تسلیة المجالس و زینة المجالس (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
تسلیة المجالس و زینة المجالس
کتاب تسلیه المجالس.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده محمد بن ابى طالب حسينى حائرى
موضوع پنج تن آل عبا
زبان عربی
مجموعه ۲ جلد
اطلاعات نشر
ناشر مؤسسة المعارف الإسلامية
تاریخ نشر ۱۴۱۸ق

تسلیةُ المُجالس و زینةُ المَجالس کتابی ۲ جلدی به زبان عربی اثر محمد بن ابی طالب حسینی حائری، عالم قرن دهم هجری قمری که در شرح زندگانی پنج تن آل عبا(ع) نگاشته است. این کتاب به دلیل آنکه بخش مربوط به امام حسین(ع) (پنجم تا دهم) در آن مفصل‌تر است، به مقتل الحسین شهرت یافته است. نویسنده اثر خودش را ادیبانه و با فصاحت و بلاغت نگاشته است. علامه مجلسی در بحارالانوار بر این کتاب اعتماد کرده است.

درباره مؤلف

محمد بن ابی طالب حائری از خطبای شیعه است که در کرک شام متولد شده و به کربلا نقل مکان کرد. زمان دقیق ولادت و وفات او روشن نیست ولی در نیمه دوم قرن دهم مشغول تألیف کتاب بوده است. او آنگونه که در شرح حالی که در کتابش آورده مدتی در دمشق سکونت داشته و از سکونت در محل دشمنان اهل بیت اظهار ناراحتی کرده است. حائری قریحه شعری هم داشته، اشعاری از خود در این کتاب آورده و دیوان شعری نیز داشت.

مؤلف آثار علمی چندانی ندارد و آنچه در مقدمه کتاب اشاره کرده خطبه‌هایی است که با توجه به خطیب بودنش درباره اهل بیت می‌خوانده و آنها را در کتاب زینة المجالس هم درج کرده است.[۱]

نام کتاب

نام کتاب، طبق تصریح مؤلف در مقدمه آن، «تسلیة المجالس و زینة المجالس» است اما این کتاب با اسامی متعددی نیز عنوان شده است:

  • تسلیة المجالس
  • زینة المجالس
  • مقتل الإمام الحسین ع.[۲]

انگیزه تألیف

مؤلف، کتابی به فارسی مشاهده کرده که شامل ده مجلس بود و برای عزاداری دهه اول محرم نوشته شده بود. لذا به تأسی از مؤلف آن کتاب، شروع به تألیف کتاب حاضر، به همان سبک، در ده مجلس برای عزاداری دهه اول ماه محرم، به زبان عربی نمود. او همچنین در مقدمه کتاب از شاه اسماعیل صفوی یاد می‌کند و خدمات وی را در جهت نشر مذهب تشیع می‌ستاید.[۳]

محتوا

نویسنده، کتاب را در ده مجلس تنظیم کرده که سه مجلس آن در جلد نخست و بقیه در جلد دوم آمده است. عنوان مجالس ده‌گانه که در واقع فصل‌های کتاب به شمار می‌رود، این‌چنین است:

منابع کتاب

مؤلف بر اساس آنچه خود در مقدمه می‌گوید در تنظیم این ده مجلس است از کتاب فارسی روضة الشهداء تبعیت کرده و روش آن را در پیش گرفته است. با این حال به نظر می‌رسد مؤلف چندان محتوای روضة الشهداء و کتبی از این دست را در اثر خود نیاورده و سعی بر نقل کردن از منابع کهن و معتبر داشته است چنانکه در مواردی از ابومخنف و حمید بن مسلم و گاه متأخرین مانند مقتل خوارزمی و لهوف گزارش کرده است.[۵]

با این حال، مؤلف مطالب خود را از منابع متعددی که پیش از او رواج داشته نقل کرده و در مواردی به نام منبع تصریح کرده و گاه سلسله اسناد را آورده است. محقق کتاب، منابع کتاب را به تفصیل استخراج کرده است. به دلیل تبعیتی که حائری از روضة الشهداء کرده کتاب خود را فصاحت و بلاغت و سجع زیبا آراسته است.[۶]

ویژگی‌ها و اعتبار

سعی مؤلف در این کتاب، بر آن بوده که تاریخ ائمه(ع) را از احادیث صحیح نقل نماید و از آوردن احادیث ضعیف و غیر قابل اعتماد خودداری نماید. مؤلف، قلمی روان و شیوا، طبعی سلیس و ذوقی وافر در نظم اشعار داشته است. سخنان بزرگان و علما در تأیید کتاب و مؤلف تا آنجا که علامه مجلسی در بحارالانوار بر آن اعتماد کرده است.[۷]

نسخه و چاپ

نسخه منحصر این کتاب، به همت علمای خوی، از دستبرد حوادث در امان مانده و هم اکنون در کتابخانه مدرسه نمازی خوی به شماره ۴۵۹ نگهداری می‌شود.[۸]این کتاب با تحقیق فارس حسون در قم و توسط انتشارات مؤسسة المعارف الإسلامیة به زیور طبع آراسته شد.

پانویس

  1. حائری، تسلیة المجالس، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۳–۱۷.
  2. حائری، تسلیة المجالس، ۱۴۱۸ق، ج ۱، ص۲۰.
  3. صدرایی‌نیا، تسلیةُ المجالس و زینة المجالس، ۱۳۷۵ش، ص۱۸۶.
  4. حائری، تسلیة المجالس، ۱۴۱۸ق، فهرست کتاب.
  5. تسلیة المجالس و زینة المجالس، کتابخانه دیجیتال نور.
  6. تسلیة المجالس و زینة المجالس، کتابخانه دیجیتال نور.
  7. صدرایی‌نیا، تسلیة المجالس و زینة المجالس، ۱۳۷۵ش.
  8. حائری، تسلیة المجالس، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۹.

منابع

  • حائری، محمد بن ابی طالب، تسلیة المجالس و زینة المجالس، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، ۱۴۱۸ق.
  • صدرایی‌نیا، علی، تسلیةُ المجالس و زینة المجالس (کتابی حدیثی از قرن دهم)، علوم حدیث، پاییز ۱۳۷۵ - شماره ۱.
  • تسلیة المجالس و زینة المجالس، کتابخانه دیجیتال نور، تاریخ بازدید: ۱۲ اسفند ۱۳۹۸ش.

پیوند به بیرون