ما فی الذمه

ما فِی الذّمّه به‌معنای آن چیزی است که بر عهده انسان قرار دارد و از اصطلاحات فقهی‌ـ‌حقوقی به‌شمار می‌رود که در عبادات و معاملات کاربرد دارد.

در عبادات نظیر نماز و روزه، ما فی الذمه بیانگر تکلیف عبادی انسان است و شامل وجوب، استحباب، ادا و قضا می‌شود. مثلاً اگر فردی بداند نماز چهار رکعتی بر عهده دارد اما نداند ظهر است یا عصر، می‌تواند یک نماز چهار رکعتی به نیت «ما فی الذمه» بخواند. همچنین کسی که نماز مغرب و عشا را تا نیمه شب نخوانده، باید تا پیش از اذان صبح به نیت ما فی الذمه انجام دهد.

در حقوق و معاملات، ما فی الذمه به معنای دَین یا تعهد مالی است که باید ادا شود و در ابواب فقهی مانند هبه، صلح، بیع و مالکیت ما فی الذمه درباره آن بحث می‌شود. برای نمونه، اگر فردی به پدرش بدهکار باشد و پدر فوت کند، پسر چون وارث است، خود مالک دَینی می‌شود که پیش‌تر بر عهده‌اش بوده است.