر تیرهای دشمن ایستاد و با اصابت ۱۳ تیر[۹] به شهادت رسید.[۱۰]
نماز عاشورا در هنر و ادبیات نیز بازتاب یافته است. برخی نقاشیهای این واقعه را تصویر کردهاند[۱۱] و شماری از شاعران همچون سید محمدحسین شهریار،[۱۲] صغیر اصفهانی[۱۳] و حبیبالله چایچیان[۱۴] در آثار خود به آن اشاره کردهاند.[۱۵]
در ایران، هر ساله به پیروی از امام حسین(ع)، پس از مراسم عزاداری عاشورا، نماز ظهر و عصر در مساجد و خیابانها به جماعت خوانده میشود.[۱۶] این آیین در برخی کشورهای دیگر مانند عراق،[۱۷] روسیه،[۱۸] انگلیس[۱۹] و هلند[۲۰] نیز انجام میشود. گزارش شده که اسیران ایرانی در زندانهای حکومت بعث عراق، به تأسی از نماز امام حسین(ع)، نمازهای خود را به جماعت میخواندند.[۲۱]
این اقدام با وجود خطر برای جان امام حسین(ع) و یارانش، در راستای عمل به آیه ۱۰۲ سوره نساء و نیز سیره پیامبر(ص)[۲۲] و امام علی(ع)[۲۳] ارزیابی شده که در جنگها نماز خوف را به جماعت میخواندند.[۲۴] برخی پژوهشگران، آن را نمادی از اهمیت نماز[۲۵] و احیاگر فرائض الهی دانستهاند.[۲۶] ازاینرو گفته شده همه امور حتی جهاد باید تحتالشعاع نماز قرار گیرند.[۲۷]
پانویس
- ↑ «نمایش تابلو نقاشی «نماز ظهر عاشورا»، در موزه حرم شاهچراغ(ع)»، خبرگزاری شبستان.
- ↑ روحانی، عاشورا و قیام امام حسین علیه السلام از دیدگاه حضرت آیه الله العظمی روحانی، ۱۳۹۰ش، ص۵۱.
- ↑ شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۰۵؛ شیخ طوسى، الخلاف، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۶۳۶.
- ↑ «آیا نماز ظهر عاشورا توسط امام حسین(ع) در میدان نبرد که خطر جانی بسیار داشت،عمل صحیحی بود؟»، وبگاه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی.
- ↑ ابومخنف، وقعة الطفّ، ۱۳۷۵ش، ص۲۲۹.
- ↑ ابومخنف، وقعة الطفّ، ۱۳۷۵ش، ص۲۳۰.
- ↑ قمی، سفینة البحار، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۶۵۲.
- ↑ ابنطاووس، اللهوف، ۱۳۴۸ش، ص۱۱۰.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۵، ص۲۱.
- ↑ ابنطاووس، اللهوف، ۱۳۴۸ش، ص۱۱۱.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به «نگهداری تابلوهای نقاشی «نماز ظهر عاشورا» و «علمدار کربلا» در مکتب هنر رضوان»]، قدسآنلاین.
- ↑ شهریار، دیوان شهریار، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۵۰۳.
- ↑ جمعی از نویسندگان، فرهنگ عاشورایی، ۱۳۸۲ش، ج۱۱، ص۴۳.
- ↑ «بعثت خون: شعری منتشر نشده از حسان»، وبگاه دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای.
- ↑ «تجلی نماز در انقلاب کبیر عاشورا (2)»، وبگاه مرکز تخصصی نماز.
- ↑ «رویکرد ستاد اقامه نماز در برگزاری نماز ظهر عاشورا»، وبگاه ستاد اقامه نماز.
- ↑ «نمایی دیدنی از نماز ظهر عاشورا در کربلای معلی + فیلم»، وبگاه همشهری آنلاین؛ «عکس/ اقامه نماز جماعت روز عاشورا در حرم حضرت اباالفضل(ع)»، خبرگزاری مشرق نیوز.
- ↑ «روز عاشورا در مناطق مسلماننشین روسیه +فیلم»، خبرگزاری مشرق نیوز.
- ↑ «اقامه نماز ظهر عاشورا در لندن»، خبرگزاری مشرق نیوز.
- ↑ «بسامد جهانی محرم | از علمکشی در لسآنجلس تا عزاداری قایقی در کشمیر»، وبگاه همشهری آنلاین.
- ↑ رحمانیان، قصه نماز آزادگان، ۱۳۸۷ش، ص۲۳۱.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۳۶۳ش، ج۳، ص۴۵۶؛ شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۳۱۰.
- ↑ شیخ طوسى، تهذیب الأحکام، ۱۳۶۵ش، ج۳، ص۱۷۳.
