مقاله قابل قبول
شناسه ارزیابی نشده
عدم جامعیت

اللهوف علی قتلی الطفوف (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
اللهوف علی قتلی الطفوف
اللهوف علی قتلی الطفوف.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده سید ابن طاووس
تاریخ نگارش قرن هفتم
موضوع مقتل درباره حادثه کربلا
سبک تاریخ نگاری
زبان عربی
اطلاعات نشر
ناشر اسوه

أللُّهوف عَلى قَتْلَى الطُّفوف یا ألمَلْهوف عَلی قَتْلَی الطُّفوف مشهور به لُهوف، کتابی در بیان مصائب واقعه کربلا و شهادت امام حسین(ع) نوشتۀ سید بن طاووس (متوفای ۶۶۴ق). این کتاب از مقتل‌نگاری‌های مشهور شیعیان است. نویسنده، کتاب را برای مسافران عتبات و زائران امام حسین(ع) و به صورت مختصر نوشته و به همین سبب، سلسله اسناد روایات را حذف و تنها آخرین راوی یا منبع روایت را ذکر کرده است. لُهوف چند بار به زبان فارسی ترجمه شده است از جمله توسط سید احمد فهری به نام «آهی سوزان بر مزار شهیدان» و توسط محمد محمدی اشتهاردی به ‌نام «غم‌نامه کربلا».

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: سید بن طاووس

سید رضی الدین، علی بن موسی بن جعفر بن طاووس مشهور به سید بن طاووس (۵۸۹-۶۶۴ق)،[۱] حدود ۵۰ اثر دارد و نویسنده کتاب‌هایی چون المهمات و التتمات، کشف المحجة لثمرة المهجة، مصباح الزائر و جناح المسافر و مهج الدعوات و منهج العبادات است. سید بن طاووس از نوادگان امام حسن(ع) و امام سجاد(ع) و استاد بزرگانی چون علامه حلی و شیخ یوسف سدیدالدین، پدر علامه حلی است.[۲]

ابن طاووس در زمان هلاکوخان، نقابت شیعیان را بر عهده داشت.[۳] او به سبب سجایای اخلاقی بسیار، تقوا و مراقبه فراوان، حالات عرفانی و کراماتش به «جمال العارفین» معروف است.[۴]

نام کتاب

این کتاب با نام‌های مختلف آمده و تمام آن به اختلاف نسخه‌ها و خود مؤلف بازمی‌گردد، زیرا مؤلّف برای کتب خود اسامی گوناگون، یا نامی واحد را با تغییر برگزیده است. اسامی کتاب حاضر آن‌گونه که در خطی‌ها و منابع آمده به این شرح است:

  1. اللُّهوف عَلی قَتَلی الطّفوف
  2. المَلهوف عَلی قَتلَی الطّفوف
  3. المَلهوف عَلی قتل الطفوف
  4. اللُهوف فی قتلی الطفوف
  5. المَلهوف عَلی أهل الطفوف
  6. المَسالک فی مَقتَل الحُسَین علیه‌السّلام: بر این اساس که ابن طاووس در مقدمه‌اش می‌گوید: و آن را بر سه مسلک وضع کردم.[۵]

آقا بزرگ طهرانی در الذریعة، اللهوف علی قتلی الطفوف را مشهورتر از دیگر اسامی ذکر می‌کند.[۶]

روش تألیف

مؤلف با هدف بیان مختصرِ واقعه عاشورا، احادیث را طوری کنار هم چیده که یک جریان منسجم را تشکیل دهد و از ذکر روایات تکراری و روایات متفرق اجتناب کرده تا خواننده کتاب را بیشتر در جریان رویدادی تاریخی قرار دهد و نه نقل روایات.[۷]

محتوا

کتاب لهوف دارای عناوین زیر است:

  • مقدمه: شامل مطالبی در عظمت واقعه عاشورا و مقام امام حسین(ع) و ارزش گریه و عزاداری بر آن حضرت،
  • مسلک اول: پیرامون مسائل قبل از شروع واقعه عاشورا که از ولادت امام تا وقایع روز عاشورا را شامل می‌شود.
  • مسلک دوم: شامل وقایع روز عاشورا تا شهادت امام(ع)،
  • مسلک سوم: وقایع بعد از شهادت امام از فرستادن سرِ شهدا به کوفه شروع شده و اسارت اهل بیت تا برگشت آنان به مدینه.[۸] [۹]

