الفخری فی انساب الطالبیین (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
الفخری فی انساب الطالبیین
الفخری فی انساب الطالبیین.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده اسماعیل بن حسین مروزی
موضوع آل ابی طالب
سبک نسب شناسی
زبان عربی
مجموعه ۱ جلد
اطلاعات نشر
ناشر مکتبة آیة الله المرعشی النجفی
تاریخ نشر ۱۴۰۹ق

اَلْفَخْری فی أنْسابِ الطّالبیّین، کتابی به زبان عربی، اثر سید عزیزالدین قاضی مروزی ازوارقانی درباره نسب خاندان ابوطالب و فرزندان علی بن ابی طالب(ع) ، جعفر و عقیل. عمده حجم کتاب را نسب امیر مؤمنان و معرفی اولاد و اعقاب ایشان در بر گرفته است.

درباره مؤلف

سید عزیزالدین ابوطالب اسماعیل بن حسین حسینی مروزی ازوارقانی نیشابوری، عالم، نسب‌شناس، ادیب و قاضی در سال ۵۷۲ق در شهر مرو متولد شد. اجداد وی از مدینه به قم آمده و از آنجا به مرو مهاجرت کرده بودند. فهرست‌نویسان و تذکره‌نویسان شیعه و سنی از او به عظمت یاد کرده‌اند. او برای کسب علم به شهرهای زیادی از جمله شیراز، هرات، شوشتر، یزد، رامهرمز و بغداد مسافرت کرد و با عالمان و دانشمندان آن بلاد ملاقات نمود. وی علاوه بر تبحّر و تخصص در علم انساب در ادب و شاعری نیز مهارت داشت.[۱]

نسب‌شناسی

اهتمام عرب به انساب و برخی توصیه‌های دینی درباره حفظ انساب به‌خصوص در موضوعات احکام، سبب شده است عده زیادی از مؤلفان مسلمان از دیرباز به این موضوع اهمیت داده و کتاب‌هایی در این باره نوشته‌اند. دسته‌ای از این آثار درباره انساب جاهلی و اسلامی است و دسته‌ای به طور خاص به انساب علویان یا آل ابی طالب می‌پردازد.

اثر دیگر با عنوان «الفخری»

اثر دیگری با عنوان الفخری فی الآداب السلطانیة و الدول الاسلامیة نوشته محمد بن علی بن طباطبا معروف به ابن طقطقی (متوفی ۷۰۹ق) وجود دارد که بخشی از آن پند و اندرز به فرمانروایان و دولتمردان است و ادامه آن به بیان خلاصه‌ای از رویدادهای تاریخ اسلام می‌پردازد.[۲] شهرت دو اثر به «الفخری» گاه سبب اشتباه بین آن دو می‌گردد.

معرفی کلی

علت نام‌گذاری

علت نام‌گذاری الفخری، به درخواست مفسر مشهور فخرالدین رازی برای تدوین این کتاب بوده و مؤلف، آن را برای این عالم اهل سنت نوشته است.[۳]

محتوا

نویسنده پس از مقدمه‌ای در نسب پیامبر اکرم (ص)، به آل ابی‌طالب می‌پردازد. نسب امیرالمؤمنین (ع) بیشترین حجم کتاب را به خود اختصاص داده که این مبحث، شامل اعقاب فرزندان آن حضرت نیز می‌شود است. ترتیب انساب آن‌گونه که معمول است در این کتاب نیامده و پس از اعقاب امام کاظم (ع) با عنوان انساب موسویه، به نسل امام صادق (ع) می‌پردازد. در خاتمه کتاب هم از برخی مشاهیر که به القابی معروف‌اند یاد می‌شود. این القاب، القاب ویژه شخص است که فرزندان وی بدان‌ها ملقب نمی‌شوند، نظیر علویه، حسینیون، باقریه و موسویه.[۴]

چاپ

در ابتدای چاپ فعلی این کتاب، رساله‌ای با عنوان «الضوء البدری فی حیاة صاحب الفخری» نوشته آیت‌الله مرعشی نجفی آمده و شرح‌حالی از مؤلف کتاب ارائه داده است. کتاب با تحقیق سید مهدی رجایی در سال ۱۴۰۹ق در قم توسط کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی به‌چاپ رسیده است.[۵]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. مروزی، الفخری، ۱۴۰۹ق، ص۶ - ۱۸.
  2. تهرانی، الذریعة، ج ۱۶، ص۱۲۵.
  3. مروزی، الفخری، ۱۴۰۹ق، ص۱۸.
  4. الفخری فی انساب الطالبیین، کتابخانه دیجیتال نور.
  5. مطبعه‌چی اصفهانی، کتاب‌شناسی انساب، ۱۳۹۲ش، ص۲۷۸.

منابع

  • مروزی، عزالدین، الفخری فی أنساب الطالبیین، قم، مکتبة آیةالله المرعشی النجفی، ۱۴۰۹ق.
  • تهرانی، آقابزرگ، الذریعة، بیروت، دارالاضواء.
  • مطبعه‌چی اصفهانی، سیدمصطفی، کتاب‌شناسی انساب؛ کتاب‌های چاپی موجود در بخش تبارشناسی کتابخانۀ آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی رحمه‌الله، میراث شهاب، تابستان و پاییز ۱۳۹۲ش، شماره ۷۲ و ۷۳.
  • الفخری فی انساب الطالبیین، کتابخانه دیجیتال نور، تاریخ بازدید: ۱۲ اسفند ۱۳۹۸ش.