- ↑ «آیا نماز ظهر عاشورا توسط امام حسین(ع) در میدان نبرد که خطر جانی بسیار داشت،عمل صحیحی بود؟»، وبگاه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی.
- ↑ اعرافی، فقه تربیتی، ۱۳۹۵ش، ج۲۴، ص۲۴۹؛ شفیعی، گوهرهای منثور، ۱۳۹۸ش، ج۳، ص۴۵۷.
- ↑ محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۸۱ش، ص۴۸۵.
- ↑ اعرافی، فقه تربیتی، ۱۳۹۵ش، ج۲۴، ص۲۴۹.
منابع
- «بعثت خون: شعری منتشر نشده از حسان»، وبگاه دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱۵ دی ۱۳۸۷ش، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۴ش.
- «تجلی نماز در انقلاب کبیر عاشورا (2)»، وبگاه مرکز تخصصی نماز، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۴ش.
- «بسامد جهانی محرم | از علمکشی در لسآنجلس تا عزاداری قایقی در کشمیر»، وبگاه همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۲۱ دی ۱۴۰۴ش.
- «نمایی دیدنی از نماز ظهر عاشورا در کربلای معلی + فیلم»، وبگاه همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۵ تیر ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۲۱ دی ۱۴۰۴ش.
- «اقامه نماز ظهر عاشورا در لندن»، خبرگزاری مشرق نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۶ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۲۱ دی ۱۴۰۴ش.
- «روز عاشورا در مناطق مسلماننشین روسیه +فیلم»، خبرگزاری مشرق نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۶ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۲۱ دی ۱۴۰۴ش.
- «عکس/ اقامه نماز جماعت روز عاشورا در حرم حضرت اباالفضل(ع)»، خبرگزاری مشرق نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۷ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۲۱ دی ۱۴۰۴ش.
- «رویکرد ستاد اقامه نماز در برگزاری نماز ظهر عاشورا»، وبگاه ستاد اقامه نماز، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۴ش.
- «آیا نماز ظهر عاشورا توسط امام حسین(ع) در میدان نبرد که خطر جانی بسیار داشت،عمل صحیحی بود؟»، وبگاه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی، تاریخ درج مطلب: ۸ اسفند ۱۳۸۵ش، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۴ش.
- ابنطاووس، على بن موسى، اللهوف على قتلى الطفوف، ترجمه احمد فهرى زنجانى، تهران، جهان، چاپ اول، ۱۳۴۸ش.
- ابومخنف، لوط بن یحیى، وقعة الطفّ، تحقیق محمدهادی یوسفى غروى، قم، جامعه مدرسین، چاپ سوم، ۱۳۷۵ش.
- اعرافی، علیرضا، فقه تربیتی، قم، موسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان، ۱۳۹۵ش.
- امینی، منصور، دیوان منصور، قم، نشر کتاب قم، ۱۳۷۳ش.
- جمعی از نویسندگان، فرهنگ عاشورایی، تهران، مجمع تهران، ۱۳۸۲ش.
- رحمانیان، عبدالحمید، قصه نماز آزادگان، تهران، پیام آزادگان، ۱۳۸۷ش.
- روحانی، سید محمدصادق، عاشورا و قیام امام حسین علیه السلام از دیدگاه حضرت آیه الله العظمی، قم، مهر امیرالمؤمنین(ع)، ۱۳۹۰ش.
- شفیعی، علی، گوهرهای منثور (درهای پراکنده)، تهران، گسترش رایانه، ۱۳۹۸ش.
- شهریار، محمدحسین، دیوان شهریار، تهران، نگاه، ۱۳۸۵ش.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۶ق.
- شیخ طوسى، محمد بن حسن، الخلاف، تحقیق على خراسانى و سید جواد شهرستانى و مهدى طه نجف و مجتبى عراقى، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ اول، قم، ۱۴۰۷ق.
- شیخ طوسى، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، تهران، دار الکتب الإسلامیه، ۱۳۶۵ش.
- شیخ مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، تحقیق موسسه آل البیت(ع)، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
- قمی، عباس، سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار، تهران، اسوه، ۱۳۶۳ش.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۶۳ش.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانور الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار(ع)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، قم، معروف، ۱۳۸۱ش.
«نگهداری تابلوهای نقاشی «نماز ظهر عاشورا» و «علمدار کربلا» در مکتب هنر رضوان»، قدسآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۹ شهریور ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ا بهمن ۱۴۰۴ش.
- «نمایش تابلو نقاشی «نماز ظهر عاشورا»، در موزه حرم شاهچراغ(ع)»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۶ شهریور ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱ بهمن ۱۴۰۴ش.