ویژگی‌ها

حذف اَسناد و شکل داستانی بودن لهوف را از ضعف‌های علمی آن دانسته‌اند. نویسنده در این کتاب از نقل مطالب اغراق‌آمیز که در کتب دیگر وجود داشته، خودداری کرده است. این کتاب همچنین مطالبی دارد که پیش‌تر در مقاتل نیامده است، مانند نامه امام حسین(ع) به بنی هاشم و خبر دادن آن حضرت از شهادتش با جمله ان الله شاء ان یرانی قتیلاً؛ و برخی از گزارش‌های دیگر که گفته شده شهرت این مطالب در آن دوره به اضافه باورهای شیعی همچون علم غیب امام، سبب شده مؤلف این گزارش‌ها را تاریخی تلقی و در کتاب خود ذکر کند.[۱۰]برخی از تحلیل ها وبرداشت ها از قیام امام حسین (ع)نیز در این کتاب مشهود است که از اختصا صات این کتاب است مانند تحلیل همراه شدن خانواده وخاندان با امام در این سفر[نیازمند منبع] نگاه متفاوت نویسنده نیزبه مقوله عزاداری برای امام حسین ( ع) از مختصات این کتاب است .[۱۱]

محمدهادی یوسفی غروی تاریخ‌پژوه معاصر، لهوف را همان کتاب مقتل الحسین خوارزمی دانسته که علاوه بر آن مطلب جدیدی ندارد و معتقد است که بسیاری از گزارش‌های مقتل الحسین را از کتاب الفتوح ابن اعثم گرفته است در حالی که در کتاب الفتوح اشتباه وجود دارد.[۱۲]

ترجمه لهوف توسط سید ابوالحسن میر ابوطالبی
آهی سوزان بر مزار شهیدان ترجمه لهوف

نسخه‌های کتاب

این کتاب به دلیل اهمیت و شیوه‌ لطیف نگارش با استقبال نسخه‌برداران روبرو شد؛ زیرا علماء به آن نیاز داشتند. اکنون نسخه‌های زیادی از آن در کتابخانه‌های جهان دیده می‌شود، از جمله:

  1. کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی به شماره ۶۰۶۸، رساله سوم کاتب محمّدتقی بن آقا محمّدصالح، تاریخ کتابت ۱۳۰۳ق.
  2. همان کتابخانه ضمن مجموعه شماره ۷۵۲۰، رساله سوّم به خط طالب بن محمّد طالب مازندرانی، تاریخ کتابت ۱۱۱۹ق.
  3. کتابخانه ملک تهران، تاریخ کتابت ۱۰۵۲ق.
  4. کتابخانه مجلس تهران، تاریخ کتابت ۱۱۰۱ق.
  5. کتابخانه مجلس، تاریخ کتابت قرن ۱۱ قمری.
  6. کتابخانه امام رضا(ع)، مشهد، تاریخ تحریر ۱۰۹۱ق.
  7. کتابخانه رضویه، تاریخ کتابت ۱۲۰۲ق یا ۱۲۲۰ق.
  8. کتابخانه رضویه، تاریخ کتابت ۱۲۳۳ق.
  9. کتابخانه رضویه، بدون تاریخ.
  10. کتابخانه رضویه، بدون تاریخ.
  11. کتابخانه رضویه، خطّ ابوالحسن اصفهانی تاریخ کتابت ۱۱۱۷ق.
  12. کتابخانه برلین، تاریخ کتابت ۱۰۲۰ق.[۱۳]

ترجمه

این کتاب به دلیل استقبال عمومی به آن، چندین بار ترجمه شده است.

  • سید بهاء‌الدین مختاری عالم دوران صفوی را نخستین مترجم مقتل لهوف به فارسی دانسته‌اند. [۱۴] نام این ترجمه نخستین بار در کتاب «الشریعة الی استدراک الذریعة» نوشته سید محمد طباطبائی آمده است.[۱۵] ترجمه سید بهاء‌الدین ترجمه صرف نیست و او روایات و اشعار دیگری از جمله اشعار محتشم کاشانی را نیز به این ترجمه افزوده است.[۱۶]
  • ترجمه بدایع‌نگار با نام فیض الدموع در سال ۱۲۸۶ش.
  • لجة الألم فی حجة الأمم از میرزا رضاقلی شقاقی تبریزی به سال ۱۳۱۱،[۱۷]
  • ترجمه سید محمد صحفی با نام «زندگانی حضرت اباعبدالله» مربوط به سال ۱۳۷۵ش،
  • ترجمه‌ به زبان اردو از سید محمدحسین هندی (متوفای ۱۳۵۵ق) با نام دمع ذروف.
  • ترجمه‌ از احمد بن سلامة نجفی به فارسی.[۱۸]
  • ترجمه‌ از سید احمد فهری با نام آهی سوزان بر مزار شهیدان.
  • کتاب لهوف همچنین ترجمه‌ای منظوم به فارسی دارد که توسط ضیاء الدین مهدی بن داود متخلص به ذوقی و با نام «وجیزة المصائب» منتشر شده است.
  • ترجمه به زبان فارسی توسط سید ابوالحسن میر ابوطالبی.[۱۹]
  • ترجمه‌ای به‌نام غم‌نامه کربلا از محمد محمدی اشتهاردی.

