عروة الوثقی
عُروَةُ الوُثقیٰ، تعبیری قرآنی به معنای دستآویزی استوار و مطمئن است.[۱] این تعبیر بهصورت استعاری برای پایبندی به اندیشه صحیح و دین استوار به کار رفته است.[۲] برخی مفسران نیز آن را تصویری حسی از یک حقیقت معنوی دانستهاند.[۳] عروة الوثقی همچنین مرزی میان کفر و اسلام[۴] و وسیلهای برای حرکت انسان در مسیر هدایت الهی دانسته شده است.[۵] در روایتی از امام صادق(ع)، تمسک به آن سبب نجات معرفی شده است.[۶]
تعبیر عروة الوثقی دو بار در قرآن آمده است.[۷] یکبار در آیه ۲۲ سوره لقمان، که تسلیم در برابر خداوند همراه با نیکوکاری را تمسک به عروة الوثقی معرفی می کند،[۸] و بار دیگر در آیه ۲۵۶ سوره بقره که رویگردانی از طاغوت و ایمان به خدا را تمسک به عروة الوثقی میداند و آن را دستآویزی گسستنیناپذیر معرفی میکند.[۹] این دو آیه را تشبیه برای مؤمنی دانستهاند که به استوارترین تکیهگاه و محکمترین پناهگاه تمسک کرده است.[۱۰]
درباره مصداق عروة الوثقی دیدگاههای مختلفی ارائه شده است که آنها را ناظر به ایمان و پایبندی به راه الهی دانستهاند.[۱۱] اسلام،[۱۲] ایمان،[۱۳] قرآن،[۱۴] لا إله إلا الله[۱۵] و تسلیم در برابر خداوند[۱۶] از جمله مصادیقی هستند که برای آن ذکر شدهاند.
در روایات شیعه، عروة الوثقی به اهلبیت(ع) و ولایت آنان نیز تطبیق داده شده است.[۱۷] از جمله در روایتی از پیامبر(ص) که از طریق امام رضا(ع) نقل شده، ولایت امام علی(ع) و پیروی از امامان هدایتگر، راه تمسک به عروة الوثقی و رسیدن به نجات معرفی شده است.[۱۸] همچنین در روایاتی از پیامبر(ص)[۱۹] و امام باقر(ع)،[۲۰] محبت اهلبیت(ع) از مصادیق تمسک به عروة الوثقی دانسته شده است.
برخی آثار و مراکز دینی، با الهام از این تعبیر قرآنی، به عروة الوثقی نامگذاری شدهاند. از جمله کتاب العروة الوثقی اثر سید محمدکاظم طباطبایی یزدی، از کتابهای مشهور فقهی در حوزههای علمیه شیعه است.[۲۱] همچنین مجلات[۲۲] و پژوهشکدهای با این عنوان فعالیت داشتهاند.[۲۳]
پانویس
- ↑ آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۱۵.
- ↑ فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۲۸۴.
- ↑ سید قطب، فی ظلال القرآن، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۲۹۲.
- ↑ فوزان، سلسله شرح الرسائل، ۲۰۱۹م، ص۱۳۱.
- ↑ سید قطب، فی ظلال القرآن، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۲۹۲.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۳۷۲.
- ↑ فاضل لنکرانی، مقدمات بنیادین علم تفسیر، ۱۳۸۱ش، ص۴۹۰.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۷، ص۶۷
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۲۸۰
- ↑ دهیشی، أسماء القران و اوصافه فی القران الکریم، ۱۴۳۰ق، ص۳۹۴.
- ↑ دهیشی، أسماء القران و اوصافه فی القران الکریم، ۱۴۳۰ق، ص۳۹۴.
- ↑ دهیشی، أسماء القران و اوصافه فی القران الکریم، ۱۴۳۰ق، ص۳۹۴.
- ↑ کاشانی، تفسیر المعین، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۱۲۸.
- ↑ اشرفزاده، فرهنگ تفسیری قرآن مجید براساس نسخه دانشگاه کمبریج، ۱۳۹۲ش، ص۲۰۹؛ هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، ۱۳۷۹ش، ج۲۳، ص۸۳.
- ↑ فوزان، سلسله شرح الرسائل، ۲۰۱۹م، ص۱۳۱.
- ↑ برقی، المحاسن، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۲۷۲.
- ↑ بحرانی، البرهان، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۳۷۹؛ قمی، تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۸۴.
- ↑ شیخ صدوق، الأمالی، ۱۳۷۶ش، ص۱۹.
- ↑ شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۲، ص۵۸.
- ↑ ابنشهرآشوب، مناقب آل أبیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۳.
- ↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، مقدمه تحقیق، ج۱، ص۳-۴.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: «العروه الوثقی»، مرکز بررسیهای اسلامی؛ «عروةالوثقی [مجله]» سامانه نشریات ایران.
- ↑ «پژوهشکده بینالمللی عروة الوثقی».
منابع
- ابنشهرآشوب، مناقب آل أبیطالب علیهمالسلام، قم، انتشارات علامه، چاپ اول، ۱۳۷۹ق.
- اشرفزاده، رضا، فرهنگ تفسیری قرآن مجید براساس نسخه دانشگاه کمبریج، مشهد، سخن گستر، ۱۳۹۲ش.
- آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، تحقیق: علی عبدالباری عطیة، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
- بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، تهران، بنیاد بعثت، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.
- برقی، احمد بن محمد، المحاسن، محقق و مصحح: جلالالدین محدث، قم، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، ۱۳۷۱ق.
- پژوهشکده بینالمللی عروة الوثقی، تاریخ بازدید: ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ش.
- دُهَیشی، عمر بن عبدالعزیز، أسماء القرآن و اوصافه فی القران الکریم، دمام – عربستان، دار ابن الجوزی، ۱۴۳۰ق.
- سید قطب، فی ظلال القرآن، بیروت، قاهره، دارالشروق، چاپ هفدهم، ۱۴۱۲ق.
- شیخ صدوق، الامالی، تهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش.
- شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، محقق و مصحح: مهدی لاجوردی، تهران، نشر جهان، چاپ اول، ۱۳۷۸ق.
- «عروةالوثقی [مجله]» سامانه نشریات ایران، تاریخ بازدید: ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «العروه الوثقی»، مرکز بررسیهای اسلامی، تاریخ بازدید: ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ش.
- فاضل لنکرانی، محمد، مقدمات بنیادین علم تفسیر، تهران، بنیاد قرآن، ۱۳۸۱ش.
- فوزان، صالح، سلسله شرح الرسائل، الریاض، مکتبة الامام الذهبی، الطبعة الأولی، ۲۰۱۹م.
- فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تحقیق: حسین اعلمی، تهران، انتشارات الصدر، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق و مصحح: سید طیب موسوی جزائری، قم، دار الکتاب، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق.
- کاشانی، محمد بن مرتضی، تفسیر المعین، تحقیق: درگاهی، حسین، قم، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح: علیاکبر غفاری، محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
- هاشمی رفسنجانی، اکبر، فرهنگ قرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۹ش.
- یزدی، سید محمدکاظم، العروة الوثقی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۹ق