آیه ۴۱ سوره یونس
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره یونس |
| شماره آیه | ۴۱ |
| جزء | ۱۳ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مکه |
| آیات مرتبط | سوره کافرون، آیه ۲۴ سوره سبأ |
آیه ۴۱ سوره یونس بیانگر دستور خداوند به پیامبر(ص) برای اعلام برائت از کردار تکذیب‌کنندگان است.[۱] به گفته علامه طباطبایی خداوند در این آیه مردم را در برابر قرآن به دو گروه مؤمن و منکر تقسیم می‌کند و منشأ انکار آنان را فسادگری می‌داند[۲] و این برائت از تکذیب‌کنندگان را از مراتب یاری حق می‌داند.[۳] همچنین شیخ طوسی، آیه را بیانگر آن می‌داند که هیچ‌کس جز به سبب عمل خود کیفر نمی‌بیند و به جرم دیگری مؤاخذه نمی‌شود.[۴] در اطیب البیان نیز بر رسیدن نتیجه کردار هرکس به خود او تأکید شده است.[۵]﴿وَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ لِي عَمَلِي وَلَكُمْ عَمَلُكُمْ أَنْتُمْ بَرِيئُونَ مِمَّا أَعْمَلُ وَأَنَا بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ ٤١﴾ [یونس:41]|﴿و اگر تو را تکذیب کردند بگو عمل من به من اختصاص دارد و عمل شما به شما اختصاص دارد شما از آنچه من انجام می‌دهم غیر مسؤولید و من از آنچه شما انجام نمی‌دهید غیر مسؤولم ٤١﴾
شیخ طوسی، این سخن و اعلام بیزاری پیامبر(ص) را نه ناشی از تردید درباره پاداش و کیفر، بلکه نرم‌گویی با مخالفان می‌داند که ممکن است آنان را به پذیرش و تأمل در سخن او ترغیب کند.[۶] مکارم شیرازی، اعلام برائت و بی‌اعتنایی در این آیه را، شیوه‌ای برای مقابله با منکران لجوج معرفی کرده است تا به آنان بفهماند که اصرار و اجباری بر پذیرششان نیست و نپذیرفتن حق، به زیان خود آنان است.[۷] شیخ طبرسی نیز آیه را متضمن تهدید دانسته و مضمون آن را با سوره کافرون مقایسه کرده است.[۸]
در برخی از تفاسیر اهل‌سنت، آیه ۴۱ یونس را منسوخ به دستور جهاد دانسته‌اند؛[۹] اما مفسرانی مانند شیخ طوسی[۱۰] و طبرسی،[۱۱] نسخ شدن آیه را نپذیرفته و گفته‌اند که برائت و تهدیدِ بیان‌شده در این آیه، با جهاد منافاتی ندارد. در تفسیر نمونه و اطیب البیان نیز ناسازگاری اعلام برائت با جهاد رد شده و دیدگاه نسخ پذیرفته نشده است.[۱۲]
پانویس
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۶۸.
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۶۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۶۸.
- ↑ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، بی‌تا، ج۵، ص۳۸۱.
- ↑ طیب، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ۱۳۷۸ش، ج۶، ص۳۸۹.
- ↑ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، بی‌تا، ج۵، ص۳۸۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۸، ص۲۹۹.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۱۶۹.
- ↑ سيوطى، الدر المنثور فى تفسير المأثور، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۳۰۷.
- ↑ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، بی‌تا،ج۵، ص۳۸۱.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۱۶۹.
- ↑ مکارم شیرازی و دیگران، تفسیر نمونه، ج۸، ص۲۹۹؛ طیب، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ۱۳۷۸ش، ج۶، ص۳۹۰.
منابع
- سيوطى، عبدالرحمن بن ابیبكر، الدر المنثور فى تفسير المأثور، قم، كتابخانه آية الله مرعشى نجفی، ۱۴۰۴ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
- طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، ۱۳۷۸ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۴ش.