چاپ

این کتاب، بارها در تهران، صیدا، بیروت، بمبئی، نجف، قم و تبریز به چاپ رسیده است.[۲۰]

پانویس

  1. کمونه حسینی، موارد الاتحاف، ۱۳۸۸ق، ج۱، ص۱۰۷-۱۰۸.
  2. قمی، الکنی و الالقاب، ۱۳۸۹ق، ج۱، ص۳۴۱.
  3. کلبرگ، کتابخانه ابن طاووس، ص۳۱-۳۲.
  4. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰۷، ص۶۳-۶۴.
  5. ابن طاووس، ترجمه لهوف، ۱۳۸۰ش، ص۶۳.
  6. تهرانی، الذریعة، ج ۲۲، ص۲۲۳.
  7. اللهوف علی قتلی الطفوف، کتابخانه دیجیتال نور.
  8. ابن طاووس، لهوف، ۱۳۴۸ش، فهرست کتاب.
  9. سید بن طاووس،لهوف، انتشارات داوری، ص۳.
  10. اللهوف علی قتلی الطفوف، کتابخانه دیجیتال نور.
  11. سید بن طاووس،لهوف، انتشارات داوری،ص ۳
  12. اعتبارسنجی و نقد منابع و مقاتل عاشورایی، خبرگزاری رسمی حوزه.
  13. ابن طاووس، ترجمه لهوف، ۱۳۸۰ش، ص۶۳ و ۶۴.
  14. تجلیل، بهاء‌الدین محمد مختاری، نخستین مترجم لهوف، ص۱.
  15. تجلیل، بهاء‌الدین محمد مختاری، نخستین مترجم لهوف، ص۱۲.
  16. تجلیل، بهاء‌الدین محمد مختاری، نخستین مترجم لهوف، ص۱۳.
  17. تهرانی، الذریعة، ج ۱۸، ص۲۹۶.
  18. تهرانی، الذریعة، ج ۲۶، ۲۰۱.
  19. ابن طاووس، ترجمه لهوف، ۱۳۸۰ش، ص۶۵.
  20. ابن طاووس، ترجمه لهوف، ۱۳۸۰ش، ص۶۴ و ۶۵.

منابع

  • آقابزرگ تهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالاضواء.
  • «اعتبارسنجی و نقد منابع و مقاتل عاشورایی»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ انتشار: ۲۰ آبان ۱۳۹۲ش.
  • اللهوف علی قتلی الطفوف، کتابخانه دیجیتال نور، ، تاریخ بازدید: ۱۴ اسفند ۱۳۹۹ش.
  • تجلیل، جلیل و بخشی، حسین، بهاء‌الدین محمد مختاری، نخستین مترجم لهوف، مجله دانشکده ادبیات و علوم‌ انسانی دانشگاه تهران، شماره ۱۸۳، ۱۳۸۶ش.
  • سید ابن طاووس، (ترجمه) لهوف، ترجمه سید ابوالحسن میر ابوطالبی، قم، دلیل ما، ۱۳۸۰ش.
  • سید ابن طاووس، علی بن موسی، کشف المحجه یا فانوس، ترجمه اسدالله مبشری، تهران، نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، ۱۳۶۸ش.
  • سید ابن طاووس، علی بن موسی، لهوف، تهران، جهان، ۱۳۴۸ش.
  • علامه مجلسی، محمد باقر، کتاب الإجازات در بحار الانوار، بیروت، نشر مؤسسه وفاء، چاپ سوم، ۱۴۰۳ق.
  • قمی، شیخ عباس، الکنی و الألقاب، نجف أشرف، نشر حیدریه، ۱۳۸۹ق.
  • کلبرگ، اتان، کتابخانه ابن طاووس، ترجمه علی قرایی و رسول جعفریان، قم، کتابخانه آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی.
  • کمونه حسینی، عبدالرزاق، مواردالإتحاف فی نقباء الأشراف، نجف اشرف، نشر الآداب، ۱۳۸۸ق.

پیوند به بیرون